Cơ sở dữ liệu cấp thoát nước đô thị được triển khai trên toàn quốc

Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, nhiệm vụ xây dựng và vận hành thử nghiệm Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước đô thị được thực hiện theo Nghị quyết số 214/NQ-CP ngày 23/7/2025 của Chính phủ và Quyết định số 1195/QĐ-BXD ngày 31/7/2025 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng. 

Quá trình triển khai được chia thành hai giai đoạn. Năm 2025 tập trung xây dựng nền tảng thử nghiệm, xác định đối tượng quản lý, thiết lập các trường thông tin cơ bản và tạo lập dữ liệu ban đầu. Sang năm 2026, nhiệm vụ chuyển sang chuẩn hóa, làm sạch, đồng bộ dữ liệu và hoàn thiện điều kiện vận hành hệ thống trên phạm vi cả nước.

Dữ liệu được quản lý theo ba lớp

Hệ thống được xây dựng theo mô hình tập trung, thống nhất, do Bộ Xây dựng quản lý. Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng phụ trách nghiệp vụ chuyên ngành, còn Trung tâm Công nghệ thông tin phối hợp về kỹ thuật, kết nối, chia sẻ và an toàn thông tin.

Phạm vi triển khai đã bao phủ 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đối tượng cập nhật gồm các Sở Xây dựng, doanh nghiệp có nhà máy nước hoặc tổng công suất cấp nước theo vùng phục vụ từ 3.000 m³/ngày trở lên, nhà máy và trạm xử lý nước thải tập trung có công suất thiết kế từ 1.000 m³/ngày trở lên.

Các đơn vị quản lý, vận hành và khai thác hệ thống cấp thoát nước được tham gia theo tài khoản và phạm vi phân quyền.

Quy trình quản trị dữ liệu gồm ba lớp. Đơn vị quản lý, vận hành công trình hoặc cấp xã thực hiện tạo lập và cập nhật thông tin. Sở Xây dựng kiểm tra, xác thực, phê duyệt và ký số. Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng quản lý nghiệp vụ, tổng hợp dữ liệu toàn quốc và phối hợp kết nối với cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ Xây dựng cùng các hệ thống liên quan.

Qua vận hành thử nghiệm, phần mềm đã hình thành các nhóm chức năng về quản lý tài khoản, phân quyền, cập nhật dữ liệu, kiểm tra, phê duyệt, ký số, tra cứu và thống kê.

Hệ thống cho phép cập nhật thông tin về doanh nghiệp cấp nước, nhà máy nước sạch, nhà máy xử lý nước thải, công suất thiết kế, công suất vận hành, vùng phục vụ, sản lượng, giá dịch vụ và tình trạng hoạt động. Dữ liệu vị trí và tọa độ cũng được tích hợp để theo dõi doanh nghiệp, công trình và phạm vi phục vụ trên nền bản đồ.

Thông tin do đơn vị vận hành nhập lên hệ thống được chuyển đến Sở Xây dựng kiểm tra. Những bản ghi chưa đạt yêu cầu sẽ được trả lại để chỉnh sửa trước khi phê duyệt và ký số.

Hệ thống đã thực hiện đồng bộ với cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ Xây dựng, đồng thời kết nối thử nghiệm với Trung tâm Dữ liệu quốc gia theo bộ trường thông tin phục vụ chia sẻ.

Hơn 1.300 bản ghi đã được tạo lập

Cơ sở dữ liệu hiện gồm ba nhóm đối tượng cốt lõi với 65 trường thông tin cơ bản. Trong đó có 33 trường thông tin về doanh nghiệp cấp nước, 11 trường về nhà máy nước sạch và 21 trường về nhà máy xử lý nước thải.

Nội dung thu thập tập trung vào mã định danh, hồ sơ pháp lý, địa bàn hoạt động, tọa độ, công suất thiết kế, công suất vận hành, vùng phục vụ, dân số được cung cấp dịch vụ, sản lượng, giá dịch vụ và tình trạng hoạt động.

Đến ngày 30/6/2026, hệ thống có 1.304 bản ghi. Trong số này, 828 bản ghi đã đáp ứng bộ trường phục vụ đồng bộ, tương đương 63,5%.

Nhóm nhà máy nước sạch có mức độ hoàn thiện cao nhất. Trong tổng số 542 bản ghi, 521 bản ghi đáp ứng yêu cầu, đạt 96,1%. Các thông tin hiện có bước đầu phục vụ theo dõi công suất, tình trạng hoạt động và kết nối dữ liệu.

