Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng: Chuyển đổi số ngành Nước phải thực chất, lấy dữ liệu làm nền tảng

Phát biểu tại Lễ khai mạc Tuần lễ ngành Nước Việt Nam 2026 (Vietnam Water Week 2026), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho rằng, trước những yêu cầu mới của đô thị hóa, biến đổi khí hậu và áp lực ngày càng lớn đối với hạ tầng, ngành Nước không chỉ cần tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống mà phải nâng cao chất lượng dịch vụ, hiệu quả quản trị, bảo đảm vận hành an toàn, liên tục và chủ động thích ứng.

Trong đó, chuyển đổi số, tăng cường khả năng thích ứng, hoàn thiện thể chế và đa dạng hóa nguồn lực đầu tư được xác định là những nhiệm vụ quan trọng đối với ngành Nước trong giai đoạn mới.

Ban Biên tập Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng tại Vietnam Water Week 2026:

Trước tiên, thay mặt Lãnh đạo Bộ Xây dựng, tôi nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu, các vị khách quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp đã tham dự Sự kiện Tuần lễ Nước Việt Nam 2026 (Vietnam Water Week 2026), được tổ chức từ ngày 16 đến ngày 18 tháng 9 năm 2026 tại Hà Nội với chủ đề "Chuyển đổi số và tăng cường khả năng thích ứng của ngành nước trong kỷ nguyên mới".

Kính thưa quý vị đại biểu!

Cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải là những dịch vụ thiết yếu, liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân, chất lượng đô thị, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với ngành nước không chỉ là tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hạ tầng mà còn phải nâng cao chất lượng dịch vụ, hiệu quả quản trị, bảo đảm vận hành an toàn, liên tục và chủ động thích ứng với những rủi ro ngày càng gia tăng.

Quá trình đô thị hóa, nhu cầu sử dụng nước ngày càng cao, trong khi biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn, mưa cực đoan, ngập úng và ô nhiễm nguồn nước diễn biến phức tạp đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quy hoạch, đầu tư và quản lý vận hành. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải từng bước chuyển từ xử lý sự vụ sang quản trị rủi ro; từ đầu tư riêng lẻ sang phát triển hệ thống đồng bộ, có tính kết nối; đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các ngành, các cấp và các địa phương.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Bộ Xây dựng đang tập trung nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về cấp, thoát nước. Ngày 22/6/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định số 971/QĐ-BXD về Kế hoạch xây dựng Luật Cấp, thoát nước; đồng thời tổ chức lấy ý kiến các cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách, dự án Luật theo quy định.

Các nhóm chính sách đang được nghiên cứu tập trung vào những vấn đề cốt lõi như phát triển cấp, thoát nước đồng bộ theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch; nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành, khai thác hệ thống; và bảo đảm các nguồn lực cho phát triển. Bộ Xây dựng mong muốn Hội Cấp thoát nước Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác tiếp tục phản ánh những vấn đề từ thực tiễn, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp các đề xuất có cơ sở để chính sách khi được ban hành có tính khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, cung cấp dịch vụ.

Kính thưa quý vị!

Đối với chủ đề của Vietnam Water Week năm nay, tôi cho rằng chuyển đổi số cần được triển khai theo hướng thực chất, lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản lý và vận hành. Trong năm 2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Khung kiến trúc dữ liệu; Khung quản trị, quản lý dữ liệu Bộ Xây dựng và Từ điển dữ liệu dùng chung ngành xây dựng phiên bản 1.0. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu trong phạm vi quản lý của Bộ.

Đối với ngành nước, việc số hóa cần gắn trực tiếp với nhu cầu quản trị tài sản, dự báo nhu cầu sử dụng nước, kiểm soát thất thoát, tối ưu hóa năng lượng, giám sát chất lượng nước, cảnh báo sự cố và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Cùng với đầu tư công nghệ, cần chú trọng chuẩn hóa dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống, an toàn thông tin và an ninh mạng, bảo đảm công nghệ thực sự hỗ trợ hiệu quả cho quản lý và sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh chuyển đổi số, khả năng thích ứng cần được xem xét xuyên suốt từ khâu quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thiết kế, xây dựng đến quản lý vận hành. Đối với cấp nước, cần quan tâm hơn đến an toàn nguồn, tính dự phòng và khả năng kết nối, hỗ trợ lẫn nhau giữa các hệ thống. Đối với thoát nước, cần tiếp cận theo lưu vực, gắn với cao độ nền, hệ thống thủy lợi, sông hồ, không gian trữ và điều hòa nước mưa, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng đô thị và địa phương.

