Khép lại chuỗi hội thảo trực tuyến của Giải thưởng Cán bộ trẻ ngành Nước Việt Nam 2025

Giảm phát thải, hướng đến sản xuất cân bằng

Chuyển đổi sang sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050 không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cam kết pháp lý của Việt Nam với cộng đồng quốc tế. Hưởng ứng định hướng này, các đề tài nghiên cứu và ứng dụng của cán bộ trẻ tham gia Giải thưởng năm nay mang lại nguồn cảm hứng tích cực, được Hội đồng Giám khảo đánh giá cao.

Một trong số đó là đề tài “Nghiên cứu và phát triển máy xử lý nước ứng dụng công nghệ pin điện hóa Divion hướng đến mục tiêu Net Zero” của TS. Đinh Viết Cường (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội). Sản phẩm đã được thương mại hóa, sở hữu nhiều bằng sáng chế và chứng nhận sở hữu trí tuệ, đồng thời được công bố trên nhiều tạp chí khoa học quốc tế. Công trình góp phần giải quyết tình trạng khan hiếm nước ngọt, ô nhiễm nguồn nước do biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa.

Thiết bị sử dụng công nghệ pin trong lọc và xử lý nước, kể cả nước ngầm và nước nhiễm mặn, qua ba giai đoạn: lọc bằng màng UF/MF loại bỏ muối, khử ion dựa trên đặc tính hóa trị để giữ lại khoáng chất có lợi, và hoàn nguyên nước bằng cách thu hồi photpho, CO₂ cùng các chất thải phục vụ nông nghiệp xanh.

Nhờ tiêu thụ điện năng thấp, độ bền cao và thiết kế linh hoạt, thiết bị có thể sử dụng hiệu quả trong hộ gia đình, khu công nghiệp, vùng sâu vùng xa, hải đảo hoặc khu vực chịu ảnh hưởng thiên tai, góp phần thiết thực vào mục tiêu Net Zero của Việt Nam.

Tương tự, trong bối cảnh xu hướng sử dụng năng lượng xanh và năng lượng tái tạo trong sản xuất tuần hoàn ngày càng phổ biến, đề tài “Ứng dụng năng lượng mặt trời trong sản xuất nước sạch - Giải pháp giảm chi phí điện năng tại BIWASE” của Nguyễn Ngọc Tú, cán bộ trẻ Chi nhánh Khu Liên Hợp, Công ty CP - Tổng Công ty Nước Môi trường Bình Dương (BIWASE), đã tạo dấu ấn với mô hình tích hợp sản xuất điện mặt trời và công nghệ hiện đại trong quản lý, vận hành.

Dự án có tổng vốn đầu tư 40 tỷ đồng, giúp tiết kiệm 450 triệu đồng tiền điện mỗi tháng, tương đương 5,5 tỷ đồng mỗi năm, và dự kiến hoàn vốn sau 7 năm 3 tháng. Sau 4 năm 6 tháng vận hành, Nhà máy nước Khu Liên hợp đã tiết kiệm trên 24 tỷ đồng, đạt 60% giá trị khấu hao. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, công trình còn mang lại lợi ích môi trường, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành Nước.

Đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số

Hưởng ứng xu thế chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý sản xuất, nhiều cán bộ trẻ ngành Nước đã triển khai các giải pháp sáng tạo, mang lại hiệu quả rõ rệt trong quản lý, vận hành và tiết kiệm chi phí.

Đề tài “Giải pháp quản lý mạng lưới cấp nước bằng công nghệ số và định hướng tích hợp AI tại BIWASE” của Đoàn Hữu Ngọc Thường (Công ty TNHH MTV Nước BIWASE Bình Phước) ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại giúp theo dõi, cảnh báo sớm, tối ưu nhân lực và chi phí vận hành. Tác giả cho biết, trong tương lai hệ thống sẽ được mở rộng sang quản lý khách hàng, chất lượng nước và quản trị hệ thống theo hướng tự động hóa, số hóa toàn diện.

Cán bộ trẻ Nguyễn Quốc Cường (Công ty CP Cấp nước Thủ Đức) lại tập trung vào bài toán chống thất thoát nước, với đề tài “Bản đồ giảm áp lực mạng lưới cấp nước theo thời gian thực”. Giải pháp giúp kiểm soát lưu lượng, áp lực, kịp thời phát hiện và phòng ngừa sự cố, đảm bảo cấp nước an toàn, liên tục.

