VWSA tập huấn Nghị định 290 - Kết nối thực tiễn để hoàn thiện chính sách ngành Nước

Sáng 4/7/2026, tại Phú Thọ, Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) đã tổ chức Hội nghị phổ biến, trao đổi và giải đáp các quy định mới của Nghị định số 290/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước, đồng thời trao đổi, cập nhật định hướng xây dựng Luật Cấp, Thoát nước.

Hội nghị có sự tham gia của đại diện Cục Quản lý tài nguyên nước - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng - Bộ Xây dựng; đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Công an tỉnh Phú Thọ, cùng gần 200 đại biểu là lãnh đạo doanh nghiệp cấp nước, thoát nước trên cả nước.

Từ thực tiễn doanh nghiệp đến kiến nghị hoàn thiện cơ chế

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Điệp - Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam cho biết: Thời gian qua, Đảng, Nhà nước và các bộ, ngành đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng, tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của ngành Cấp nước. Nhờ đó, các doanh nghiệp ngày càng nâng cao năng lực cung cấp nước sạch phục vụ đời sống người dân và phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông Nguyễn Ngọc Điệp, nước là mặt hàng thiết yếu, mang tính đặc thù, có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống và sản xuất. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai các quy định pháp luật, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp những khó khăn, vướng mắc cần được hướng dẫn, tháo gỡ.

Hội nghị đã tập trung giới thiệu quy định về xác định số lợi bất hợp pháp đối với hành vi khai thác nước không phép hoặc vượt giấy phép; nguyên tắc xác định hành vi vi phạm; các trường hợp được xem xét miễn xử phạt khi phát sinh tình thế cấp thiết, sự kiện bất ngờ hoặc bất khả kháng theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính; đồng thời cập nhật các quy định mới về thẩm quyền xử phạt phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Ông Nguyễn Minh Khuyến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết Nghị định số 290/2025/NĐ-CP có nhiều điểm mới nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài nguyên nước, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong xử lý vi phạm.

Nghị định cũng nâng mức xử phạt đối với nhiều hành vi như khai thác không đăng ký, khai thác vượt lưu lượng cho phép, không bảo đảm mực nước theo quy định hoặc làm sai lệch số liệu quan trắc, qua đó tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với tài nguyên nước.

Bên cạnh việc phổ biến quy định mới, hội nghị dành nhiều thời gian trao đổi về những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định 290 đối với hoạt động cấp nước.

Đại diện nhiều doanh nghiệp như Công ty Cổ phần Cấp nước Phú Thọ, Công ty Cổ phần Tổng Công ty Nước - Môi trường Bình Dương, Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh, Công ty Cổ phần Nước sạch Vĩnh Phúc, Công ty Cổ phần Cấp nước nông thôn Nam Định, Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn, Công ty Cổ phần Cấp nước Đồng Nai... đều cho rằng hoạt động cấp nước có tính đặc thù, phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân nên cần có cách tiếp cận phù hợp trong quá trình áp dụng các quy định về quản lý tài nguyên nước. Các ý kiến tập trung vào việc làm rõ cơ chế tính tiền cấp quyền khai thác nước, nguyên tắc xác định hành vi vi phạm cũng như hình thức xử phạt, mức xử phạt đối với hoạt động khai thác nước phục vụ cấp nước sinh hoạt.

Ông Nguyễn Văn Bút, Phó Chủ tịch VWSA, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Cấp nước Phú Thọ cho biết, cùng với nhiệm vụ bảo đảm cấp nước ổn định cho khu vực đô thị, nhiều doanh nghiệp đang từng bước mở rộng mạng lưới đến khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, việc áp dụng Nghị định số 290/2025/NĐ-CP đối với hoạt động cấp nước vẫn còn nhiều vướng mắc. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn cơ quan quản lý tiếp tục lắng nghe, tổng hợp các khó khăn từ thực tiễn để hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp yên tâm đầu tư và mở rộng dịch vụ.

Theo ông Nguyễn Văn Bút, nước là loại hàng hóa đặc biệt, không thể tồn trữ hay kinh doanh như các loại hàng hóa thông thường mà chủ yếu phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân và sản xuất. Do đó, việc xây dựng chính sách cần tính đến những đặc thù của ngành Cấp nước để vừa bảo đảm hiệu quả quản lý tài nguyên, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện tốt nhiệm vụ cung cấp nước sạch an toàn, liên tục.

Ở góc độ doanh nghiệp cấp nước nông thôn, đại diện Công ty Cổ phần Cấp nước nông thôn Nam Định đề xuất nghiên cứu đổi mới phương thức quản lý hoạt động khai thác tài nguyên nước theo hướng tăng cường giám sát sản lượng khai thác thực tế thông qua hệ thống đồng hồ đo đếm và truyền dữ liệu trực tuyến, thay vì chủ yếu quản lý theo lưu lượng ghi trong giấy phép. Theo doanh nghiệp, cách tiếp cận này sẽ tạo điều kiện để đơn vị chủ động điều tiết khai thác theo nhu cầu thực tế, nhất là trong các giai đoạn cao điểm, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho ngành Nước

Một nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là tiến độ xây dựng Luật Cấp, Thoát nước. Theo ông Nguyễn Minh Đức, Trưởng phòng Quản lý Cấp thoát nước, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng), mặc dù ngành Cấp Thoát nước giữ vai trò thiết yếu đối với đời sống và phát triển kinh tế - xã hội, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn phân tán, thiếu đồng bộ, dẫn đến chồng chéo trong công tác quản lý. Việc xây dựng Luật Cấp, Thoát nước vì vậy là yêu cầu cấp thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và tạo động lực cho ngành phát triển bền vững. Dự thảo luật cũng xác định nước sạch là sản phẩm, hàng hóa đặc biệt, bảo đảm quyền tiếp cận nước sạch của mọi người dân.

Đóng góp ý kiến vào dự thảo luật, ông Nguyễn Văn Thiền, Phó Chủ tịch VWSA, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Nước - Môi trường Bình Dương cho rằng dự thảo cần tiếp tục cập nhật theo yêu cầu chuyển đổi số và xu hướng quản trị hiện đại. Đồng thời, cần khẳng định rõ vị trí của nước trong các nguyên tắc quản lý phát triển ngành, coi đây là nền tảng để xây dựng các quy định về quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước cũng như phát triển bền vững ngành Nước.

Nhiều đại biểu cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải, nhất là các cơ chế tài chính, thu hút đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP), thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý ngành. Đây cũng là những nội dung được Chủ tịch VWSA Nguyễn Ngọc Điệp nhấn mạnh khi kết luận hội nghị.

Với nhiều ý kiến trao đổi từ cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, chương trình hội nghị tập huấn không chỉ giúp làm rõ các quy định mới của Nghị định số 290/2025/NĐ-CP mà còn trở thành diễn đàn phản ánh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Những kiến nghị này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Cấp, Thoát nước và hệ thống chính sách về tài nguyên nước theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của Ngành trong giai đoạn mới.

Lâm Bình - Hà Thắm