Để thực hiện các yêu cầu trên, nguồn lực đầu tư là một vấn đề rất quan trọng. Bên cạnh nguồn lực nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế để huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, phát huy vai trò của khu vực tư nhân, các hình thức hợp tác công - tư, tài chính xanh và các nguồn vốn hợp pháp khác. Việc huy động nguồn lực cần gắn với yêu cầu công khai, minh bạch, phân bổ rủi ro hợp lý, chất lượng dịch vụ và bảo đảm hài hòa lợi ích của người dân, doanh nghiệp và Nhà nước.

Tôi đánh giá cao việc chương trình Vietnam Water Week 2026 dành nhiều nội dung cho các vấn đề nêu trên, đặc biệt là chuyển đổi số, công nghệ tiên tiến, tăng cường khả năng thích ứng và thúc đẩy đầu tư tư nhân, hợp tác công - tư trong ngành nước. Đây là những vấn đề cần được tiếp tục trao đổi từ cả góc độ quản lý, kỹ thuật, đầu tư và kinh nghiệm thực tiễn.

Kính thưa quý vị!

Trước những yêu cầu mới, Bộ Xây dựng mong muốn các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp và các đối tác ngành nước cùng tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục nâng cao chất lượng và tính liên tục của dịch vụ cấp, thoát nước; tăng cường quản lý rủi ro, bảo đảm cấp nước an toàn; từng bước nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý nước thải và kiểm soát ngập úng phù hợp với điều kiện từng địa phương. Việc đầu tư mới cần đồng thời gắn với nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và khai thác các công trình hiện có.

Hai là, đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành và ứng dụng công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế. Cần ưu tiên những giải pháp có khả năng nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thất thoát, tiết kiệm năng lượng, kiểm soát chất lượng dịch vụ và hỗ trợ ra quyết định; đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh hệ thống thông tin.

Ba là, nâng cao khả năng thích ứng của hạ tầng cấp, thoát nước trước biến đổi khí hậu và các rủi ro về nguồn nước. Cần nghiên cứu tăng cường tính liên kết, dự phòng của hệ thống cấp nước; phát triển thoát nước theo lưu vực, kết hợp các giải pháp công trình và phi công trình; đồng thời thúc đẩy tái sử dụng nước, thu hồi tài nguyên từ nước thải và bùn thải phù hợp với điều kiện kỹ thuật, kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Bốn là, đa dạng hóa và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư; tăng cường hợp tác công - tư, hợp tác quốc tế, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Các mô hình, công nghệ được lựa chọn cần phù hợp với điều kiện Việt Nam, có khả năng vận hành ổn định và tạo ra hiệu quả thiết thực, lâu dài.

Thưa quý vị đại biểu!

Bộ Xây dựng đánh giá cao vai trò của Hội Cấp thoát nước Việt Nam trong đào tạo, nâng cao năng lực hội viên, kết nối cộng đồng ngành nước và đặc biệt là tham gia góp ý, phản biện, hoàn thiện chính sách, pháp luật về cấp, thoát nước. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đồng hành, lắng nghe và phối hợp với Hội, các địa phương, doanh nghiệp để kịp thời nắm bắt những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn và cùng nghiên cứu các giải pháp phù hợp.

Bộ Xây dựng cũng trân trọng ghi nhận sự tham gia tích cực của các tổ chức quốc tế, nhà tài trợ, nhà đầu tư, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học trong nước, quốc tế đối với sự phát triển của ngành nước Việt Nam. Tôi hy vọng qua sự kiện này, các bên sẽ tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu các giải pháp công nghệ, mô hình quản trị và phương thức đầu tư phù hợp; đồng thời hình thành thêm những chương trình hợp tác cụ thể, có khả năng triển khai trong thực tế.

Mọi đổi mới về thể chế, công nghệ và phương thức đầu tư cuối cùng đều cần hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn, liên tục, hiệu quả và bền vững, phục vụ tốt hơn người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội.

Kính chúc Quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc; chúc Sự kiện Tuần lễ Nước Việt Nam 2026 (Vietnam Water Week 2026) thành công tốt đẹp!

Xin trân trọng cảm ơn!  

Bùi Xuân Dũng

Thứ trưởng Bộ Xây dựng