Chuyển đổi số – cú hích cho doanh nghiệp ngành Nước bứt phá

Tiếp nối Chương trình đào tạo NewIBNET và Số hóa do Hội Cấp Thoát nước Việt Nam và Ngân hàng Thế giới tổ chức, các doanh nghiệp, chuyên gia trong và ngoài nước đã chia sẻ thực tiễn và kinh nghiệm về chuyển đổi số ngành nước.

Thực tiễn bước đầu số hóa tại Việt Nam

Ở phần chia sẻ mở đầu, các doanh nghiệp ngành Nước tại Việt Nam đã mang đến bức tranh sinh động về quá trình số hóa. Ông Mai Song Hào, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP – Tổng công ty Nước và Môi trường Bình Dương (BIWASE) cho biết, doanh nghiệp đã thuê tư vấn để triển khai chuyển đổi số toàn diện. Công ty đã xây dựng kế hoạch tài chính cụ thể, trong đó năm 2024 đặt ra định hướng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Đặc biệt, dự kiến trong tháng 9/2025, BIWASE sẽ cho ra mắt một hệ thống AI riêng, được kỳ vọng hỗ trợ mạnh mẽ công tác ra quyết định, kết nối phần mềm quản lý, cũng như cung cấp dữ liệu phục vụ hệ thống thông tin IBNET trong tương lai. Báo cáo thử nghiệm AI ban đầu cho thấy những tín hiệu rất tích cực, khẳng định tính khả thi của dự án.

Tương tự, đại diện Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội (HSDC) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc số hóa các quy trình hành chính. Doanh nghiệp đã xây dựng phần mềm quản lý văn bản nội bộ, cho phép các phòng ban chủ trì, phối hợp xử lý công văn một cách minh bạch và nhanh chóng. Đặc biệt, hệ thống này tích hợp chữ ký số và kết nối trực tiếp với Cổng dịch vụ công của thành phố Hà Nội, thay thế hình thức xử lý văn bản giấy truyền thống. 

Trong khi đó, ông Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Công ty TNHH MTV Nước sạch Hà Nội (HAWACOM), chỉ ra sự khác biệt trong tiến trình chuyển đổi số giữa khối doanh nghiệp nhà nước và tư nhân. Theo ông, nguồn lực, cơ chế và chính sách tác động đến tốc độ và quy mô triển khai là không giống nhau. Vì vậy, doanh nghiệp cần có lộ trình hợp lý. Quan trọng hơn, chuyển đổi số phải chứng minh được hiệu quả thực tế, từ đó mới có thể xây dựng cơ chế, bố trí vốn đầu tư phù hợp và đảm bảo tính bền vững.

Bài học từ kinh nghiệm quốc tế

Hội thảo cũng mở rộng tầm nhìn ra khu vực và thế giới thông qua những tham luận quốc tế. Ông Guillermo Gallego, chuyên gia tư vấn nước số đến từ Tây Ban Nha, chia sẻ kinh nghiệm và quan điểm chiến lược về số hóa trong ngành Cấp Thoát nước. 

Ông Guillermo nhấn mạnh, chuyển đổi số không phải là một cuộc chạy nước rút mà là một hành trình dài hạn, cần có lộ trình cụ thể và mang lại giá trị thiết thực cho doanh nghiệp. Chỉ khi doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích rõ ràng từ những bước đi đầu tiên thì họ mới tiếp tục cam kết đầu tư. Theo ông, việc tăng dòng tiền từ hoạt động vận hành ngay từ đầu sẽ hợp thức hóa quá trình chuyển đổi. Cùng với đó, một hệ thống quản lý thông tin toàn diện được thiết lập sẽ giúp hợp thức hóa các quy trình, tạo ra dòng tiền ổn định từ hoạt động vận hành.

