Để Luật Cấp, Thoát nước trở thành động lực phát triển của ngành

23/07/2026 23:58

Không chỉ hoàn thiện khung pháp lý, Luật Cấp, Thoát nước cần trở thành động lực thúc đẩy phát triển ngành trong giai đoạn mới. Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, điều đó chỉ có thể đạt được khi dự thảo Luật giải quyết được những vướng mắc từ thực tiễn và tạo cơ chế đủ mạnh cho quản lý,đầu tư, vận hành và khai thác.

Dự án Luật Cấp, Thoát nước đang bước vào giai đoạn hoàn thiện chính sách với kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý thống nhất cho một lĩnh vực hạ tầng thiết yếu nhưng nhiều năm qua vẫn chịu sự điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Theo PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến - Nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng, nếu dự thảo luật chưa xử lý được những "điểm nghẽn" về quản lý, đầu tư và vận hành thì rất khó tạo ra bước đột phá cho Ngành.

Những góp ý của ông tại Hội thảo tham vấn chính sách Luật Cấp, Thoát nước do Bộ Xây dựng tổ chức ngày 17/7 không chỉ dừng ở việc chỉnh sửa câu chữ mà còn hướng tới việc thiết kế lại tư duy xây dựng luật, bảo đảm đạo luật thực sự phản ánh đặc thù của lĩnh vực cấp, thoát nước và tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Để Luật Cấp, Thoát nước trở thành động lực phát triển của ngành- Ảnh 1.

PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến phát biểu góp ý cho dự thảo Luật Cấp, Thoát nước. (Ảnh: Ngọc Hà/TCXD)

Luật phải giải quyết được những vấn đề của thực tiễn

Theo PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến, dự thảo hiện vẫn được xây dựng trên ba nhóm chính sách gồm (1) Phát triển hệ thống cấp, thoát nước; (2) Quản lý, vận hành hệ thống; và (3) Bảo đảm nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu toàn bộ dự thảo, ông nhận thấy hai nhóm chính sách đầu đã khá rõ, trong khi nhóm chính sách về nguồn lực còn mờ nhạt, nội dung chủ yếu tập trung tại Điều 23 và mang tính định hướng nhiều hơn là cơ chế thực thi.

Từ đó, ông đề xuất thay thế nhóm chính sách thứ ba bằng "Bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động cấp, thoát nước". Theo PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến, đây mới là vấn đề cốt lõi của Ngành đặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm nguồn nước, thiên tai, sự cố môi trường và nguy cơ tấn công mạng ngày càng gia tăng.

Nếu được xây dựng theo hướng này, Luật sẽ hình thành ba trụ cột rõ ràng gồm: (1) Phát triển hệ thống; (2) Quản lý, vận hành;(3) Bảo đảm an ninh, an toàn. Như vậy, các điều khoản liên quan như Điều 6, Điều 7, Điều 18, Điều 28 và Điều 31 cũng cần được thiết kế lại để phản ánh đầy đủ nội hàm của chính sách mới.

Bên cạnh đó, PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến cũng lưu ý nhiều điều, khoản hiện nay còn mang tính hướng dẫn kỹ thuật, thậm chí "viết như Thông tư hay Sổ tay hướng dẫn kỹ thuật". Theo ông, Luật cần tập trung quy định thẩm quyền, trách nhiệm pháp lý, cơ chế và chế tài; còn các nội dung mang tính hướng dẫn kỹ thuật nên được quy định trong văn bản dưới Luật. Những cụm từ như "khuyến khích", "ưu đãi", "chủ động", "nhận diện"... cũng cần được cụ thể hóa, không nên viết chung chung để bảo đảm khả năng thực thi.

Đặt an ninh, an toàn cấp, thoát nước vào vị trí trung tâm

Theo PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến, quản lý rủi ro không nên chỉ được quy định như một quy trình kỹ thuật mà phải chuyển từ phương thức quản lý truyền thống tiếp cận dưới góc độ quản trị hệ thống. Hiện nay, nội dung này còn phân tán ở nhiều điều khoản, trách nhiệm giữa các cơ quan chưa rõ ràng, một số quy định vẫn còn chưa đúng giữa quy phạm pháp luật với hướng dẫn kỹ thuật.

