TS. Hạ Thúy Hạnh: “Doanh nghiệp ngành Nước thực hiện tốt bình đẳng giới có thể nâng cao tới 65% hiệu quả vận hành”

Theo báo cáo nghiên cứu do Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) thực hiện, những doanh nghiệp triển khai hiệu quả các chính sách bình đẳng giới có thể nâng cao khoảng 65% hiệu quả vận hành, cải thiện 62% năng lực đổi mới sáng tạo và tăng 69% khả năng giữ chân nhân lực cốt lõi.

Để hiểu rõ hơn về những tác động tích của của Bình đẳng giới đối với hiệu quả quản trị, vận hành doanh nghiệp ngành Nước, phóng viên Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam đã có cuộc trao đổi với TS. Hạ Thúy Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường thuộc VWSA; Phó Chủ tịch CLB Lãnh đạo nữ ngành Nước Việt Nam.

PV: Trong những năm gần đây, Bình đẳng giới là một trong những nội dung được ngành Nước quan tâm. Bà có thể chia sẻ lý do vì sao vấn đề này ngày càng được chú trọng, thưa bà?

TS. Hạ Thúy Hạnh: Ngành Nước hiện đang đứng trước nhiều yêu cầu đổi mới để thích ứng với những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa, các vấn đề môi trường cũng như yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ. Bên cạnh các giải pháp về kỹ thuật, hạ tầng, ngành Nước ngày càng quan tâm hơn đến các yếu tố phát triển bền vững mang tính toàn cầu, trong đó có các vấn đề xã hội như bình đẳng giới, tiếp cận nước sạch và xóa đói giảm nghèo.

Hiện nay, Bình đẳng giới hiện là một trong 17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc, đồng thời có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều mục tiêu khác như nước sạch và vệ sinh, tăng trưởng kinh tế hay phát triển cộng đồng bền vững. Chính vì vậy, đây không chỉ là câu chuyện về quyền và cơ hội cho phụ nữ mà còn là một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm sự phát triển toàn diện và lâu dài của ngành Nước.

Thực tiễn quốc tế cho thấy những tổ chức có môi trường làm việc đa dạng và bình đẳng thường có năng lực đổi mới tốt hơn, khả năng thích ứng cao hơn trước các thách thức và đạt hiệu quả hoạt động tích cực hơn. Đó cũng là lý do bình đẳng giới ngày càng được nhìn nhận như một nội dung quản trị doanh nghiệp quan trọng, song hành với chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và phát triển nguồn nhân lực.

PV: Trong quá trình triển khai các sáng kiến thúc đẩy bình đẳng giới, VWSA đã phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có hoạt động hợp tác với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB). Thông qua hoạt động này, bình đẳng giới ngành Nước đã thu được kết quả gì, thưa bà?

TS. Hạ Thúy Hạnh: VWSA được thành lập từ năm 1988, hiện có hơn 420 hội viên với khoảng 70.000 lao động đang làm việc trong toàn Ngành. Trong quá trình thúc đẩy các hoạt động về bình đẳng giới, chúng tôi có cơ hội phối hợp với ADB nhằm triển khai bộ công cụ GEARS để đánh giá thực trạng bình đẳng giới tại các doanh nghiệp ngành Nước. Chương trình khảo sát được triển khai tại 34 doanh nghiệp cấp thoát nước trên cả nước, qua đó cung cấp một bức tranh toàn diện về thực trạng giới trong Ngành.

Kết quả nghiên cứu cho thấy phụ nữ hiện chiếm khoảng một phần ba lực lượng lao động trong ngành cấp thoát nước. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ tham gia vào các vị trí lãnh đạo, quản lý và các lĩnh vực kỹ thuật còn khá hạn chế. Phần lớn lao động nữ tập trung ở các bộ phận hành chính, nhân sự, kế toán, trong khi ở các vị trí kỹ thuật và sản xuất, lao động nam vẫn chiếm ưu thế.

Khoảng trống này đã phản ánh những rào cản còn tồn tại đối với phụ nữ trong quá trình phát triển nghề nghiệp. Bên cạnh đặc thù công việc, những định kiến giới và hạn chế trong công tác quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm cán bộ cũng ảnh hưởng đến cơ hội tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, tham chính và ra quyết định.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất mà nghiên cứu mang lại không chỉ là việc nhận diện khoảng cách mà còn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các giải pháp cụ thể. Thông qua quá trình hợp tác với ADB và các chuyên gia quốc tế, chúng tôi đã đưa ra nhiều khuyến nghị liên quan đến thể chế, chính sách và quản trị doanh nghiệp.

Thời gian tới, một trong những nội dung được chúng tôi đặc biệt quan tâm là xây dựng bộ chỉ số đánh giá bình đẳng giới dành riêng cho các doanh nghiệp ngành Nước. Trên thực tế, nhiều văn bản pháp luật đã đề cập yêu cầu lồng ghép giới, nhưng khi triển khai vào thực tiễn doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn do thiếu công cụ đo lường cụ thể. Do đó, trong bối cảnh xây dựng dự thảo Luật Cấp Thoát nước, việc xây dựng bộ chỉ số về bình đẳng giới sẽ giúp lượng hóa mức độ thực hiện, theo dõi tiến bộ và thể hiện cam kết của doanh nghiệp đối với mục tiêu bình đẳng giới.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi bình đẳng giới không chỉ mang ý nghĩa xã hội mà còn tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt. Theo Báo cáo "Xác định khoảng trống và cơ hội để thúc đẩy bình đẳng giới trong ngành Nước tại Việt Nam", những doanh nghiệp thực hiện tốt bình đẳng giới có thể nâng cao khoảng 65% hiệu quả vận hành thông qua khả năng sinh lời và năng suất lao động; cải thiện khoảng 62% năng lực đổi mới sáng tạo trong việc giải quyết các thách thức; đồng thời tăng tới 69% khả năng giữ chân nhân lực chất lượng cao và nhân tài cốt lõi.

