UAH kỷ niệm 50 năm thành lập, tiếp nối hành trình 100 năm đào tạo kiến trúc sư

Ngày 27/10/2026, Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (UAH) tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm thành lập (1976 - 2026), trong hành trình 100 năm đào tạo kiến trúc sư tại Việt Nam (1926 - 2026), với chủ đề "Di sản của tương lai". Sự kiện có khoảng 1.000 đại biểu tham dự, gồm lãnh đạo Bộ Xây dựng, nguyên lãnh đạo Bộ Xây dựng; lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh, các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, giảng viên, cựu sinh viên, sinh viên và đại diện cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, đối tác. Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Điệp dự và chúc mừng Nhà trường.

Dấu mốc 50 năm trong hành trình truyền thống một thế kỷ

Tại buổi lễ, Thứ trưởng Phạm Minh Hà biểu dương những đóng góp của UAH đối với công tác đào tạo nhân lực ngành Xây dựng và sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh phía Nam, cả nước. Ông cho biết Nhà trường hiện đào tạo hơn 9.400 người học tại ba cơ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Đà Lạt; nhiều cựu sinh viên đang đảm nhiệm vị trí tại cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và cơ sở đào tạo.

Theo Thứ trưởng, yêu cầu phát triển đô thị, hạ tầng, nhà ở xã hội, đường sắt đô thị, chỉnh trang và tái thiết đô thị đang đặt ra nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao. Khu vực phía Nam, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long, cũng cần những giải pháp phát triển hạ tầng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thực tiễn đó đòi hỏi UAH gắn chặt đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu của ngành và địa phương.

Thứ trưởng đề nghị Nhà trường chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, phát triển tư duy tích hợp và năng lực nghiên cứu. Chương trình đào tạo cần cập nhật trí tuệ nhân tạo (AI), mô hình thông tin công trình (BIM), công trình xanh và công nghệ mới; hoạt động nghiên cứu cần hướng nhiều hơn đến ứng dụng, giải quyết các vấn đề của Ngành. Ông cũng lưu ý yêu cầu phát triển đội ngũ, đầu tư hạ tầng số, phòng thí nghiệm, hoàn thiện quản trị đại học và cụ thể hóa định hướng thành Chương trình hành động đến năm 2030 với mục tiêu đo lường được.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS.KTS. Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng UAH cho biết, lễ kỷ niệm là dịp các thế hệ giảng viên, sinh viên UAH cùng nhìn lại chặng đường phát triển, tri ân những người đi trước và xác định trách nhiệm của các thế hệ tiếp theo. Hiệu trưởng UAH khẳng định, "giá trị bền vững của một trường đại học được thể hiện qua chất lượng đào tạo, năng lực học thuật, văn hóa tổ chức và những đóng góp của các thế hệ đối với xã hội".

Lịch sử UAH gắn với truyền thống đào tạo kiến trúc sư Việt Nam từ năm 1926, khi ngành Kiến trúc được đào tạo tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương ở Hà Nội, sau đó tiếp nối tại Đà Lạt và Sài Gòn. Ngày 27/10/1976 đánh dấu sự ra đời của UAH trong giai đoạn phát triển mới sau ngày đất nước thống nhất. Từ nền tảng kiến trúc, Nhà trường từng bước mở rộng các lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, kỹ thuật, mỹ thuật ứng dụng và thiết kế; hoạt động đào tạo cũng phát triển đến Cần Thơ và Đà Lạt.

Trong 50 năm, UAH đã đào tạo 35.182 người tốt nghiệp đại học, gồm 14.577 kiến trúc sư, 14.950 kỹ sư và 5.655 cử nhân; đồng thời đào tạo sau đại học cho 1.880 người, gồm 1.836 thạc sĩ và 44 tiến sĩ. Nguồn nhân lực này tham gia các lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, xây dựng, thiết kế, nghiên cứu và quản lý trên phạm vi cả nước.

Hiệu trưởng UAH chia sẻ, truyền thống đào tạo gắn với thực hành nghề nghiệp. Người học được rèn luyện qua đồ án, xưởng thiết kế, đồng thời được khuyến khích sáng tạo, tư duy độc lập và phản biện. Qua các giai đoạn tái thiết, đổi mới, đô thị hóa và hội nhập, UAH từng bước điều chỉnh tổ chức, hoạt động chuyên môn để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và xã hội.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (1976 - 2026), Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh quyết định tặng bức trướng của Bộ cho Nhà trường, ghi nhận những đóng góp trong quá trình xây dựng và phát triển. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà thay mặt lãnh đạo Bộ trao quyết định và bức trướng tại buổi lễ.

Dịp này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng tặng bằng khen cho 7 tập thể và 9 cá nhân của UAH vì có thành tích, đóng góp cho sự nghiệp phát triển Nhà trường.

Bên cạnh đó, nhiều tập thể, cá nhân của UAH còn được UBND TP.HCM và các hội nghề nghiệp tặng bằng khen, ghi nhận những đóng góp trong quá trình xây dựng, phát triển Nhà trường.