Đối với lĩnh vực thoát nước, ông cho rằng khái niệm "quản lý thoát nước an toàn" cần được mở rộng hơn nhiều so với dự thảo hiện nay. Không chỉ dừng ở vận hành hệ thống, nội dung này phải bao quát quản lý nguồn xả, bảo vệ công trình, quản lý tài sản, kiểm soát rủi ro và ứng phó sự cố.

Ông cũng đề xuất bổ sung đầy đủ các nội dung có liên quan đến bảo đảm an ninh, an toàn như an ninh nguồn nước, bảo vệ lưu vực sông, hồ chứa; an toàn mạng truyền dẫn và công trình xử lý; bảo đảm quyền tiếp cận nguồn nước thô; an ninh cấp nước liên tỉnh; an toàn chống ngập, xử lý nước thải; đồng thời tăng cường chuyển đổi số và cơ chế phối hợp liên ngành trong ứng phó sự cố. Theo PGS.TS.Nguyễn Hồng Tiến, đây mới là điểm mới thực sự có thể tạo dấu ấn của Luật Cấp, Thoát nước, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh phát triển mới.

Tháo gỡ cơ chế để doanh nghiệp có động lực phát triển

Không chỉ góp ý về cấu trúc chính sách, PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến còn đề xuất nhiều cơ chế cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cấp, thoát nước. Theo ông, Luật cần có quy định riêng về hợp tác công - tư (PPP) đối với lĩnh vực cấp, thoát nước thay vì áp dụng hoàn toàn theo quy định chung, bởi đây là ngành có đặc thù về đầu tư và vận hành. Đồng thời, cần bổ sung quy định bắt buộc kiểm toán năng lượng định kỳ đối với các nhà máy nước, trạm xử lý nước thải; xây dựng cơ chế để doanh nghiệp được sở hữu và kinh doanh tín chỉ carbon, tín chỉ xanh phát sinh từ các hoạt động kinh tế tuần hoàn.

Để Luật Cấp, Thoát nước trở thành động lực phát triển của ngành- Ảnh 2.

Xây dựng cơ chế để doanh nghiệp được sở hữu và kinh doanh tín chỉ carbon, tín chỉ xanh phát sinh từ các hoạt động kinh tế tuần hoàn. (Ảnh minh họa: Phạm Thị Thu)

Một trong những vấn đề được ông đặc biệt quan tâm là những bất cập trong quy định về khai thác nước thô. Theo phản ánh từ các doanh nghiệp, nhiều đơn vị đang bị xử phạt do khai thác vượt công suất ghi trong giấy phép, mặc dù lượng nước khai thác hoàn toàn phục vụ cấp nước sinh hoạt cho người dân.

Từ thực tiễn đó, ông kiến nghị sửa đổi quy định của Luật Tài nguyên nước (Điều 68) theo hướng khai thác nước thô phục vụ sản xuất nước sinh hoạt tiền cấp quyền khai thác được quyết toán hằng năm trên cơ sở lưu lượng khai thác thực tế được giám sát tự động; Đồng thời liên quan đến Điều 71 thuế tài nguyên nước thì việc khai thác nước thô cho sản xuất nước sinh hoạt đã nộp tiền cấp quyền khai thác thì không phải nộp thuế tài nguyên nước.

Trong khi chưa sửa đổi Luật Tài nguyên nước, Dự thảo Luật Cấp thoát nước nên nghiên cứu một nội dung bổ sung trong Điều 28 theo hướng khai thác nước thô trong trường hợp khẩn cấp hoặc sự cố bất khả kháng. Ví dụ, đơn vị cấp nước được khai thác nước thô vượt công suất tối đa trong giấy phép khai thác (tỷ lệ % do Nghị định quy định) trong các trường hợp như thiên tai, hạn hán, dịch bệnh hoặc khi phải hỗ trợ cấp nước cho khu vực lân cận gặp sự cố….

Có thể thấy, xuyên suốt các góp ý của PGS.TS. Nguyễn Hồng Tiến là mong muốn xây dựng một đạo luật không chỉ hoàn thiện về mặt kỹ thuật lập pháp mà còn thực sự giải quyết được những vướng mắc của ngành Cấp Thoát nước. Từ việc thiết kế lại hệ thống chính sách, nâng cao yêu cầu về quản trị rủi ro, bảo đảm an ninh nguồn nước đến tháo gỡ cơ chế đầu tư và vận hành cho doanh nghiệp, các đề xuất đều hướng tới mục tiêu hình thành một hành lang pháp lý hiện đại, khả thi và đủ sức tạo động lực cho sự phát triển bền vững của Ngành trong giai đoạn mới.

