Nhà máy Tham Lương - Bến Cát: Hoạt động “ì ạch” do “khát” nước thải

Nhà máy khởi công năm 2015 rộng hơn 2,3 ha, đến 7/2017, công trình hoàn thành giai đoạn một, khả năng xử lý 131.000 m3 nước thải mỗi ngày cho lưu vực rộng hơn 2 ha, gồm quận Gò Vấp và một phần quận 12, Bình Thạnh.

Thông qua xử lý nước, nhà máy cũng giúp giảm ô nhiễm kênh Tham Lương, sông Vàm Thuật, Sài Gòn. Nhà máy được triển khai theo hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), do Công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền làm nhà đầu tư.

Được biết, đây cũng là dự án đầu tiên ở thành phố thuộc lĩnh vực môi trường áp dụng hình thức trên. Nhà đầu tư dùng nhiều công nghệ hiện đại, sử dụng pin năng lượng mặt trời, xử lý mùi hôi nên có thể xây dựng sát bên các khu dân cư.

Được đầu tư hiện đại nhưng suốt 7 năm qua, nhà máy luôn thiếu nước thải để xử lý do chưa hoàn thiện hệ thống cống thu gom. Hiện tại, công suất vận hành ở nơi này đạt 10%, tương đương 13.000-15.000 m3 mỗi ngày.

Năm 2018, TP. HCM ký hợp đồng giao nhà đầu tư quản lý, vận hành và duy tu nhà máy trong 5 năm, hoặc cho đến khi đủ nước thải để vận hành 33% công suất. Tuy nhiên, tỷ lệ này đến nay chưa đạt nên nhà đầu tư tiếp tục vận hành, bảo trì, kinh phí do thành phố trả.

Lý giải nhà máy chưa thể chạy hết công suất, đại diện Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP HCM cho biết, song song quá trình triển khai dự án, trước đây thành phố đã tính làm đồng bộ các tuyến cống phục vụ gom nước. Hệ thống thu gom này là một hạng mục của dự án Quản lý rủi ro ngập nước khu vực TP HCM, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới (WB).

Nhà máy được triển khai theo hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), do Công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền làm nhà đầu tư. Đây cũng là dự án đầu tiên ở thành phố thuộc lĩnh vực môi trường áp dụng hình thức trên. Nhà đầu tư dùng nhiều công nghệ hiện đại, sử dụng pin năng lượng mặt trời, xử lý mùi hôi nên có thể xây dựng sát bên các khu dân cư.

Dự án đã tính toán xây các tuyến cống chung (nước mưa, nước thải), cùng 6 giếng tách dòng để đưa nước về xử lý tại nhà máy Tham Lương - Bến Cát. Các tuyến cống dài hơn 46 km, xây ở quận Gò Vấp và phường 13, quận Bình Thạnh...

Tuy nhiên, do khác biệt về chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, năm 2017, TP HCM và WB dừng dự án trên. Điều này dẫn đến kế hoạch triển khai các công trình, bao gồm hệ thống thu gom nước thải cho nhà máy dang dở.

Để giải quyết vướng mắc, TP HCM đang lên kế hoạch đầu tư dự án cải thiện hệ thống thoát nước, nước thải và thích ứng biến đổi khí hậu lưu vực Tham Lương - Bến Cát (CRUS1). Dự án có tổng mức đầu tư gần 8.200 tỷ đồng, sử dụng vốn tài trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và nguồn đối ứng trong nước.

Theo quy mô dự án, ngoài hai cống ngăn triều Vàm Thuật và rạch Nước Lên được xây dựng, công trình sẽ đầu tư hơn 80 km hệ thống cống chính, nối đến những nơi đã đô thị hóa cao trong khu vực.

Nước thải ở tuyến cống chính sau đó được tách riêng, dẫn về nhà máy Tham Lương - Bến Cát qua hệ thống cống nhỏ hơn được xây dựng. Dự án còn làm nhiều hạng mục khác như hồ điều tiết, cống thoát nước dọc đường...