Hạn chế tác động tiêu cực khi tăng trưởng “2 con số” đến môi trường

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam năm 2026, nhằm trao đổi các giải pháp hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và hướng tới trung hòa các-bon.

Ông Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; bà Phạm Thị Xuân, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nước sạch và Môi trường Việt Nam; và ông Phạm Quý Nhân, Phó Chủ tịch Hội Nước sạch và Môi trường Việt Nam chủ trì hội thảo.

Tại hội thảo, các tham luận tập trung vào bức tranh tổng quan về phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH); quan điểm, chủ trương và chính sách của Đảng, Nhà nước; kinh nghiệm quốc tế; cũng như những giải pháp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao theo hướng phát thải thấp.

Mục tiêu tăng trưởng "2 con số" đặt ra yêu cầu không chỉ mở rộng quy mô nền kinh tế mà còn phải chú trọng chất lượng tăng trưởng, sử dụng hiệu quả tài nguyên, kiểm soát phát thải và nâng cao khả năng thích ứng với BĐKH. Việc nhận diện sớm các nguy cơ và xây dựng giải pháp phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hoạch định chính sách, tổ chức thực hiện và giám sát các mục tiêu phát triển bền vững.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Ngọc Linh cho rằng, giải pháp hạn chế tác động tiêu cực khi tăng trưởng "2 con số" đến môi trường và BĐKH đã được chỉ rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tập trung vào các giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng và thúc đẩy mô hình tăng trưởng bền vững.

Chỉ có tập trung vào phát triển khoa học công nghệ, mới giúp cho chúng ta sử dụng năng lượng và tài nguyên một cách hiệu quả, cũng như sử dụng những công nghệ giảm tác động đến môi trường và mô hình tăng trưởng xanh. "Nếu không giải quyết một cách hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế nhanh với bảo vệ môi trường, chắc chắn không thể phát triển bền vững và chúng ta sẽ phải trả giá rất đắt trong tương lai" - ông Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh.

Tham gia Hội thảo, ThS. Nguyễn Tiến Sỹ, Phó Giám đốc Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và Trung hòa các-bon, Cục Biến đổi khí hậu đã trình bày Tổng quan về phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường, ứng phó với BĐKH; Quan điểm chỉ đạo và chính sách của Đảng và Nhà nước về bảo vệ môi trường, ứng phó với BĐKH.

Ông Sỹ cho biết, theo tinh thần của Nghị quyết số 24-NQ/TW, công tác bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên và ứng phó với BĐKH là những vấn đề mang tính chiến lược, có mối quan hệ chặt chẽ và quyết định sự phát triển bền vững quốc gia. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng một cơ quan nào mà là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị, bao gồm các cơ quan quản lý, các tổ chức, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể nhân dân.

Thời gian qua, việc thực hiện chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu tăng trưởng xanh đã có nhiều chuyển biến tích cực xong vẫn đang gặp nhiều thách thức. Trong đó chất lượng dữ liệu môi trường, năng lực thực thi pháp luật và sự phối hợp giữa các bộ ngành, địa phương, nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, nhận thức cộng đồng, doanh nghiệp còn hạn chế.

Từ đó, ông Sỹ đưa ra nhiều đề xuất, trong đó tập trung vào các giải pháp như: cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành chính sách pháp luật của Nhà nước; tăng cường kiểm tra, giám sát và đề cao trách nhiệm các cấp; Chủ động thích ứng BĐKH, giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tối ưu tài nguyên; Phát huy vai trò Nhà nước, doanh nghiệp, người dân; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

ThS. Hà Bích Thủy, Giám đốc điều hành Công ty ESGI Việt Nam chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế và các giải pháp đột phá trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo để thúc đẩy tăng trưởng "2 con số" gắn với trung hòa các-bon. Bà Thủy dẫn chứng, theo báo cáo của WB, ước tính các rủi ro khí hậu làm thiệt hại 3,2% GDP tại Việt Nam năm 2020. Vì vậy mục tiêu tăng trưởng "2 con số" chỉ đạt được khi rủi ro khí hậu được kiểm soát.

Nội dung quản lý phát thải trong quá trình tăng trưởng cũng được đề cập qua tham luận của TS. Đinh Thái Hưng, thuộc Tổ chức Đối tác NDC. Từ đây, các kinh nghiệm quốc tế được đưa ra trao đổi là cơ sở tham khảo để xem xét cách thức kết hợp mục tiêu tăng trưởng với quản lý phát thải và thực hiện các cam kết khí hậu.

Bên cạnh chính sách và công nghệ, hội thảo dành thời lượng cho vấn đề phát triển nguồn nhân lực. Tham luận của TS. Thái Thị Thanh Minh, Phó Chủ nhiệm Khoa Biến đổi khí hậu và Phát triển bền vững, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, tập trung vào yêu cầu phát triển nguồn nhân lực biến đổi khí hậu đáp ứng mục tiêu tăng trưởng "2 con số", bảo vệ môi trường và trung hòa các-bon.

Đây là khía cạnh có ý nghĩa thiết thực trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển, bởi việc triển khai các chính sách khí hậu, áp dụng công nghệ mới và quản lý phát thải đòi hỏi đội ngũ nhân lực có chuyên môn, năng lực quản trị và khả năng thích ứng với những yêu cầu mới.

Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là tham luận "Tăng trưởng '2 con số' và các tác động tiềm tàng đến môi trường, khí hậu; Đề xuất giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường" của TS. Lê Hùng Anh, Phó Chủ tịch Hội Nước sạch và Môi trường Việt Nam (VWEA), Trưởng Văn phòng đại diện của VWEA tại TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung này đã đề cập đến mối quan hệ giữa tốc độ phát triển kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường, đồng thời đặt ra vấn đề cần nhận diện, đánh giá những tác động tiềm ẩn để có giải pháp quản lý phù hợp. Việc hài hòa hai mục tiêu này không chỉ liên quan đến kiểm soát ô nhiễm, giảm phát thải khí nhà kính mà còn gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm nền tảng môi trường cho phát triển lâu dài.

Sau các phiên tham luận, hội thảo dành thời gian để đại biểu trao đổi, thảo luận trước khi tổng kết, bế mạc. Các ý kiến và đề xuất tại hội thảo được kỳ vọng góp phần bổ sung cơ sở khoa học, thực tiễn cho hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội, hướng tới các giải pháp phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và ứng phó hiệu quả với BĐKH.

Hà Thắm - Khiêm Anh