Tại Công ty CP Cấp thoát nước Cần Thơ, Nguyễn Hồng Duy Anh phát triển đề tài “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tự động nhận dạng chỉ số đồng hồ nước”, giúp nhân viên ghi thu chỉ cần chụp ảnh đồng hồ, hệ thống sẽ tự động đọc và cập nhật chỉ số, đồng thời gửi kết quả và hóa đơn đến khách hàng. Giải pháp giúp giảm sai sót, khiếu nại, tiết kiệm nhân lực và nâng cao trải nghiệm người dùng.

Trong khi đó, Lê Đình Huấn (Công ty CP Nước Phú Hòa Tân) phát triển Hệ thống quản lý NRW phục vụ Trung tâm PWNOC, được Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn công nhận là sáng kiến cấp tổng công ty. Giải pháp giúp tính toán nhanh tỷ lệ thất thoát, truy xuất dữ liệu báo cáo tức thời, giảm đáng kể thời gian và nhân lực quản lý.

Ở lĩnh vực cơ khí - chế tạo, Hà Đức Mạnh, kỹ sư Công ty TNHH MTV Nước sạch Hà Nội, phát hiện nguy cơ cháy nổ do nhiệt độ động cơ bơm tại Nhà máy nước Bắc Thăng Long tăng cao. Anh cùng Phòng Kỹ thuật đã nghiên cứu đề tài “Cải tạo quạt làm mát và phủ hóa chất chống xâm thực buồng bơm, cánh bơm”, giúp giảm 9% nhiệt độ thân máy, tiết kiệm 35 triệu đồng/máy bơm/tháng, đồng thời kéo dài tuổi thọ thiết bị. Ngoài ra, việc sơn phủ hóa chất cánh quạt còn giúp tiết kiệm 9,8% điện năng, tăng 5,5 lần lưu lượng và công suất thiết kế, với thời gian hoàn vốn chỉ 94 ngày.

Những sáng kiến trên không chỉ thể hiện năng lực sáng tạo, tư duy đổi mới của thế hệ trẻ ngành Nước mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững toàn ngành.

Biến nắp cống thành tác phẩm nghệ thuật

Là đô thị có hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải lớn nhất cả nước, TP. Hồ Chí Minh thường xuyên đối mặt với thách thức trong việc thay thế nắp cống, hố ga, vừa ảnh hưởng giao thông, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động.

Từ thực tế đó, Lê Thị Như Thiện, cán bộ trẻ Công ty TNHH MTV Thoát nước Đô thị TP.HCM – đã đưa ra sáng kiến độc đáo: “Biến nắp cống thành tác phẩm nghệ thuật”. Dù không trực tiếp liên quan đến công nghệ, sáng kiến lại có ý nghĩa xã hội sâu sắc khi góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, quảng bá hình ảnh ngành Nước, giới thiệu danh lam thắng cảnh, và thúc đẩy du lịch đô thị. Ý tưởng sáng tạo này đã nhận được sự quan tâm, khích lệ từ Hội đồng Giám khảo.

Cũng tại Công ty TNHH MTV Thoát Nước đô thị TP. Hồ Chí Minh, cán bộ trẻ Nguyễn Dương Đức Phương phát triển đề tài “Giải pháp an toàn giao thông khi thay nắp khuôn gầm ga dưới lòng đường”, nghiên cứu chất liệu tổng hợp SBR/EPDM thay thế nắp thép truyền thống. Chất liệu mới khít với khuôn hố ga, không phát tiếng ồn khi xe qua, giảm trơn trượt, bảo đảm an toàn và mỹ quan đô thị. Với độ bền và chi phí tương đương thép, giải pháp này còn giảm rủi ro trong thi công và sử dụng.

Diễn đàn Cán bộ trẻ ngành Nước năm 2025 đã khép lại, nhưng những ý tưởng sáng tạo, thiết thực và gần gũi với đời sống như vậy đang mở ra cơ hội lớn cho thế hệ cán bộ trẻ - những người đang góp phần làm mới diện mạo ngành Nước của Việt Nam.

Khiêm Anh - Duy Chí