Cần sáng tạo, đồng bộ trong xử lý ngập sau mưa lớn ở Hà Nội

20/06/2022 11:19

Hà Nội ngập lụt nặng, giao thông tê liệt sau trận mưa lịch sử cuối tháng 5/2022 đã xới lại vấn đề thoát nước ở đô thị, đòi hỏi các giải pháp sáng tạo và đồng bộ.

Chiều ngày 29/5, trận mưa rào ở Hà Nội diễn ra từ khoảng 14 giờ đến 16 giờ với lượng mưa từ 70 đến hơn 170 mm, gần bằng trận mưa lịch sử năm 2008, đã khiến nhiều tuyến đường của Thủ đô chìm trong biển nước, giao thông hỗn loạn.

Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội đã lập tức huy động nhân lực và máy móc, triển khai công tác ứng trực, giải quyết thoát nước, tua vớt rác tại miệng thu trên toàn địa bàn quản lý, theo bản báo cáo của công ty gửi UBND thành phố Hà Nội mà Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam có được.

Đồng thời, công ty mở cửa xả các hồ và vận hành hết công suất nhiều trạm bơm ở vùng ven để hạ mức nước trên hệ thống, đảm bảo khả năng tiêu thoát nước. Do đó, chỉ hai giờ sau khi mưa tạnh, hầu hết các điểm úng ngập đã rút hết nước.

Tuy nhiên, tình trạng ngập úng cục bộ ở Hà Nội vẫn luôn là một vấn đề nan giải khi có mưa lớn. Trong một cuộc phỏng vấn với Báo Điện tử Chính phủ, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch kiến trúc Hà Nội, đã lý giải hiện tượng “phố biến thành sông” ở Thủ đô.

Ông Đào Ngọc Nghiêm cho rằng trận mưa hôm 29/5/2022 ở Hà Nội có lượng nước quá lớn, vượt khả năng quy hoạch chống đỡ. Quy hoạch thoát nước giai đoạn 2 từ 2010–2020 ở Hà Nội dựa trên lượng mưa tối đa trong 2 ngày là 310 mm, bình quân 2 giờ đạt khoảng 100 mm. Trong khi đó, trong 2 ngày 29 đến 30/5, chỉ trong 2 giờ đồng hồ, lượng mưa ở Cầu Giấy ghi nhận tới 180 mm.

Thứ hai, hệ thống cống ngầm Hà Nội đã có từ thời Pháp thuộc. Tuy đã phát triển gần gấp đôi, từ 74 km lên gần 140 km, nhưng hệ thống này vẫn còn tồn tại một số vấn đề, như việc thu gom nước mặt và nước thải lẫn lộn dễ xảy ra ách tắc, việc duy tu bảo dưỡng.

Yếu tố thứ ba mà ông Đào Ngọc Nghiêm đề cập là Hà Nội thiếu diện tích hồ điều tiết mặt nước. Để điều hòa nguồn nước mặt chảy, theo tính toán khoa học và kinh nghiệm nước ngoài, các đô thị cần có 5-6% diện tích tự nhiên là diện tích mặt nước, song con số này ở Thủ đô là hơn 6.000 ha, tức khoảng 2% diện tích tự nhiên.

Bên cạnh đó, thời gian qua nhiều hồ nước đã bị san lấp hoặc bị thu hẹp.

Một yếu tố nữa là các kênh thoát nước trong các khu dân cư như sông Lừ, Kim Ngưu, Tô Lịch, Nhuệ, v.v. cần được chú trọng bảo đảm dòng chảy. Ngoài ra, cần có hồ lớn ở cuối mỗi lưu vực thoát nước để hỗ trợ điều tiết.

Cuối cùng, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, dự báo công suất các trạm bơm cuối nguồn như trạm bơm ở Liên Mạc, Yên Sở, v.v. còn nhỏ trong khi lưu lượng nước chảy mạnh.

Đòi hỏi giải pháp lâu dài, đồng bộ

Trước đó, để chuẩn bị cho SEA Games 31 và phòng chống ngập lụt ở Thủ đô, ngày 11/3/2022, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội đã trình UBND thành phố Hà Nội kế hoạch bảo đảm thoát nước, chống úng ngập mùa mưa năm 2022.

