Cần thêm hướng dẫn một số nội dung về định giá nước sạch trong Thông tư 145/2025/TT-BTC

Đó là ý kiến được bà Hạ Thanh Hằng, Phó Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) nêu tại Hội nghị tập huấn Thông tư 145/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 hướng dẫn các nội dung đặc thù khi áp dụng phương pháp định giá chung đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá trong định giá nước sạch. 

Theo bà Hạ Thanh Hằng, giá nước sạch là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tính bền vững của hoạt động cấp nước, khả năng duy trì chất lượng dịch vụ và nguồn lực để đầu tư, phát triển hệ thống. 

Hội Cấp Thoát nước Việt Nam đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc hoàn thiện cơ sở pháp lý về định giá nước sạch. Trong đó, nhiều nội dung của Thông tư số 145/2025/TT-BTC đã bám sát thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp cấp nước như việc xác định giá thành 1m³ nước sạch, các chi phí liên quan, lợi nhuận, giá bán lẻ - giá bán buôn, sản lượng nước thương phẩm, tỷ lệ hao hụt, chi phí bảo đảm an toàn cấp nước và chi phí kiểm nghiệm chất lượng nước,...

Cần thống nhất cách xác định yếu tố hình thành giá nước

Qua tổng hợp ý kiến của các doanh nghiệp cấp nước và chuyên gia, VWSA cho rằng một trong những nội dung cần được hướng dẫn rõ hơn là việc xác định và áp dụng tỷ lệ hao hụt, thất thoát nước sạch trong phương án giá.

Theo bà Hạ Thanh Hằng, đây là yếu tố đặc thù của ngành Cấp nước, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng như mục tiêu sử dụng tiết kiệm tài nguyên nước. Cơ chế thực hiện cần vừa bảo đảm tính minh bạch trong xác định chi phí, vừa khuyến khích doanh nghiệp tiếp tục đầu tư giảm thất thoát và nâng cao hiệu quả quản lý mạng lưới.

Bên cạnh đó, việc xác định đầy đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ trong giá nước cũng là nội dung được nhiều đơn vị quan tâm. Các đơn vị cấp nước phải thường xuyên duy trì mạng lưới và đấu nối, kiểm soát chất lượng nước, bảo đảm an toàn cấp nước, đáp ứng yêu cầu về môi trường, đồng thời thực hiện sửa chữa và thay thế tài sản.

Hội đề nghị có hướng dẫn thống nhất về việc xác định các chi phí hợp lý, hợp lệ để phương án giá phản ánh phù hợp chi phí cung cấp dịch vụ và tạo nguồn lực duy trì, tái đầu tư hệ thống.

Hoàn thiện cơ chế điều chỉnh giá phù hợp thực tiễn

Một nội dung khác được nhiều doanh nghiệp quan tâm là lộ trình và cơ chế điều chỉnh giá nước khi các yếu tố đầu vào biến động.

Theo VWSA, quá trình lập, thẩm định và phê duyệt phương án giá có thể kéo dài, trong khi giá điện, hóa chất, vật tư, nhân công và các yếu tố đầu vào có thể biến động. Vì vậy, cần có hướng dẫn rõ ràng về trình tự, căn cứ và thời điểm xem xét điều chỉnh giá khi các yếu tố hình thành giá biến động, để giá nước có thể được cập nhật phù hợp với những thay đổi hợp lý của chi phí.

Đối với định mức kinh tế - kỹ thuật và các tài sản đầu tư mới, VWSA đề nghị hướng dẫn thống nhất việc áp dụng định mức trong tính giá thành nước sạch, đồng thời làm rõ phương thức xem xét đối với các tài sản đã đưa vào vận hành nhưng chưa hoàn tất quyết toán. Theo VWSA, việc thống nhất cách hiểu và cách áp dụng sẽ góp phần hạn chế khác biệt giữa các địa phương trong quá trình xây dựng và thẩm định phương án giá.

Cùng với đó, sự xuất hiện ngày càng nhiều mô hình cung cấp nước mới cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế xác định giá bán buôn. Hiện nay, nước sạch có thể được cung cấp từ đơn vị sản xuất đến đơn vị phân phối, khu đô thị, khu công nghiệp, chung cư hoặc các đơn vị quản lý vận hành. Hội đề nghị có hướng dẫn cụ thể về phương pháp xác định giá bán buôn và điều kiện áp dụng đối với từng mô hình nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa giá bán buôn và giá bán lẻ.

Theo bà Hạ Thanh Hằng, định giá nước sạch cần bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi của người sử dụng nước, yêu cầu hoạt động ổn định, hiệu quả của đơn vị cấp nước và nhu cầu nguồn lực để duy trì, nâng cấp hệ thống. Hội Cấp Thoát nước Việt Nam mong muốn tiếp tục phối hợp với Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan trong quá trình triển khai Thông tư 145/2025/TT-BTC; đồng thời tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn để cùng nghiên cứu, tháo gỡ.

VWSA cũng đề xuất phối hợp với Cục Quản lý giá tổ chức thêm các hội thảo chuyên đề nhằm hướng dẫn thực hiện Thông tư 145/2025/TT-BTC cho các doanh nghiệp cấp nước chưa có điều kiện tham dự hội nghị tập huấn. Bởi vì, cơ chế giá nước phù hợp, minh bạch và khả thi sẽ góp phần giúp các đơn vị cấp nước hoạt động bền vững, bảo đảm an toàn cấp nước, nâng cao chất lượng dịch vụ và phục vụ tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Khiêm Anh