Hoàn thiện cơ chế định giá nước sạch theo phương pháp định giá chung

Ngày 31/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 145/2025/TT-BTC hướng dẫn các nội dung đặc thù khi áp dụng phương pháp định giá chung đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá trong lĩnh vực nước sạch. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/02/2026, thay thế Thông tư số 44/2021/TT-BTC, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong khung pháp lý về xác định giá nước sạch theo Luật Giá năm 2023.

Làm rõ phương pháp định giá chung trong lĩnh vực nước sạch

Luật sư Phạm Quốc Thanh, Đoàn Luật sư Hà Nội cho biết: Theo quy định của Luật Giá và Thông tư số 45/2024/TT-BTC, phương pháp định giá chung là phương pháp xác định giá trên cơ sở tổng hợp đầy đủ các yếu tố chi phí hợp lý, hợp lệ, lợi nhuận phù hợp và các yếu tố thị trường có liên quan, áp dụng thống nhất đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá.

Việc áp dụng phương pháp định giá chung đối với nước sạch sẽ giúp đồng bộ hóa giá nước sạch với mặt bằng giá cả thị trường và với các hàng hóa, dịch vụ khác do Nhà nước định giá. Đồng thời, việc này sẽ nâng cao tính minh bạch, nhất quán trong xây dựng và thẩm định phương án giá nước sạch giữa các địa phương.

Thông tư 145/2025/TT-BTC không thay đổi bản chất quản lý giá nước sạch, mà hướng dẫn cụ thể hóa việc vận dụng phương pháp định giá chung vào lĩnh vực nước sạch, phù hợp với đặc thù kỹ thuật, chi phí và yêu cầu bảo đảm cấp nước an toàn.

Thông tư 145 được ban hành sẽ xác định rõ việc định giá nước sạch phải tuân thủ các nguyên tắc chung của Luật Giá. Giá nước sạch được xây dựng trên cơ sở phản ánh đầy đủ, trung thực các chi phí hợp lý, hợp lệ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nước sạch; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, đơn vị cấp nước và khách hàng sử dụng nước.

Giá nước sạch phải đủ để các đơn vị cấp nước duy trì hoạt động ổn định, từng bước đầu tư nâng cấp hạ tầng, cải thiện chất lượng dịch vụ và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm cấp nước an toàn. Đồng thời, việc định giá phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, mức thu nhập của người dân theo từng khu vực, vùng miền và từng thời điểm, bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện tại địa phương.

Theo Thông tư 145/2025/TT-BTC, việc xác định giá nước sạch được thực hiện theo phương pháp định giá chung quy định tại Thông tư số 45/2024/TT-BTC, kết hợp với các nội dung đặc thù của ngành Nước được hướng dẫn cụ thể trong Thông tư này và các quy định pháp luật có liên quan.

Theo đó, đơn vị cấp nước có trách nhiệm lập phương án giá nước sạch trên cơ sở số liệu sản xuất, kinh doanh thực tế và dự kiến trong kỳ tính giá; gửi cơ quan có thẩm quyền thẩm định theo phân cấp quản lý ngành, lĩnh vực và địa bàn. Phương án giá sau khi được thẩm định là căn cứ để UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định giá nước sạch cụ thể theo thẩm quyền.

Thông tư 145 cũng đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc cung cấp thông tin, số liệu phục vụ xây dựng và thẩm định phương án giá, bảo đảm tính chính xác, trung thực và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung báo cáo.

Phương pháp xác định giá thành và lợi nhuận của 01m³ nước sạch 

Luật sư Phạm Quốc Thanh nhấn mạnh, một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư 145 là hướng dẫn chi tiết phương pháp xác định giá thành của một mét khối (01m³) nước sạch theo phương pháp định giá chung. Giá thành được xác định trên cơ sở tổng hợp đầy đủ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nước sạch, bao gồm chi phí vật tư, nguyên nhiên liệu trực tiếp; chi phí nhân công trực tiếp; chi phí khấu hao tài sản cố định; chi phí sản xuất chung và các chi phí cần thiết khác phục vụ hoạt động sản xuất nước sạch.

Giá thành của 01m³ nước sạch được tính bằng tổng chi phí sản xuất, kinh doanh nước sạch sau khi trừ các khoản thu khác phát sinh (nếu có), chia cho sản lượng nước thương phẩm. Trong đó, sản lượng nước thương phẩm được xác định bằng sản lượng nước sản xuất trừ đi phần nước hao hụt theo tỷ lệ phần trăm do UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định trên cơ sở điều kiện kỹ thuật và hiện trạng hệ thống cấp nước tại địa phương.

Bên cạnh đó, Thông tư 145 cũng hướng dẫn cách xác định sản lượng nước đối với các công trình cấp nước mới đưa vào vận hành và các hệ thống cấp nước tập trung do hợp tác xã, cộng đồng dân cư hoặc cá nhân quản lý, bảo đảm phù hợp với quy mô khai thác và nhu cầu sử dụng nước thực tế.

Trên cơ sở giá thành được xác định theo phương pháp định giá chung, Thông tư 145 quy định việc tính lợi nhuận hoặc mức tích lũy của 01m³ nước sạch trong phương án giá. Mức lợi nhuận hoặc mức tích lũy được xác định phù hợp với mặt bằng thị trường và quy định hiện hành. Từ đó lấy làm căn cứ để các đơn vị cấp nước tái đầu tư, phát triển hệ thống và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên, phương án giá nước sạch do đơn vị cấp nước xây dựng là cơ sở để cơ quan thẩm định trình UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định mức lợi nhuận hoặc mức tích lũy cụ thể tại từng thời điểm, phù hợp với chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước và địa phương.

Đối với giá bán lẻ nước sạch, Thông tư 145 quy định thẩm quyền quyết định thuộc UBND cấp tỉnh theo phân cấp quản lý giá. Nhưng, giá bán lẻ nước sạch bình quân do địa phương quyết định phải nằm trong khung giá nước sạch do Bộ Tài chính công bố. Trong trường hợp cần thiết, địa phương có thể quyết định giá bán lẻ cho từng nhóm khách hàng sử dụng nước sạch thông qua hệ số điều chỉnh phù hợp với mức tiêu thụ và mục đích sử dụng nước.

Giá bán buôn nước sạch được xác định trên cơ sở giá thành của 01m³ nước sạch cộng với mức lợi nhuận hoặc mức tích lũy theo phương án giá đã được thẩm định. Giá bán buôn do UBND cấp tỉnh quyết định cụ thể dựa theo hồ sơ phương án giá nước sạch của đơn vị cấp nước đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, bảo đảm phù hợp với mặt bằng giá bán lẻ trên địa bàn.

Thông tư 145/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Các quyết định giá nước sạch đã được ban hành trước thời điểm Thông tư 145 có hiệu lực tiếp tục được thực hiện cho đến khi có quyết định giá mới.

Theo Luật sư Phạm Quốc Thanh, việc áp dụng phương pháp định giá chung đối với nước sạch theo Thông tư 145/2025/TT-BTC được kỳ vọng sẽ góp phần thống nhất cách tiếp cận trong xây dựng và thẩm định phương án giá nước sạch trên phạm vi cả nước. Từ đó, nâng cao tính minh bạch trong điều hành giá, đồng thời tạo nền tảng pháp lý để gắn giá nước sạch với yêu cầu bảo đảm cấp nước an toàn và phát triển bền vững ngành Cấp Thoát nước trong giai đoạn tới.

Mai Thanh