Cụ thể, công ty có kế hoạch cập nhật nhanh thông tin cảnh báo về mưa bão để có phương án ứng phó kịp thời, ban hành những quy định cụ thể trong công tác ứng trực, xây dựng kịch bản tiêu thoát nước cho 11 trọng điểm úng ngập.

Cần sáng tạo, đồng bộ trong xử lý ngập sau mưa lớn ở Hà Nội  - Ảnh 1.

Đồng thời, công ty cũng tăng cường duy tu, bảo dưỡng đồng bộ hệ thống thoát nước, kiểm soát mực nước đệm trên hệ thống, lên phương án vận hành cụm công trình đầu mối, các cửa điều tiết và các trạm bơm tiêu thoát nước trên hệ thống.

Công ty cũng tổ chức ứng trực, giải quyết các tình huống xảy ra khi có mưa lớn.

Về phía chuyên gia, theo TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm, có một giải pháp cần làm ngay là đầu tư để chống úng ngập cục bộ bằng các trang thiết bị hiện đại, bằng lực lượng cơ động như lực lượng phòng cháy chữa cháy, báo Điện tử Chính phủ đưa tin.

Còn về lâu dài, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, các đô thị không nên phát triển kiểu “xôi đỗ”, nghĩa là chỉ chú trọng vào các khu đô thị mà bỏ quên hệ thống kỹ thuật bên ngoài.

Đồng thời, Nhà nước cần cho phép bố trí nguồn lực đối ứng để phát triển hạ tầng kỹ thuật bên ngoài thì mới có thể giải quyết vấn đề úng ngập.

Ngoài ra, cần phải điều chỉnh lại quy hoạch mới, bổ sung các kênh mương thoát nước, khơi thông dòng chảy, đặc biệt tăng công suất các trạm bơm cuối nguồn và công tác bảo dưỡng để chống ách tắc cục bộ.

Bên cạnh đó, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm chỉ ra, Hà Nội cần lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu vào quy hoạch 2021-2030 sắp tới và xem xét điều chỉnh ngân sách xây dựng trạm úng ngập cục bộ gắn kết các hệ thống thoát nước.

Cần sáng tạo, đồng bộ trong xử lý ngập sau mưa lớn ở Hà Nội  - Ảnh 2.

"Về lâu dài, các đô thị không nên phát triển kiểu “xôi đỗ”, nghĩa là chỉ chú trọng vào các khu đô thị mà bỏ quên hệ thống kỹ thuật bên ngoài".
(TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm)

Ngày 30/5, tại diễn đàn Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà đã đưa ra một số đề xuất chống ngập lụt. Trong quá trình đô thị phát triển, cần thiết kế cơ sở hạ tầng như công trình ngầm, đường giao thông ngầm, đường giao thông bề mặt có thể thoát nước tự nhiên.

Trong trường hợp thời tiết cực đoan, có thể học tập Nhật Bản bố trí những đường ngầm ở dưới, gọi là hầm chứa lớn, vừa giữ nước để khi hạn hán thì tưới cây, trong thời điểm mưa ngập thì thành nơi chứa nước.

Ngoài ra, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cũng đề xuất biến trường học, sân vận động, cánh đồng lúa thành những nơi chứa nước trong trường hợp những khu vực xung yếu có khả năng ngập. Giao thông cũng có thể coi là một hệ thống các thùng chứa nước rất lớn.

Theo TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm, các vấn đề xoay quanh hệ thống thoát nước không thể giải quyết trong nay mai và cần nhìn nhận vào tất cả các yếu tố, thay vì chỉ nhìn vào các phần vụn vặt. Đồng thời, cần có sự thống nhất và giải quyết đồng bộ từ các cơ quan quản lý.

• Bài Hoàng Ngân

Tác giả:
Hoàng Ngân
Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Luật Cấp, Thoát nước được mong đợi như "cơn mưa" sau hai thập kỷ "nắng hạn"

Luật Cấp, Thoát nước được mong đợi như "cơn mưa" sau hai thập kỷ "nắng hạn"

Sau hai thập kỷ chờ đợi, hồ sơ dự thảo Luật Cấp, Thoát nước đang được khẩn trương hoàn thiện, mang theo kỳ vọng tháo gỡ những vướng mắc, bất cập nảy sinh từ thực tiễn quản lý và vận hành ngành Nước.

