Mở rộng cấp nước sạch nông thôn ở Đồng Nai còn nhiều trở ngại

Mạng lưới mở rộng nhưng sức tiêu thụ còn thấp

Đến tháng 9/2026, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước đạt quy chuẩn tại Đồng Nai đạt 80,55%, gần với mục tiêu 81% đề ra cho năm nay. Tuy nhiên, việc tiếp tục nâng tỷ lệ này còn phụ thuộc vào khả năng đưa nước đến những địa bàn chưa có hệ thống cấp nước và thu hút người dân sử dụng dịch vụ tại nơi mạng lưới đã hiện diện.

Khó khăn của doanh nghiệp cấp nước thể hiện khá rõ ở sự chênh lệch giữa chi phí phát triển hạ tầng và nhu cầu tiêu thụ thực tế. Như Công ty CP Cấp thoát nước Bình Phước đã mở rộng cung cấp nước đến 6 xã nông thôn. Tại một số nơi, hệ thống đã đầu tư nhưng tỷ lệ người dân sử dụng nước máy vẫn thấp.

Nhiều hộ tiếp tục dùng nước giếng khoan cho sinh hoạt. Vào mùa mưa, việc tận dụng thêm nước mưa khiến lượng nước máy tiêu thụ giảm. Vì vậy, hiệu quả khai thác công trình chưa tương xứng với chi phí doanh nghiệp bỏ ra. Địa hình đồi dốc làm tăng chi phí đầu tư mạng lưới, trong khi sản lượng tiêu thụ thấp khiến hiệu quả tài chính của dự án bị hạn chế.

Với Công ty CP Cấp nước Đồng Nai, áp lực nằm ở cả thủ tục triển khai lẫn nguồn vốn. Doanh nghiệp hiện cấp nước cho 17 xã nông thôn và đang thực hiện thủ tục nâng công suất nhiều nhà máy nhằm mở rộng phạm vi phục vụ. Tuy nhiên, hồ sơ, thủ tục đầu tư còn phức tạp, thời gian thực hiện kéo dài. Thêm nữa, các công trình nước sạch nông thôn có thời gian thu hồi vốn dài, nhưng doanh nghiệp chủ yếu phải sử dụng vốn vay thương mại với lãi suất cao.

Thực trạng này cho thấy việc phát triển cấp nước nông thôn cần tính toán đồng thời khả năng đầu tư và hiệu quả vận hành. Đường ống đến khu dân cư mới tạo điều kiện tiếp cận dịch vụ; mức độ sử dụng của người dân còn quyết định khả năng khai thác lâu dài của hệ thống.

Rà soát công trình và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp

Đồng Nai hiện có 139 công trình cấp nước tập trung khu vực nông thôn, tổng công suất thiết kế hơn 96.000 m³/ngày đêm. Trong đó, 37 công trình sử dụng nước mặt, 102 công trình khai thác nước ngầm.

Tuy nhiên, chỉ có 85 công trình đang hoạt động, với tổng công suất hơn 85.800 m³/ngày đêm. Các công trình còn lại chủ yếu có quy mô nhỏ, xây dựng từ nhiều năm trước, đã hư hỏng, xuống cấp. Việc tiếp tục sửa chữa, nâng cấp không đạt hiệu quả kinh tế nên phải ngừng hoạt động.

Bởi vậy, cùng với đầu tư mới, Đồng Nai đặt ra yêu cầu đánh giá kỹ hiện trạng từng công trình và phạm vi phục vụ của mạng lưới. Tại buổi làm việc về quản lý, xây dựng công trình cấp nước sạch nông thôn cuối tháng 9/2026, Phó Chủ tịch UBND Đồng Nai Nguyễn Thị Cát Tiên yêu cầu các sở, ngành, đơn vị rà soát toàn diện tình hình cấp nước. Nội dung rà soát phải làm rõ khu vực chưa có công trình, những hệ thống vận hành kém hiệu quả và nguyên nhân tỷ lệ người dân sử dụng nước máy còn thấp.

Bà Nguyễn Thị Cát Tiên nhấn mạnh, nước sạch ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân qua nhiều thế hệ. Một số địa bàn chưa có dự án cấp nước tập trung, người dân còn sử dụng nguồn nước chưa bảo đảm an toàn, nên việc tháo gỡ vướng mắc cần triển khai sớm.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối tiếp nhận kiến nghị của doanh nghiệp, nhà đầu tư, đồng thời tham mưu cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phù hợp để thu hút nguồn lực xã hội cho cấp nước nông thôn.

Về nguồn nước, thông tin từ Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai cho biết, nhu cầu nước tưới có xu hướng giảm, tạo điều kiện ưu tiên hơn nguồn nước tại các hồ chứa lớn cho cấp nước thô phục vụ sinh hoạt. Vì vậy cần có chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư, nhất là tại những địa bàn có nhu cầu nhưng hiệu quả đầu tư chưa cao.

Theo thông tin từ Sở Xây dựng Đồng Nai, giai đoạn từ nay đến năm 2030, địa phương dự kiến đầu tư, nâng cấp, mở rộng và cải tạo 33 công trình, dự án, hệ thống tuyến ống cấp nước. Kế hoạch bao gồm nâng công suất các nhà máy hiện hữu, sửa chữa công trình và mở rộng đường ống đến các đô thị, khu dân cư tập trung chưa có nước sạch.

Đồng Nai cũng thúc đẩy hệ thống cấp nước Nhơn Trạch giai đoạn 2, hoàn thiện thủ tục các dự án Hồ Gia Măng, Nha Bích, Xa lộ nước Long Thành, Thanh Bình… nhằm đáp ứng nhu cầu cấp nước cho đô thị, khu công nghiệp và khu vực đô thị Sân bay Long Thành.

Đồng Nai đặt mục tiêu 85% hộ dân nông thôn sử dụng nước đạt quy chuẩn vào năm 2030. Để tiến gần mục tiêu này, địa phương dự kiến nâng cấp, mở rộng công trình và mạng lưới cấp nước, đồng thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và vận động người dân sử dụng nước máy.

Mai Thanh