Giữ từng giọt nước từ những câu chuyện đời thường

"Giữa những cuộc trao đổi về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, tôi muốn kể về những người phụ nữ miền Tây đang tìm sinh kế mới. Chính những câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng mọi công nghệ của ngành Nước chỉ thực sự có ý nghĩa khi bảo vệ được cuộc sống con người", Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà nói.

Nước chảy qua sự sống

Tại Lễ khai mạc Vietnam Water Week 2026, tôi bắt đầu bài phát biểu bằng một suy nghĩ rất giản dị: "Nước không chỉ chảy qua những dòng sông. Nước chảy qua sự sống, qua những thành phố và qua cả tương lai của mỗi chúng ta". Với tôi, đó không phải là một cách nói để làm đẹp cho diễn văn. Đó là điều tôi hiểu ngày càng rõ hơn sau mỗi chuyến đi và mỗi dự án cộng đồng.

Tôi sinh ra ở Bến Tre, nay là Vĩnh Long, nơi hệ thống sông ngòi bồi đắp nên vườn cây, xóm làng và cả một nếp sống. Nhưng cũng chính tại vùng đất ấy, hạn hán và xâm nhập mặn cho thấy nguồn nước có thể tác động trực tiếp đến bữa cơm, công việc và sự ổn định của một gia đình. Khi nước thay đổi, sinh kế cũng buộc phải thay đổi. Bởi vậy, câu chuyện về nước không dừng ở môi trường. Đó còn là câu chuyện về an sinh, bình đẳng cơ hội và khả năng đứng vững của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Năm nay, Vietnam Water Week diễn ra từ ngày 16 đến 18 tháng 9 tại Hà Nội với chủ đề "Chuyển đổi số và tăng cường khả năng thích ứng của ngành Nước trong kỷ nguyên mới", quy tụ khoảng 200 tổ chức, doanh nghiệp và 250 gian hàng đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những con số ấy cho thấy quy mô của một diễn đàn chuyên ngành. Điều quan trọng hơn là cơ hội để chính sách, khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng gặp nhau với một mục tiêu chung là bảo đảm nguồn nước an toàn, bền vững cho con người.

Nước không chỉ chảy qua những dòng sông, nước chảy qua sự sống, qua những thành phố và qua cả tương lai của mỗi chúng ta

Nguyễn Thanh Hà Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023, Đại sứ Vietnam Water Week 2026

Câu chuyện của những người phụ nữ miền Tây

Một trong những hành trình khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất về mối liên hệ giữa nước và cuộc sống là dự án Vòng tay xanh Mekong. Dự án được khởi động tại Bến Tre để hỗ trợ phụ nữ ở Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận kiến thức, nhận diện tác động dài hạn của biến đổi khí hậu và tìm hướng chuyển đổi sinh kế phù hợp.

Trong giai đoạn đầu, 200 phụ nữ tại địa phương được tập huấn về xu hướng và mô hình khởi nghiệp. Tôi từng chia sẻ rằng đây là dự án mình tâm đắc nhất. Lý do không nằm ở quy mô, mà ở cách một vấn đề tưởng như rất lớn lại hiện ra trong câu chuyện đời thường của từng người. Với một gia đình miền Tây, xâm nhập mặn có thể đồng nghĩa với một mùa vụ khó khăn hơn, một loại cây không còn phù hợp hoặc một nguồn thu trở nên bấp bênh. Khi một người phụ nữ có thêm kiến thức để chọn cách làm ăn thích ứng hơn, sự thay đổi ấy không chỉ giúp riêng chị mà nó còn nâng đỡ cả gia đình và tạo thêm sức bền cho cộng đồng. Từ tiền thưởng tại các cuộc thi trong nước và quốc tế, tôi dành hơn 1 tỉ đồng để thực hiện Vòng tay xanh Mekong và Vòng tay khởi nghiệp trẻ. Tôi trân trọng giá trị của một danh hiệu, nhưng tôi tin giá trị ấy được đo rõ nhất bằng những cơ hội mà nó có thể mở ra cho người khác. Chiếc vương miện có thể được giữ trong tủ kính. Còn một kiến thức đúng lúc, một sinh kế bền vững hơn hay một niềm tin được khơi lại sẽ tiếp tục sống trong nhiều năm. Vòng tay xanh Mekong cũng giúp tôi hiểu rằng bảo vệ nguồn nước không thể tách khỏi việc bảo vệ con người sống nhờ nguồn nước ấy. Những giải pháp kỹ thuật phải đến được với nông dân, phụ nữ và các hộ dễ bị tổn thương. Dữ liệu khí hậu phải được chuyển thành thông tin dễ hiểu để người dân có thể quyết định sớm hơn. Chính sách thích ứng phải tạo điều kiện để cộng đồng có lựa chọn sinh kế thực tế. Khi đó, ngành Nước không chỉ vận hành đường ống và nhà máy, mà còn góp phần giữ cho một vùng đất có thể tiếp tục nuôi sống con người.

Tôi nhận thức rằng: nguồn nước chỉ được bảo vệ bền vững khi mỗi người thấy mình có phần trách nhiệm và có cơ hội tham gia.

Nguyễn Thanh Hà Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023, Đại sứ Vietnam Water Week 2026

Lời hẹn từ Vietnam Water Week 2026

Khi Vietnam Water Week 2026 khai mạc, tôi mang theo hình ảnh những người phụ nữ ở Bến Tre đang tìm một hướng sinh kế thích ứng hơn. Tôi nhận thức rằng: nguồn nước chỉ được bảo vệ bền vững khi mỗi người thấy mình có phần trách nhiệm và có cơ hội tham gia. 

Tôi kỳ vọng tuần lễ năm nay sẽ tạo ra những kết nối cụ thể giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học, tổ chức quốc tế và cộng đồng. Những buổi tọa đàm về dữ liệu, chuyển đổi số, vận hành thông minh, giảm thất thoát, tái sử dụng nước, thích ứng khí hậu hay hợp tác công tư... cần tiếp tục bằng chương trình hợp tác, dự án thử nghiệm và kết quả có thể đo lường. 

Nước đã nuôi lớn những vùng đất, những thành phố và nhiều thế hệ người Việt Nam. Đến lượt chúng ta phải gìn giữ nguồn nước bằng khoa học, bằng trách nhiệm nghề nghiệp và bằng những lựa chọn tử tế mỗi ngày. Xin đừng đợi đến khi một giọt nước trở nên quý như vàng mới học cách trân trọng nó./.

Nguyễn Thanh Hà

Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023

Đại sứ Vietnam Water Week 2026