Đây là những số liệu rất quan trọng đối với ngành Nước trong bối cảnh nhu cầu đổi mới quản trị, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết. Chúng tôi cho rằng đây sẽ là cơ sở quan trọng để định hướng các chiến lược trong thời gian tới, trong đó có việc tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí quản lý và ra quyết định trong doanh nghiệp.

PV: Một dấu mốc đáng chú ý là sự ra đời của Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước Việt Nam. Sau hơn hai năm hoạt động, bà đánh giá như thế nào về vai trò của Câu lạc bộ trong việc kết nối, hỗ trợ và nâng cao vị thế của phụ nữ trong ngành?

TS. Hạ Thúy Hạnh: Việc thành lập Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước Việt Nam là một trong những điểm sáng trong quá trình thúc đẩy bình đẳng giới của Ngành. Hoạt động của Câu lạc bộ không chỉ nhận được sự quan tâm từ các doanh nghiệp trong nước mà còn được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá tích cực.

Báo cáo "Xác định khoảng trống và cơ hội để thúc đẩy bình đẳng giới trong ngành Nước tại Việt Nam" của ADB chỉ ra rằng, hoạt động của Câu lạc bộ được xem là một nội dung quan trọng trong việc kết nối, tôn vinh và phát triển đội ngũ nữ lãnh đạo ngành Nước.

Trong hơn hai năm qua, Câu lạc bộ thường xuyên giới thiệu và lan tỏa các gương điển hình, những nữ lãnh đạo tiêu biểu trong ngành. Đồng thời, Câu lạc bộ duy trì sinh hoạt định kỳ 3 tháng một lần nhằm tạo diễn đàn để các thành viên chia sẻ kinh nghiệm quản lý, trao đổi về những thách thức trong điều hành doanh nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ cũng như các vấn đề liên quan đến phát triển nguồn nhân lực.

Những nội dung được trao đổi trong Câu lạc bộ không chỉ dừng lại ở phạm vi các thành viên tham gia mà còn được lan tỏa tới các Chi hội Cấp Thoát nước khu vực miền Bắc, miền Trung - Tây Nguyên và miền Nam, qua đó góp phần mở rộng mạng lưới kết nối và chia sẻ kinh nghiệm trong toàn ngành.

Bên cạnh vai trò kết nối, điều quan trọng nhất mà Câu lạc bộ hướng tới là tạo động lực để các lãnh đạo doanh nghiệp nhìn nhận đầy đủ hơn vai trò và năng lực của phụ nữ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp. Thông qua đó, các doanh nghiệp có thể quan tâm hơn tới công tác đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ nữ phù hợp với năng lực thực tiễn.

Chúng tôi cho rằng sự tham gia nhiều hơn của phụ nữ trong các vị trí quản lý không chỉ góp phần thúc đẩy bình đẳng giới mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chí về kinh tế, xã hội và môi trường ngày càng trở thành những yêu cầu quan trọng đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp ngành Nước.

PV: Tại Vietnam Water Week 2026, bình đẳng giới tiếp tục là một chủ đề được thảo luận. Theo bà, nội dung này sẽ được lồng ghép trong các chương trình như thế nào và mang tới tác động ra sao cho sự phát triển của ngành Nước?

TS. Hạ Thúy Hạnh: Trong chương trình Vietnam Water Week hằng năm của Hội, chúng tôi đều dành không gian để thảo luận về bình đẳng giới thông qua các phiên tọa đàm chuyên đề.

Một trong những nội dung trọng tâm là từng bước xây dựng các tiêu chí, bộ chỉ số đánh giá và khung chiến lược bình đẳng giới cho ngành Nước. Đây là những công cụ quan trọng để các doanh nghiệp có thể lượng hóa mức độ thực hiện, đồng thời tạo cơ sở cho việc triển khai các hoạt động bình đẳng giới một cách bài bản và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đề xuất các nội dung liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp về bình đẳng giới, từ nâng cao nhận thức đến tăng cường năng lực quản lý và thực thi. Mục tiêu là làm sao để hiện thực hóa tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, đặc biệt là đối với phụ nữ trong môi trường làm việc của ngành Nước.

Chúng tôi kỳ vọng các chương trình tọa đàm tại Vietnam Water Week 2026 sẽ tạo thêm động lực để xây dựng chương trình hành động giai đoạn 2026 - 2028 về bình đẳng giới trong ngành Nước. Thông qua đó, các doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường kết nối và cùng cam kết triển khai các hoạt động trong khuôn khổ chiến lược bình đẳng giới mà VWSA đang thúc đẩy.

Tôi cho rằng ý nghĩa lớn nhất của những hoạt động này là tạo ra sự đồng thuận trong toàn ngành. Khi các doanh nghiệp cùng tham gia, cùng cam kết và cùng hành động, bình đẳng giới sẽ không còn là một mục tiêu riêng lẻ mà trở thành một phần trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp và của ngành Nước Việt Nam.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!

Khiêm Anh