Hoạt động nghiên cứu và chuyển giao chuyên môn cũng là một phần trong đóng góp của Nhà trường. UAH đã thực hiện 55 đề tài nghiên cứu ở các cấp; giảng viên được Bộ Xây dựng giao chủ trì biên soạn 11 tiêu chuẩn và tài liệu hướng dẫn kỹ thuật trong các lĩnh vực thiết kế, năng lượng, hạ tầng và phát triển đô thị. Trường mở rộng hợp tác với 42 đối tác thuộc 21 quốc gia và vùng lãnh thổ. Số công bố quốc tế tăng từ 36 bài năm 2021 lên 91 bài năm 2024, đạt 81 bài năm 2025.

Những kết quả trên được xây dựng qua nhiều thế hệ lãnh đạo, giảng viên, viên chức, người lao động và người học. Nhà trường được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Ba, các Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba cùng nhiều bằng khen, cờ thi đua. Hiệu trưởng Phạm Trọng Thuật nhấn mạnh di sản quý giá mà các thế hệ trước trao lại là những giá trị làm nên bản sắc UAH: sự nghiêm túc trong học thuật, sáng tạo trong tư duy, khả năng kết hợp kỹ thuật, nghệ thuật và văn hóa, cùng trách nhiệm với con người và cộng đồng.

Nhiều thế hệ người học của UAH trưởng thành, đảm nhiệm vị trí tại cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và cơ sở đào tạo. Sinh viên Nhà trường cũng nhiều năm đạt thành tích tại Giải thưởng Loa Thành, các giải thưởng quy hoạch, Olympic Cơ học, Eureka và các giải thưởng kiến trúc quốc tế, trong đó có giải Vàng ARCASIA. Các kết quả này góp phần nối dài đóng góp của Nhà trường từ giảng đường đến hoạt động nghề nghiệp và các công trình thực tế.

Đổi mới đào tạo, gắn di sản với tương lai

Bước vào giai đoạn mới, UAH xác định chất lượng đào tạo và chiều sâu học thuật là nền tảng. Trong bài phát biểu, Hiệu trưởng Phạm Trọng Thuật cho rằng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, mô hình thông tin công trình, dữ liệu đô thị, phát triển xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ tác động sâu rộng đến các ngành đào tạo. Nhà trường cần chủ động điều chỉnh chương trình, phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực nghiên cứu và thực hành, đồng thời phát triển tư duy liên ngành và mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho người đang làm việc trong Ngành.

UAH đang định hướng đưa AI, BIM, hệ thống thông tin địa lý (GIS), Digital Twin và các công cụ phân tích dữ liệu vào giảng dạy, thiết kế số. Theo Hiệu trưởng, khi công nghệ có thể tạo ra phương án thiết kế hoàn chỉnh, việc đào tạo cần chú trọng hơn đến quá trình tư duy, khả năng lập luận và trách nhiệm của người học đối với quyết định nghề nghiệp. Mục tiêu là giúp sinh viên làm chủ công nghệ trên nền tảng chuyên môn vững vàng, tư duy độc lập và bản lĩnh nghề nghiệp.

Cùng với đổi mới công nghệ, Nhà trường tiếp tục duy trì đào tạo gắn với thực hành nghề nghiệp thông qua đồ án, xưởng thiết kế và các hoạt động nghiên cứu liên ngành. UAH cũng phát triển mô hình hợp tác "Nhà trường - Doanh nghiệp - Địa phương", để chuyên gia từ doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, hướng dẫn đồ án và phối hợp nghiên cứu ứng dụng.

Festival Thiết kế và Nghệ thuật Đà Lạt (DDAA 2026) là một hoạt động kết nối giảng viên, sinh viên với giới chuyên môn, nghệ sĩ và chính quyền địa phương. Chương trình hướng các hoạt động nghiên cứu, thực hành thiết kế vào những vấn đề về di sản, cảnh quan, văn hóa bản địa và phát triển đô thị. Qua đó, Nhà trường mở rộng vai trò tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên.

 PGS.TS.KTS. Phạm Trọng Thuật cho rằng mỗi quyết định về quản trị, đào tạo, nghiên cứu và phát triển đội ngũ cần kế thừa thành tựu của các thế hệ trước, đồng thời hướng tới lợi ích lâu dài. Ông nhắn gửi sinh viên: "Thế hệ sau cần làm tốt hơn thế hệ trước. Đó là mong muốn, cũng là thước đo thành công của những người đi trước".

Theo ông, công nghệ có thể thay đổi cách thiết kế, nghiên cứu và giảng dạy, nhưng sự trung thực trong học thuật, lòng tự trọng nghề nghiệp, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng cần được gìn giữ. Trách nhiệm của thế hệ hiện tại là chuẩn bị nền tảng vững chắc để những người đến sau tiếp tục phát triển Nhà trường.

Dấu mốc 50 năm vì thế vừa ghi nhận đóng góp của các thế hệ UAH, vừa mở ra chặng đường tiếp theo trong hành trình đào tạo kiến trúc sư kéo dài một thế kỷ. Như thông điệp kết thúc bài phát biểu của Hiệu trưởng Phạm Trọng Thuật: "Đó chính là cách những giá trị của UAH được tiếp nối, để di sản hôm nay trở thành di sản của tương lai".

Mai Thanh