Đối với doanh nghiệp cấp nước, hệ thống ghi nhận 525 bản ghi, trong đó 267 bản ghi đáp ứng bộ trường đồng bộ, đạt 50,9%. Các nội dung còn phải bổ sung chủ yếu là mã định danh, vùng phục vụ, công suất, sản lượng, giá nước, tỷ lệ thất thoát và thông tin định danh doanh nghiệp.

Dữ liệu nhà máy xử lý nước thải còn thiếu nhiều hơn. Trong tổng số 237 bản ghi, mới có 40 bản ghi đáp ứng yêu cầu, tương đương 16,9%. Những trường thông tin cần tiếp tục cập nhật gồm chủ sở hữu, phạm vi thu gom, công suất, dân số phục vụ, giá dịch vụ và phí bảo vệ môi trường.

Theo Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, số liệu này chưa bao gồm dữ liệu lịch sử. Một bản ghi đáp ứng bộ trường đồng bộ cũng chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ thông tin đã được đối soát đầy đủ với hồ sơ gốc và các cơ sở dữ liệu nguồn. Việc cập nhật, kiểm tra, phê duyệt và làm sạch dữ liệu sẽ tiếp tục được thực hiện định kỳ.

Đến ngày 10/6/2026, toàn bộ 34 Sở Xây dựng và 260 trong tổng số 406 doanh nghiệp, đơn vị cấp nước, nhà máy xử lý nước thải đã cập nhật thông tin người dùng. Quy trình tạo lập dữ liệu phục vụ đồng bộ đã áp dụng ký số.

Tùy từng nhóm thông tin, dữ liệu được cập nhật khi phát sinh biến động hoặc theo chu kỳ tháng, quý, sáu tháng và hằng năm. Lần cập nhật và đồng bộ gần nhất với cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ Xây dựng được thực hiện ngày 19/6/2026. Ngày 22/6/2026, hệ thống tiếp tục được đồng bộ thử nghiệm với Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Tiếp tục hoàn thiện dữ liệu và điều kiện vận hành

Thông qua Công văn số 8338/BXD-KCHT ngày 4/6/2026, Bộ Xây dựng đã lấy ý kiến các địa phương về chức năng phần mềm và hệ thống trường dữ liệu. Có 19 trong số 34 tỉnh, thành phố gửi văn bản phản hồi. Cơ quan chuyên môn đồng thời tổng hợp 38 phiếu khảo sát hợp lệ từ 14 địa phương để đánh giá chi tiết.

Kết quả cho thấy 89,6% lượt đánh giá chức năng phần mềm ở mức tốt hoặc rất tốt. Đối với các trường dữ liệu, 98,4% nội dung khảo sát được đánh giá đạt yêu cầu.

Các góp ý tập trung vào chức năng bản đồ, hiệu năng hệ thống, báo cáo thống kê, phân quyền tài khoản, thông báo tự động và khả năng đính kèm bản scan báo cáo. Một số địa phương đề nghị bổ sung thông tin về mạng lưới đường ống, công trình thu nước, hồ điều hòa và vùng ngập lụt.

Dù đã đáp ứng các chức năng cơ bản, hệ thống vẫn cần hoàn thiện hạ tầng, hồ sơ an toàn thông tin theo cấp độ, công cụ kiểm tra chất lượng dữ liệu, báo cáo quản trị và quy trình vận hành ổn định trước khi khai thác chính thức.

Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đang chuẩn bị thủ tục đầu tư hoặc thuê dịch vụ công nghệ thông tin. Hệ thống thử nghiệm vẫn vận hành trên hạ tầng do doanh nghiệp đồng hành hỗ trợ, hồ sơ an toàn thông tin theo cấp độ chưa được phê duyệt và dữ liệu lịch sử chưa được số hóa đầy đủ.

Theo tiến độ dự kiến, trong tháng 9/2026, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng sẽ hoàn thiện, trình ban hành thông tư hướng dẫn xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải; đồng thời tổ chức hướng dẫn, tập huấn cho các địa phương và đơn vị vận hành.

Đến tháng 11/2026, nhiệm vụ đặt ra là chuẩn hóa, đối soát và làm sạch tối thiểu 80% dữ liệu đủ điều kiện đồng bộ. Tháng 12/2026, Cục dự kiến hoàn thành cơ sở dữ liệu theo phạm vi triển khai của năm, hoàn thiện các điều kiện vận hành và tổng hợp những nội dung cần chuyển tiếp sang năm 2027.

Mai Thanh