Ngoài ra, chuyên gia Tây Ban Nha cũng chỉ ra rằng các công ty cần có chiến lược kinh doanh rõ ràng, xác định mục tiêu cụ thể và nguồn lực cần thiết để tối ưu hóa hiệu quả. Song song, việc đánh giá năng lực đội ngũ lao động và đầu tư cho đào tạo, phát triển kỹ năng số là yếu tố quan trọng quyết định thành công. Ông nhấn mạnh rằng ngành nước muốn đi xa hơn trong hành trình số hóa thì phải dựa trên dữ liệu thực tế và phản hồi liên tục cho các hệ thống quản lý toàn cầu như IBNET.

Ở góc nhìn của khu vực Đông Nam Á, ông Ai Chye Neo, đại diện Cơ quan Quản lý nước quốc gia Singapore (PUB), đã chia sẻ bài học kinh nghiệm từ quá trình chuyển đổi số của đảo quốc Sư tử. 

Năm 2014, Singapore khởi động sáng kiến “Quốc gia thông minh”, tập trung vào số hóa, thiết kế quy trình và hệ thống. Trong giai đoạn khởi đầu, Chính phủ phát hiện mức độ trưởng thành số của nhiều đơn vị còn rất thấp, do đó đã đẩy mạnh xây dựng năng lực, tổ chức hội thảo và đặc biệt là tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội.

Quá trình này được đặt trên năm trụ cột công nghệ then chốt: Trí tuệ nhân tạo (AI), Phân tích dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), Bản sao kỹ thuật số (Digital Twins) và Hệ thống tự trị (Autonomous Systems). PUB cũng đã phát triển Hệ thống quản lý tài sản (AMS), thay thế cách lưu trữ rời rạc bằng excel và giấy tờ trước đây. Nhờ đó, toàn bộ vòng đời tài sản được quản lý khoa học, chuẩn hóa và minh bạch. Bên cạnh đó, Hệ thống quản lý nước tổng hợp (IWMS) đã ra đời như một nền tảng dữ liệu tổng hợp, thu thập thông tin từ nhiều nguồn, cung cấp biểu đồ trực quan để giám sát vận hành và lập kế hoạch ứng phó sự cố. Những công cụ này đã đưa Singapore trở thành hình mẫu trong khu vực về quản lý tài nguyên nước dựa trên nền tảng số.

Kết thúc hội thảo, bà Hạ Thanh Hằng, Phó Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA), đánh giá cao những kinh nghiệm được chia sẻ. Theo bà, mặc dù một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các giải pháp số hóa, song qua buổi trao đổi, các doanh nghiệp đã học hỏi thêm nhiều cách tiếp cận mới để cải thiện hiệu quả hoạt động. 

Bà Hạ Thanh Hằng nhấn mạnh rằng chuyển đổi số chính là động lực quan trọng để nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh, đồng thời cam kết VWSA sẽ đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện để các hội viên khai thác tối đa lợi ích từ công cụ NewIBNET, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ ngành Nước và phục vụ cộng đồng tốt hơn.

Về phía Ngân hàng Thế giới (WB), bà Halla Maher Qaddumi, Chuyên gia kinh tế cấp cao về ngành Nước, bày tỏ sự đồng thuận với định hướng của VWSA. Bà Halla khẳng định WB sẵn sàng duy trì kết nối, tạo cầu nối để các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận chuyên gia quốc tế và trao đổi chuyên sâu về các vấn đề kỹ thuật. Bà kỳ vọng những kết quả từ hội thảo sẽ là chất xúc tác, giúp các đơn vị ngành nước trong nước triển khai thành công công tác chuyển đổi số.

Hội thảo khép lại nhưng đã mở ra nhiều triển vọng mới cho ngành Nước của Việt Nam trên con đường số hóa. Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng, áp lực quản lý tài nguyên và dịch vụ ngày càng lớn, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp chiến lược để doanh nghiệp ngành nước nâng cao hiệu quả, tiết kiệm chi phí và phục vụ cộng đồng một cách bền vững. Với sự đồng hành của các tổ chức quốc tế và quyết tâm từ phía doanh nghiệp trong nước, ngành Nước Việt Nam hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một tương lai hiện đại, minh bạch và thông minh hơn.

Khiêm Anh