Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối

60 năm trưởng thành cùng đất nước

Tại hội thảo, GS.TS.NGƯT Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường, Trưởng Bộ môn Cấp thoát nước, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã ôn lại truyền thống 60 năm hình thành và phát triển của ngành Cấp Thoát nước, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội. Đồng thời, các kết quả đào tạo, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong thời gian qua cũng được Viện trưởng Nguyễn Việt Anh điểm lại.

Đến nay, ngành Cấp Thoát nước, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã đào tạo khoảng 5.000 kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ. Chương trình đào tạo tiếp tục được cập nhật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành Nước, với thời lượng 180 tín chỉ trong 9-10 học kỳ đối với chương trình đại học. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, nhà trường từng bước bổ sung các nội dung gắn với những nội dung mới như quản lý tổng hợp tài nguyên nước, kiểm soát ô nhiễm công nghiệp, cấp nước và vệ sinh nông thôn, công trình xanh, đô thị thông minh và chuyển đổi số.

Theo GS.TS.NGƯT Nguyễn Việt Anh, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và những đòi hỏi ngày càng cao trong quản lý tài nguyên nước đã đặt ra yêu cầu đổi mới chương trình đào tạo. Các kiến thức về dữ liệu lớn và ứng dụng công nghệ số cũng được đưa vào giảng dạy, giúp người học chuẩn bị năng lực thích ứng với xu hướng hiện đại hóa công tác quản lý, vận hành hệ thống cấp thoát nước.

Đáng chú ý, một trong những thế mạnh của bộ môn Cấp Thoát nước là mối liên kết với doanh nghiệp và mạng lưới cựu sinh viên. Thông qua các hoạt động tiếp nhận sinh viên thực tập, hướng nghiệp, hội thảo chuyên môn và trao đổi kinh nghiệm, nhà trường có thêm điều kiện cập nhật yêu cầu thực tế, đồng thời giúp người học tiếp cận môi trường nghề nghiệp ngay trong quá trình đào tạo.

Trong bối cảnh doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng nhân lực được đào tạo bài bản, việc tăng cường hợp tác giữa nhà trường và đơn vị sử dụng lao động tiếp tục là hướng đi quan trọng. Đây cũng là cơ sở để kết nối đào tạo với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và giải quyết những bài toán thực tế của ngành Nước.

Chuyển đổi số Cấp Thoát Nước: Công nghệ và con người song hành

Từ nền tảng đào tạo và nghiên cứu, phiên tọa đàm tại hội thảo tập trung trao đổi về xu hướng phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực cấp thoát nước. Các ý kiến từ doanh nghiệp cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng phần mềm hay tự động hóa thiết bị mà còn đòi hỏi nhân lực có chuyên môn và khả năng linh hoạt ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.

Ông Trần Văn Dương, Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng cho biết, doanh nghiệp đã tiếp cận các giải pháp kỹ thuật tiên tiến từ khá sớm. Thông qua Chương trình cấp nước và vệ sinh thành phố với sự tài trợ của Chính phủ Phần Lan, cuối những năm 90 của thế kỷ XX, khi khái niệm chuyển đổi số chưa phổ biến, công ty đã sử dụng máy tính trong quản lý hệ thống, chăm sóc khách hàng, quản lý hóa đơn và các hoạt động nghiệp vụ khác...

Trong quá trình phát triển, gắn liền với chiến lược chuyển đổi số quốc gia, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng xác định hai nhiệm vụ trọng tâm: phát triển nguồn nhân lực đa ngành, bao gồm các lĩnh vực cấp thoát nước, cơ khí, điện, tự động hóa và công nghệ thông tin; đồng thời tiếp cận công nghệ tiên tiến, từng bước làm chủ và triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Ông Dương nhấn mạnh, chuyển đổi số không thể hoàn thành trong ngày một ngày hai mà cần nguồn lực về tài chính, nhân lực và phải tính đến những thách thức phát sinh từ thiên tai, sự cố trong quá trình vận hành. Kinh nghiệm thực tiễn ứng phó với bão Yagi cho thấy những giới hạn của tự động hóa khi xảy ra sự cố mất điện hoặc gián đoạn hệ thống. 

Chuyển đổi số cần được triển khai theo lộ trình, gắn với đào tạo nhân lực và duy trì khả năng vận hành thủ công khi cần thiết. Bởi lẽ, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng năng lực làm chủ hệ thống của người lao động. 

Đồng quan điểm về vai trò của con người trong tiến trình chuyển đổi số ngành Nước, ông Nguyễn Anh Cường, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nước sạch Hòa Bình - Xuân Mai cũng nhấn mạnh: "Giá trị cốt lõi nhất vẫn là con người".

Theo ông Cường, kiến thức nền tảng được trang bị trong quá trình học tập, giúp người lao động tiếp cận công nghệ, giải quyết vấn đề và vận dụng các giải pháp mới vào thực tiễn. Điều này cho thấy yêu cầu gắn kết giữa chương trình đào tạo của nhà trường với nhu cầu thực tế tại doanh nghiệp.

Từ các chia sẻ, có thể thấy chuyển đổi số ngành Nước cần được triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện nguồn lực và đặc thù vận hành của từng đơn vị. Bên cạnh đầu tư công nghệ, việc phát triển nhân lực, bảo đảm an toàn hệ thống, xây dựng quy trình ứng phó sự cố và tăng cường kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp đều có vai trò quan trọng.

Trong khuôn khổ hội thảo, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội ký kết thỏa thuận hợp tác về đào tạo, nghiên cứu và phát triển với các doanh nghiệp ngành Nước; trao tặng biểu trưng, ra mắt Ban liên lạc cựu giáo chức, Ban liên lạc cựu sinh viên ngành Kỹ thuật Cấp Thoát nước và trang thông tin của ngành.

Các hoạt động này tiếp tục củng cố mối liên kết giữa Bộ môn Cấp Thoát nước, nhà trường, doanh nghiệp và các thế hệ cựu sinh viên. Qua đó, tạo thêm cơ hội thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và hiện đại hóa ngành Nước.

Khiêm Anh