Chuyển đổi số trong quản lý thủy lợi ở Hà Nội

Tháng 6 năm 2020, Chính phủ đã phê duyệt "Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030", đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành chương trình hay chiến lược về Chuyển đổi số quốc gia.

"Chuyển đổi số góp phần phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh của thời đại, nguồn lực bên trong và bên ngoài, giúp giải quyết hiệu quả các mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; thực hiện 3 đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực; thúc đẩy tăng trưởng kinh tế...", Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại chương trình đánh dấu Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10.

Các hạ tầng là mục tiêu phát triển của Chương trình bao gồm hạ tầng công trình nước, phục vụ các lĩnh vực tài nguyên, môi trường và nông nghiệp.

Nhu cầu chuyển đổi số

Riêng ở lĩnh vực nông nghiệp, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta có tác động tiêu cực tới môi trường nước, làm suy giảm nguồn nước, tạo sức ép lớn lên công tác thủy lợi, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN & PTNT) Trần Thanh Nam nói tại một hội nghị trực tuyến toàn quốc ngày 6/10/2022.

Hội nghị được tổ chức nhằm triển khai Chương trình tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, cấp nước sạch nông thôn và Chương trình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp Việt Nam có vai trò “trụ đỡ” đối với nền kinh tế, là “thước đo mức độ bền vững của quốc gia” theo lời của Bộ trưởng Bộ NN & PTNT Lê Minh Hoan. Vì những lý do đó, nhu cầu phát triển chuyển đổi số trong quản lý nguồn nước lại càng trở nên cấp thiết hơn.

Thực hiện quyết định của Bộ NN & PTNT ban hành tháng 6 năm 2022, Tổng cục Thủy lợi xác định các nhiệm vụ chuyển đổi số bao gồm đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu bùng nổ về kết nối và xử lý dữ liệu, các chức năng giám sát mạng lưới và bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Hiện trạng chuyển đổi số quản lý thủy lợi ở Hà Nội

UBND Thành phố Hà Nội cùng với Sở NN & PTNT thành phố đã bắt đầu triển khai dự án hiện đại hóa công tác quản lý, vận hành hệ thống công trình thủy lợi từ rất sớm, theo thông tin từ Chi cục Thủy lợi Hà Nội.

Thành phố đã hoàn thành chương trình “Số hóa bản đồ hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn thành phố Hà Nội” trong thời gian từ tháng 10/2010 đến tháng 10/2011, phục vụ công tác quản lý thủy lợi, giúp chia sẻ thông tin qua kết nối trực tuyến giữa các đơn vị vận hành công trình thủy lợi và cơ quan quản lý nhà nước.

Dựa trên Quyết định số 6485/QĐ-UBND ngày 29/11/2018 của UBND thành phố Hà Nội về kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủy lợi tại thành phố, Sở NN & PTNT Hà Nội và Chi cục Thủy lợi triển khai nhân rộng hệ thống quan trắc thông minh và xây dựng cơ sở dữ liệu về thủy lợi, phục vụ công tác chỉ đạo vận hành công trình thủy lợi, điều hành cấp nước, tiêu úng, phòng chống lũ cho sản xuất nông nghiệp, dân sinh.

Đồng thời việc thi hành Luật cũng giúp đảm bảo an toàn đập, hồ chứa nước; chủ động giám sát hạn hán, thiếu nước, ngập lụt, úng.

Năm 2020, Sở NN & PTNT Hà Nội đã triển khai lắp đặt thiết bị quan trắc mưa, mực nước tự động, trực tuyến cho 23/24 hồ chứa nước có dung tích trên 500.000 m3 tại Hà Nội nhằm theo dõi mực nước tại các hồ chứa và bước đầu hình thành cơ sở dữ liệu thủy lợi, từng bước hiện đại hóa, tự động hóa trong việc quan trắc và truyền số liệu mưa, mực nước.

Hệ thống đã cung cấp số liệu về lượng mưa, mực nước tại thời gian thực của một số hồ chứa lớn và vừa, phục vụ việc điều tiết nước phục vụ sản xuất, đặc biệt trong thời gian lấy nước đổ ải phục vụ gieo cấy lúa vụ Xuân năm 2021, Chi cục Thủy lợi nêu trong một báo cáo mà Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam có được.

Tuy nhiên các thiết bị này sử dụng giải pháp công nghệ kết nối mạng diện rộng (WAN) kết nối bằng công nghệ 3G, 4G nên rất tốn kém, tiêu tốn năng lượng và không có tuổi thọ cao. Bên cạnh đó, các thiết bị này chưa thể đánh giá chất lượng nguồn nước, và chỉ cung cấp số liệu chứ không phân tích để đưa ra cảnh báo, chưa được kết nối với các trạm bơm tưới tiêu thủy lợi để có thể tự động vận hành theo thời gian thực.

Mục tiêu sắp tới 

Sở NN & PTNT Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về thủy lợi, quản lý vận hành hệ thống công trình thủy lợi, quản lý vi phạm phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi theo hình thức trực tuyến; các phần mềm nhằm xử lý cơ sở dữ liệu, tổng hợp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trực tuyến.

Chi cục Thủy lợi thông tin các công việc triển khai tiếp theo bao gồm lắp đặt các bộ thiết bị quan trắc tự động theo công nghệ mới, khắc phục một số hạn chế của hệ thống triển khai năm 2020 và bổ sung tính năng mới như phân tích chất lượng nguồn nước; lắp đặt thí điểm các bộ thiết bị giám sát và điều khiển tự động/từ xa trạm bơm tại một số trạm bơm chính để giúp vận hành hệ thống kịp thời.

Đồng thời Sở sẽ phân cấp, phân quyền cho các tổ chức, địa phương để cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu, từng bước chuyển dần sang cập nhật tự động, giảm nhân lực vận hành; góp phần tạo ra một hệ thống cơ sở dữ liệu hoàn chỉnh, phục vụ cho khai thác đa mục tiêu cho sản xuất nông nghiệp, dân sinh, kinh tế, xã hội.

Bên cạnh đó, ở mảng cung cấp nước sạch cho Hà Nội, chuyển đổi số đã và đang diễn ra tích cực trong những năm gần đây.

Từ năm 2017 Công ty TNHH Một thành viên Nước sạch Hà Nội đã sử dụng phần mềm eKMap Survey và bản đồ nền eKMap để lập cơ sở dữ liệu, bản đồ mạng lưới đường ống và khách hàng nhằm phục vụ công tác quản lý vận hành, nâng cấp sửa chữa, cải tạo mạng lưới cấp nước, nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng.

Các dữ liệu này có thể dễ dàng chia sẻ cho lãnh đạo thành phố để hình thành hạ tầng dữ liệu không gian chung, đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số và xây dựng đô thị thông minh, theo Công ty cổ phần công nghệ thông tin Địa lý eK, đơn vị phát triển phần mềm và bản đồ nền nêu trên.