Diễn đàn 11/11/2026
Đưa cấp thoát nước vào bài toán phát triển đô thị thông minh

Đưa cấp thoát nước vào bài toán phát triển đô thị thông minh

Quyết định số 2116/QĐ-TTg phê duyệt Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035. Định hướng đặt mục tiêu 100% thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung; cấp nước và thoát nước được xác định là những lĩnh vực cần ứng dụng giải pháp thông minh.

Chính sách 06/11/2026
Luật ngành Nước: Từ quản lý công trình đến bảo đảm chất lượng dịch vụ cho người dân

Luật ngành Nước: Từ quản lý công trình đến bảo đảm chất lượng dịch vụ cho người dân

LTS: Kinh nghiệm của Malaysia trong xây dựng pháp luật ngành Nước đang gợi mở nhiều vấn đề cho Việt Nam, từ tư duy quản lý công trình đến quản trị dịch vụ và trách nhiệm của các bên.

Quốc tế 05/11/2026
Từ điển dữ liệu Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị: Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa

Từ điển dữ liệu Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị: Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa

Quyết định số 1852/QĐ-BXD ngày 27/10/2026 của Bộ Xây dựng ban hành Từ điển dữ liệu Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị (Phiên bản 1.0) đặt ra yêu cầu thống nhất dữ liệu chuyên ngành trên phạm vi toàn quốc.

Chính sách 01/11/2026
Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino

Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino

Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động triển khai giải pháp bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội năm 2027; tăng cường điều tiết hồ chứa, xây dựng phương án cấp nước an toàn và phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng.

Chính sách 21/10/2026
Đưa Luật Tài nguyên nước vào cuộc sống: Chủ động nguồn nước, nâng cao hiệu quả vận hành

Đưa Luật Tài nguyên nước vào cuộc sống: Chủ động nguồn nước, nâng cao hiệu quả vận hành

Trước những biến động khó lường của nguồn nước và thời tiết, việc chủ động dự báo, phân phối và phối hợp vận hành hồ chứa trên toàn lưu vực có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn an ninh nguồn nước. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình đưa Luật Tài nguyên nước năm 2023 vào thực tiễn.

Hà Nội tăng cường quản lý, phát triển cấp thoát nước đô thị và khu công nghiệp

Hà Nội tăng cường quản lý, phát triển cấp thoát nước đô thị và khu công nghiệp

UBND thành phố Hà Nội yêu cầu rà soát, tích hợp quy hoạch cấp, thoát nước; xác định các dự án ưu tiên, tăng cường cấp nước an toàn, giảm thất thoát nước, xử lý nước thải và chống ngập đô thị, hướng tới phát triển hạ tầng nước bền vững.

Chính sách 14/10/2026
Cần thêm hướng dẫn một số nội dung về định giá nước sạch trong Thông tư 145/2025/TT-BTC

Cần thêm hướng dẫn một số nội dung về định giá nước sạch trong Thông tư 145/2025/TT-BTC

Thông tư 145/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính đã bổ sung các hướng dẫn đặc thù khi áp dụng phương pháp định giá chung đối với nước sạch, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động định giá nước. Tuy nhiên, để bảo đảm việc triển khai thống nhất, phù hợp với điều kiện thực tế, một số nội dung cần được trao đổi, hướng dẫn thêm.

Chính sách 09/10/2026
Bộ Xây dựng sửa đổi phương pháp định giá dịch vụ thoát nước

Bộ Xây dựng sửa đổi phương pháp định giá dịch vụ thoát nước

Bộ Xây dựng mới ban hành Thông tư số 75/2026/TT-BXD ngày 30/9/2026, sửa đổi, bổ sung phương pháp định giá dịch vụ thoát nước. Thông tư bãi bỏ quy định giới hạn tỷ lệ chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp; quy định căn cứ xác định hao phí khi chưa có định mức hoặc định mức chưa phù hợp thực tế.

Diễn đàn 02/10/2026
Top