Thúc đẩy chuyển đổi số và tối ưu năng lượng trong ngành Nước

Toàn cảnh hội thảo.

Sáng ngày 19/05/2026, Schneider Electric tổ chức Hội thảo Innovation Talk tại Hà Nội với chủ đề "Chuyển đổi số trong ngành Nước". Sự kiện có sự tham dự của ông Vũ Ngọc Tuấn - Phó Trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường); ông Phạm Quốc Hưng - Phó Trưởng phòng Quản lý nước sạch nông thôn; ông Nguyễn Ngọc Điệp - Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam và đại diện các doanh nghiệp ngành Nước trên toàn quốc.

Chuyển đổi số ngành Nước là yêu cầu tất yếu

Hiện nay, ngành Nước đang chịu “áp lực kép” từ biến đổi khí hậu và nhu cầu tối ưu vận hành. Quá trình đô thị hóa nhanh khiến nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng, trong khi nguồn tài nguyên nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

Trong bối cảnh này, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, bảo đảm an ninh nguồn nước và hướng tới phát triển bền vững.

Phát biểu tại hội thảo, ông Vũ Ngọc Tuấn - Phó Trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành Nước đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi toàn diện theo định hướng “chuyển đổi kép” giữa số hóa và phát triển bền vững nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia.

“Mô hình chuyển đổi kép được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định là con đường tất yếu. Đây không đơn thuần là việc số hóa cục bộ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện để giải quyết trọn vẹn bài toán: vừa bảo đảm an ninh nguồn nước, vừa tối ưu hóa năng lượng và giảm phát thải carbon”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Cũng theo ông Tuấn, chuyển đổi số trong ngành Nước hiện đang được thúc đẩy mạnh ở cấp chính sách. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học công nghệ và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời đặt mục tiêu đẩy mạnh quản lý, điều hành trên môi trường số trong thời gian tới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, định hướng trọng tâm là chuyển dịch từ mô hình quản lý phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung, trong đó dữ liệu được xem là tài sản chiến lược và cần được kết nối xuyên suốt giữa các hệ thống. Các doanh nghiệp ngành Nước cũng được yêu cầu tăng cường chia sẻ dữ liệu giám sát theo thời gian thực nhằm phục vụ công tác quản lý, điều hành ở cấp quốc gia và nâng cao hiệu quả vận hành.

Ngành Nước Việt Nam nỗ lực số hóa toàn diện

Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Điệp - Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam cho biết, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp ngành Nước đã chủ động triển khai các giải pháp số hóa nhằm nâng cao hiệu quả vận hành. Các đơn vị như SAWACO, HueWACO hay HAWACOM,... đã quyết liệt ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm giảm thất thoát nước, triển khai hệ thống SCADA, quản trị tài nguyên nước và nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng.

Tuy nhiên, xét trên bình diện tổng thể, việc quản lý và khai thác nước tại các doanh nghiệp ngành Nước Việt Nam vẫn chủ yếu dựa trên mô hình truyền thống, bộc lộ nhiều hạn chế trong bối cảnh mới. Trong đó, một trong những thách thức lớn nhất là việc tối ưu hóa năng lượng cho ngành Cấp Thoát nước, đặc biệt ở lĩnh vực xử lý nước thải vốn tiêu tốn lượng điện năng rất lớn.

Từ thực tế này, ông Điệp cho rằng: “Chuyển đổi số trong ngành Nước không chỉ là đầu tư thiết bị hay phần mềm công nghệ, mà cốt lõi là đổi mới tư duy và phương thức quản trị doanh nghiệp. Nếu trước đây công tác điều hành chủ yếu dựa trên các báo cáo tổng hợp, thì hiện nay phải chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định quản lý và vận hành”, ông Điệp nhận định.

Lời giải công nghệ từ Schneider Electric

Từ các vấn đề thực tiễn được đặt ra tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng, ngành Nước Việt Nam cần một cách tiếp cận đồng bộ, kết nối từ hạ tầng điện, thiết bị hiện trường đến hệ thống điều khiển và nền tảng dữ liệu thay vì triển khai các giải pháp riêng lẻ.

Bà Đoàn Thị Hà - Phó Tổng Giám đốc Khối Tự động hóa Công nghiệp của Schneider Electric Việt Nam khẳng định, chuyển đổi số trong ngành Nước không chỉ là bài toán công nghệ mà cần sự phối hợp của toàn bộ hệ sinh thái, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp vận hành đến các đối tác công nghệ nhằm xây dựng hạ tầng nước thông minh, an toàn và bền vững.

"Với vai trò là đối tác công nghệ cho chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững, Schneider Electric không chỉ cung cấp giải pháp riêng lẻ mà đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Nước trong việc hiện đại hóa toàn bộ hệ thống, từ trạm bơm, nhà máy xử lý đến mạng lưới phân phối nhằm giảm thất thoát, tối ưu năng lượng và nâng cao độ tin cậy vận hành", bà Hà chia sẻ.

Theo đại diện doanh nghiệp, Schneider Electric hiện phát triển mô hình kiến trúc tích hợp cho ngành Nước, kết nối xuyên suốt từ hạ tầng điện, thiết bị hiện trường đến hệ thống điều khiển và phần mềm quản lý dữ liệu. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp khai thác dữ liệu đồng bộ, nâng cao khả năng giám sát và tối ưu hiệu suất vận hành.

Từ giai đoạn thiết kế, triển khai đến vận hành và nâng cấp, toàn bộ hệ thống được số hóa và tiêu chuẩn hóa, cho phép tái sử dụng, mở rộng linh hoạt và tối ưu hiệu suất trong suốt vòng đời. Cách tiếp cận này giúp các doanh nghiệp ngành Nước không chỉ giải quyết các thách thức hiện tại, mà còn sẵn sàng thích ứng với những yêu cầu trong tương lai về mở rộng, tích hợp và phát triển bền vững.

Khép lại buổi hội thảo, đại diện Schneider Electric cho biết sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Nước Việt Nam trong hoạt động chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế của từng đơn vị.

Khiêm Anh