Hà Thắm

Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Vị trí, vai trò và tầm quan trọng quản lý cấp nước, thoát nước trong kỷ nguyên mới

Vị trí, vai trò và tầm quan trọng quản lý cấp nước, thoát nước trong kỷ nguyên mới

LTS: Con người có thể nhịn ăn được nhiều tuần nhưng thiếu nước chỉ vài ngày đã nguy hiểm đến tính mạng, nên không thể coi nước sạch là một loại hàng hóa thông thường. Bộ Xây dựng đang chủ trì soạn thảo Luật Cấp, thoát nước. Bài viết bàn về vị trí, vai trò của quản lý cấp, thoát nước và những nội dung cần được luật hóa.

Nhựa Tiền phong thúc đẩy đối thoại về xanh hóa ngành Xây dựng tại Triển lãm KXC Hai Phong Expo 2026

Nhựa Tiền phong thúc đẩy đối thoại về xanh hóa ngành Xây dựng tại Triển lãm KXC Hai Phong Expo 2026

Chiều ngày 7/11/2026, Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong phối hợp cùng Ban tổ chức triển lãm KXC tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề "Xanh hóa trong ngành Xây dựng".

Doanh nghiệp 08/11/2026
Phục hồi dòng sông đô thị phải bắt đầu từ đường đi của nước thải

Phục hồi dòng sông đô thị phải bắt đầu từ đường đi của nước thải

TP.HCM hiện thu gom khoảng 19,5% lượng nước thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày. Mục tiêu năm 2030 là thu gom, xử lý khoảng 80% nước thải đô thị. Muốn đạt mục tiêu, thành phố cần đầu tư nhà máy và mạng lưới đồng bộ theo lưu vực, phù hợp quy hoạch đô thị, sức chịu tải của sông và kế hoạch vận hành.

Diễn đàn 07/11/2026
Phát triển cấp thoát nước trong mô hình đô thị bền vững

Phát triển cấp thoát nước trong mô hình đô thị bền vững

Sáng ngày 6/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng phối hợp với Ban chính sách Chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026.

Diễn đàn 06/11/2026
Doanh nghiệp cấp nước cần chủ động ứng phó mùa khô 2026 - 2027

Doanh nghiệp cấp nước cần chủ động ứng phó mùa khô 2026 - 2027

Mùa khô 2026 - 2027 tiềm ẩn nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Để duy trì cấp nước an toàn, liên tục, doanh nghiệp cần rà soát nguồn nước thô và chuẩn bị phương án dự phòng.

Diễn đàn 03/11/2026
Kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính trong ngành cấp nước, thoát nước ở Việt Nam

Kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính trong ngành cấp nước, thoát nước ở Việt Nam

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên, kinh tế tuần hoàn đang mở ra hướng chuyển đổi cho ngành cấp nước, thoát nước. Từ tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng nước đến thu hồi tài nguyên từ nước thải.

Từ điển dữ liệu Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị: Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa

Từ điển dữ liệu Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị: Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa

Quyết định số 1852/QĐ-BXD ngày 27/10/2026 của Bộ Xây dựng ban hành Từ điển dữ liệu Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị (Phiên bản 1.0) đặt ra yêu cầu thống nhất dữ liệu chuyên ngành trên phạm vi toàn quốc.

Chính sách 01/11/2026
Tham vấn hướng dẫn triển khai PPP trong phục hồi nguồn nước

Tham vấn hướng dẫn triển khai PPP trong phục hồi nguồn nước

Ngày 29/10/2026, tại Hà Nội, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển đã tổ chức Hội thảo khoa học “Tham vấn về tài liệu hướng dẫn triển khai mô hình hợp tác công tư (PPP) trong phục hồi nguồn nước bị suy thoái, ô nhiễm, cạn kiệt ở Việt Nam”.

Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối

Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối

Nhân kỷ niệm 60 năm thành lập Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, chiều 16/10, Bộ môn Kỹ thuật Cấp Thoát nước của trường đã tổ chức hội thảo khoa học “Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối”.

Diễn đàn 17/10/2026
Top