NewIBNET và chuyển đổi số: Lấy dữ liệu làm nền tảng nâng cao hiệu quả doanh nghiệp ngành Nước

Tham dự hội thảo có Chủ tịch VWSA Nguyễn Ngọc Điệp; Phó Chủ tịch VWSA Hạ Thanh Hằng; lãnh đạo Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường (IWASSE), cùng đại diện Ngân hàng Thế giới (WB), chuyên gia phụ trách chương trình NewIBNET và chuyển đổi số tại Việt Nam. Trung tâm Nước Singapore tham gia với vai trò đối tác kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và hỗ trợ chuyên môn trong suốt chương trình đào tạo.

Từ "khám sức khỏe" doanh nghiệp đến quản trị dựa trên dữ liệu

Chương trình thu hút hơn 60 đại biểu đến từ 22 doanh nghiệp cấp nước trên cả nước, bao gồm các đơn vị đã hoàn thành việc nộp dữ liệu NewIBNET trong giai đoạn 1 và các doanh nghiệp lần đầu tham gia. Nội dung đào tạo được thiết kế theo hai nhóm song song, phù hợp với các đơn vị đã có kinh nghiệm và các đơn vị mới tham gia; sau đó được kết nối trong phiên làm việc chung, tạo không gian trao đổi toàn diện về dữ liệu, đối sánh và chuyển đổi số trong doanh nghiệp ngành Nước.

Phát biểu khai mạc chương trình, Lãnh đạo VWSA đã phân tích vai trò của dữ liệu trong quản trị doanh nghiệp ngành Nước. Theo đó, doanh nghiệp cấp nước có thể được nhìn nhận như một cơ thể sống, cần được kiểm tra sức khỏe định kỳ để xác định rõ tình trạng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều năm qua, không ít doanh nghiệp chỉ đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên cảm nhận hoặc so sánh nội bộ theo thời gian, trong khi thiếu những công cụ chuẩn hóa để đối sánh với các đơn vị tương đồng trong nước và quốc tế.

NewIBNET là nền tảng giúp doanh nghiệp tự đánh giá một cách khách quan các chỉ số hoạt động cốt lõi, từ chất lượng dịch vụ, mức độ thất thoát nước, năng lực tài chính cho đến các thực hành quản lý. Việc biết rõ mình đang ở đâu sẽ giúp lãnh đạo doanh nghiệp có cơ sở khoa học để đưa ra quyết định đầu tư, cải thiện vận hành và đề xuất chính sách phù hợp.

Hiện nay, trong bối cảnh ngành Nước đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số, dữ liệu chính là điểm khởi đầu quan trọng nhất. Nếu không xác định được hiện trạng thông qua các chỉ số rõ ràng, minh bạch và có thể so sánh, thì chuyển đổi số rất dễ dừng lại ở khẩu hiệu hoặc phong trào, thiếu chiều sâu và hiệu quả thực chất.

Tại cuộc họp, Lãnh đạo VWSA cũng lưu ý rằng một trong những băn khoăn phổ biến của doanh nghiệp khi tham gia các chương trình thu thập dữ liệu là vấn đề bảo mật. Tuy nhiên, NewIBNET được thiết kế với cơ chế bảo mật nghiêm ngặt, dữ liệu doanh nghiệp được bảo vệ và chỉ phục vụ mục tiêu phân tích, hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị. Chính sự minh bạch và chuẩn hóa dữ liệu sẽ tạo niềm tin cho các cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính và đối tác quốc tế khi xem xét hỗ trợ ngành Nước của Việt Nam.

NewIBNET và chuyển đổi số trong thực tiễn doanh nghiệp ngành Nước

Tại hội thảo, các chuyên gia của WB và Trung tâm Nước Singapore đã giới thiệu tổng quan về NewIBNET, phiên bản nâng cấp của Mạng lưới đối sánh hiệu quả hoạt động quốc tế trong lĩnh vực cấp nước và vệ sinh. NewIBNET không chỉ thu thập dữ liệu, mà còn tích hợp hệ thống 15 chỉ số hiệu quả hoạt động cốt lõi, bộ câu hỏi tự đánh giá thực hành quản lý và các công cụ trực quan hóa dữ liệu phục vụ phân tích chuyên sâu.

Thông qua NewIBNET, doanh nghiệp có thể nhìn rõ mối liên hệ giữa hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả tài chính và năng lực quản trị với khả năng tiếp cận tài chính thương mại. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho ngành Nước ngày càng lớn, trong khi nguồn lực ngân sách còn hạn chế, việc chứng minh hiệu quả hoạt động và quản trị minh bạch là điều kiện quan trọng để tiếp cận các nguồn vốn dài hạn.

Một nội dung trọng tâm khác của chương trình là đánh giá mức độ trưởng thành số của doanh nghiệp cấp nước. Các đơn vị đã tham gia giai đoạn 1 được chia sẻ kết quả khảo sát, qua đó nhận diện những điểm mạnh và những tồn tại trong tổ chức, quy trình, quản lý tài sản và khai thác dữ liệu. Các doanh nghiệp mới được hướng dẫn từng bước tiếp cận NewIBNET, từ việc hiểu định nghĩa dữ liệu, nhập liệu, kiểm soát chất lượng số liệu đến cách sử dụng dashboard để phân tích và đối sánh.

Chương trình cũng dành nhiều thời gian trao đổi về thực hành quản lý, yếu tố được coi là phần nền tảng nhưng thường ít được nhìn nhận đầy đủ. Các phiên thảo luận tập trung vào mối quan hệ giữa chất lượng thực hành quản lý với các chỉ số như thất thoát nước, tỷ lệ thu hồi chi phí, năng suất lao động và mức độ hài lòng của khách hàng. Kinh nghiệm từ các doanh nghiệp đã tham gia NewIBNET cho thấy, những đơn vị có tổ chức tốt, quy trình rõ ràng và hệ thống quản lý nhất quán thường đạt hiệu quả hoạt động cao hơn và giảm được chi phí vận hành.

Qua chương trình này đã cho các doanh nghiệp thấy NewIBNET và chuyển đổi số không phải là đích đến ngắn hạn, mà là một quá trình dài hạn đòi hỏi sự cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp, sự đồng hành của VWSA và sự hỗ trợ về chuyên môn từ các đối tác quốc tế. Việc từng bước hình thành tư duy quản trị dựa trên dữ liệu được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả, minh bạch và sức cạnh tranh của doanh nghiệp ngành Nước của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Mai Thanh