Những dòng sông khô cạn nhìn từ vũ trụ - CNN

Khủng hoảng khí hậu do con người tạo ra đang khiến thời tiết toàn cầu ngày càng khắc nghiệt hơn, điều này không chỉ ảnh hưởng đến các con sông mà còn đến cả người dân sống gần đó. Bởi con người phụ thuộc nhiều vào các dòng sông, như lấy nước uống, tưới tiêu trong sản xuất lương thực, năng lượng hay vận chuyển hàng hóa.

Các dòng sông đang bị thu hẹp cả về chiều dài và chiều rộng. Những mảng lòng sông nhô  khỏi mặt nước là cảnh thường thấy. Một số con sông quá khô cằn, lộ cả đáy. Cụ thể:

Sông Colorado

Sông Colorado đang khô cạn ở hai bờ và ngày càng thu nhỏ khi hạn hán lịch sử ở miền Tây nước Mỹ hầu như không có dấu hiệu dịu đi. Dòng sông tồn tại nhờ hai trong số những hồ chứa nước lớn nhất cả nước. Để bảo vệ lưu vực sông, chính phủ buộc phải tiến hành cắt giảm sử dụng nước và yêu cầu các bang đưa ra kế hoạch ứng phó.

Sông Colorado vào tháng 7/2020 (trái) và tháng 7/2022 (phải). (Ảnh: NASA)

Hồ Mead

Hồ Mead vào tháng 7/2020 (trái) và tháng 7/2022 (phải). (Ảnh: NASA)

Một hồ chứa nước là hồ Mead đang co lại, nước hạ thấp gần tới mức nước chết, tại đó nước hồ chứa không đủ cao để xả xuống hạ nguồn qua con đập. Mực nước hồ có xu hướng giảm từ năm 2000, nhưng giảm mạnh sau năm 2020.

Hậu quả từ khủng hoảng nước trên sông Colorado vô cùng to lớn. Khoảng 40 triệu người ở 7 bang của Mỹ cộng với Mexico phụ thuộc vào nguồn nước sông này để làm nước uống, sản xuất nông nghiệp và điện.

Sông Trường Giang

Sông Trường Giang ở Trung Quốc đang khô cạn ở hai bờ và lộ ra lòng sông ở một số khu vực. Các phụ lưu của sông Trường Giang đang khô nứt nặng nề.

Tác động của sông Trường Giang khô hạn rất nghiêm trọng. Ở tỉnh Tứ Xuyên với 84 triệu dân, thủy điện chiếm khoảng 80% công suất điện. Phần nhiều trong số lấy từ Trường Giang. Khi dòng sông chảy chậm lại, lượng điện sản xuất giảm đi, khiến chính quyền tỉnh phải đóng cửa tất cả nhà máy trong 6 ngày.

Sông Trường Giang vào tháng 8/2021 (trái) và tháng 8/2022 (phải). (Ảnh: Copernicus Sentinel-2)

Lượng mưa tại tỉnh này hiện chỉ bằng một nửa so với thông thường. Một số hồ chứa nước khô cạn hoàn toàn, CNN dẫn nguồn tin Tân Hoa Xã.

Sông Rhine

Sông Rhine bắt nguồn từ dãy Alps ở Thụy Sĩ, chảy qua Đức và Hà Lan, sau đó đổ ra Biển Bắc.

Đây là một kênh vận tải đường thủy quan trọng ở châu Âu. Nhưng hiện nay, nhiều nơi lòng sông lộ ra dưới mặt nước, nghĩa là tàu thuyền chạy qua phải tránh nhiều chướng ngại vật, làm chậm cả hành trình.

Sông Rhine có nhiều trạm đo mực nước khác nhau dọc theo dòng chảy, bao gồm trạm ở Kaub, phía Tây Frankfurt, Đức. Tại đó, mực nước đã giảm xuống 32 cm. Các công ty vận tải cho rằng mực nước dưới 40 cm trên sông Rhine là quá thấp để vận hành tàu.

Ở Kaub, mực nước dưới 75 cm có nghĩa tàu container phải giảm tải khoảng 30%, theo các nhà kinh tế ở ngân hàng Deutsche Bank.

Sông Rhine vào tháng 8/2021 (trái) và tháng 8/2022 (phải). (Ảnh: Copernicus Sentinel-2)

Sông Po

Sông Po cắt ngang miền Bắc Italy và đổ ra biển Adriatic ở phía Đông. Nguồn cung cấp nước cho dòng sông là tuyết mùa Đông trên dãy Alps và mưa lớn vào mùa Xuân. Thông thường, dòng sông gắn liền với những trận lụt lớn. Tuy nhiên, sông Po hiện nay khác hẳn.

Sông Po vào tháng 8/2021 (trái) và tháng 8/2022 (phải). (Ảnh: Copernicus Sentinel-2)

Mùa đông khô ráo ở miền Bắc Italy dẫn tới ít nước tuyết. Mùa xuân và mùa hè cũng khô hạn, khiến toàn khu vực trải qua hạn hán nặng nề nhất trong 7 thập kỷ. Sông Po khô cạn đến mức một quả bom thời Thế chiến II mới đây đã được tìm thấy trong dòng nước đang cạn dần.

Một vấn đề lớn là sinh kế của hàng triệu người dân phụ thuộc vào sông Po, chủ yếu là nông nghiệp. Khoảng 30% lương thực của Italy được sản xuất dọc theo sông Po. Một số mặt hàng xuất khẩu nổi tiếng nhất của nước này như phô mai Parmesan cũng được làm tại đây.

Sông Loire

Sông Loire ở Pháp giúp duy trì một thung lũng trồng nho, chuyên sản xuất một số loại rượu vang nổi tiếng nhất thế giới. Dòng sông trải dài 965 km và được xem như sông tự nhiên cuối cùng của Pháp, hỗ trợ các hệ sinh thái đa dạng sinh học trong thung lũng.

Mực nước ở nhiều khúc sông tương đối thấp. Một số đoạn khô cạn do thiếu mưa và nhiệt độ cao đến mức người dân có thể đi bộ qua.

Sông Loire vào tháng 8/2021 (trái) và tháng 8/2022 (phải). (Ảnh: Copernicus Sentinel-2)

Ảnh vệ tinh từ thị trấn Saumur của Pháp cho thấy lòng sông lộ ra ở Loire. Các khoảng đất quanh sông ở thung lũng chủ yếu có màu nâu và khô héo thay vì xanh tươi như cách đây một năm. Nhà chức trách đang xả nước từ các đập vào dòng sông, chủ yếu nhằm đảm bảo có đủ nước làm mát bốn nhà máy năng lượng nguyên tử ven sông.

Sông Danube

Sông Danube là sông dài nhất ở Tây Âu và tuyến đường thủy quan trọng chảy qua 10 nước. Ở Romania, Serbia và Bulgaria, công nhân đang phải nạo vét sông để đảm bảo tàu thuyền có thể chạy qua.

Sông Danube vào tháng 8/2021 (trái) và tháng 8/2022 (phải). (Ảnh: Copernicus Sentinel-2)

Một số tàu du lịch không chạy qua nhiều khúc sông để tới Hungary. Những tàu vẫn chạy không thể dừng ở tuyến đường thông thường do nhiều trạm phải đóng cửa vì mực nước ở bờ sông hạ thấp. Tàu nặng trung bình 1.600 tấn hiện nay chỉ có thể chạy qua khúc sông ở Hungary nếu không chở hàng, theo Ủy ban du lịch nước này.