Cấp nước Điện Biên: Bước chuyển mình từ mở rộng công suất sang vận hành thông minh

Đứng trước thực tế đó, Công ty Cổ phần Cấp nước Điện Biên (DIWACO) đang từng bước chuyển dịch từ mở rộng công suất đơn thuần sang quản lý mạng lưới thông minh, giảm thất thoát và bảo đảm an toàn nguồn nước.

Kiểm soát áp lực: "Bài toán khó" trên địa bàn đồi núi dốc

Đối với một doanh nghiệp cấp nước miền núi, việc mở rộng mạng lưới được coi mới chỉ là bước đầu. Thách thức lớn hơn chính là việc duy trì áp lực, lưu lượng và chất lượng nước ổn định khi độ cao địa hình chênh lệch lớn, khoảng cách giữa các khu dân cư xa và mật độ dân số nhiều nơi còn thưa thớt, không tập trung.

Đến nay, mạng lưới của DIWACO đã bao phủ phần lớn khu vực đô thị trung tâm (gồm các phường Điện Biên Phủ, Mường Thanh) và một số địa bàn lân cận. Khoảng 90 - 95% dân số đô thị đã được sử dụng nguồn nước sạch. Doanh nghiệp hiện phục vụ gần 45.000 khách hàng và hướng tới mục tiêu 46.700 khách hàng vào năm 2030.

Song song đó, DIWACO vận hành hệ thống 24/7 nhằm bảo đảm cấp nước liên tục với sản lượng thương phẩm khoảng 6,5 triệu m³/năm (phấn đấu đạt 7,42 triệu m³/năm vào năm 2030). Chất lượng nước luôn tuân thủ nghiêm ngặt QCVN 01:2018/BYT và Quy chuẩn địa phương QCĐP 01:2023/ĐB.

Tuy nhiên, phía sau các chỉ số về độ bao phủ, mở rộng mạng lưới là bài toán vận hành phức tạp. Sự phân tầng địa hình khiến áp lực mạng lưới thay đổi thất thường. Nếu không kiểm soát tốt, tình trạng tăng áp cục bộ sẽ gây ra sự cố bể ống và đẩy tỷ lệ thất thoát nước lên cao.

Để giải quyết vấn đề này, DIWACO đã triển khai phân chia mạng lưới thành các vùng quản lý áp lực độc lập (DMA) và lắp đặt van giảm áp tự động (PRV). Việc kết hợp đồng hồ tổng với thiết bị truyền dữ liệu từ xa giúp theo dõi sát sao lưu lượng nước - đây chính là "chìa khóa" phát hiện sớm các điểm rò rỉ ngầm.

Chủ động tầm soát rò rỉ để giảm thất thoát nước

Tại các khu vực miền núi, chi phí bơm và duy trì áp lực luôn ở mức cao hơn nhiều so với khu vực đồng bằng. Vì vậy, mỗi mét khối nước thất thoát không chỉ là lãng phí tài nguyên mà còn phát sinh chi phí điện năng, hóa chất và vận hành.

Nhằm đưa tỷ lệ thất thoát nước từ 15% (năm 2026) giảm xuống 13,8% vào năm 2030, DIWACO áp dụng đồng bộ bộ ba giải pháp: quản lý mạng lưới, cải tạo hạ tầng và ứng dụng công nghệ.

Công ty chủ động tìm kiếm và định vị các điểm rò rỉ bằng máy thiết bị khuếch đại âm thanh và hệ thống cảnh báo sự cố mạng lưới. Các tuyến ống cũ dần được thay thế bằng vật liệu chịu lực cao (HDPE, uPVC). Bên cạnh đó, quy trình lắp đặt đồng hồ khách hàng cũng được chuẩn hóa, kết hợp sử dụng van giảm áp, van xả khí, xả cặn và thiết bị súc xả đường ống để ổn định áp lực nhằm bảo vệ đồng hồ và đường ống.

Đặc biệt, hệ thống SCADA chuyên biệt giúp ban quản lý theo dõi áp lực, lưu lượng theo thời gian thực. Nhờ đó, công tác quản lý thất thoát chuyển dần từ "xử lý khi sự cố đã xảy ra" sang "phát hiện sớm và chủ động ngăn ngừa"

Số hóa toàn diện từ nhà máy đến dịch vụ khách hàng

Chuyển đổi số tại DIWACO được triển khai song song trên cả hai trụ cột: vận hành kỹ thuật và dịch vụ khách hàng. Đối với vận hành: Hệ thống SCADA cùng Phòng Quản lý trung tâm giám sát trực tuyến toàn bộ chất lượng nước, áp lực, lưu lượng từ nhà máy đến mạng lưới. Công ty cũng triển khai phần mềm quản lý tài sản nhằm tối ưu hóa vòng đời thiết bị. Đối với dịch vụ: Doanh nghiệp đẩy mạnh hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, triển khai phần mềm CRM (quản lý quan hệ khách hàng) và ứng dụng ghi chỉ số đồng hồ qua hình ảnh tích hợp định vị GPS.

Những cải tiến này giúp DIWACO tối ưu chi phí, nâng cao tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý sự cố và gia tăng sự hài lòng của khách hàng. Như vậy, chuẩn hóa dữ liệu vận hành tập trung chính là nền tảng vững chắc để công ty quản lý hệ thống cấp nước ngày càng mở rộng một cách chủ động và hiệu quả trong tương lai.

Bằng việc chủ động ứng dụng công nghệ, phân vùng quản lý áp lực và tăng cường số hóa toàn diện, DIWACO không chỉ giải hiệu quả "bài toán" cấp nước trên địa bàn có địa hình phức tạp mà còn đặt nền móng vững chắc cho mục tiêu phát triển bền vững. Những nỗ lực này chính là cam kết mạnh mẽ của doanh nghiệp trong việc đảm bảo an ninh nguồn nước, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và đồng hành cùng sự phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh Điện Biên trong giai đoạn mới.

Lâm Bình