Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh: 50 năm khơi nguồn, đổi mới và phát triển

Nhìn lại hành trình phát triển của vùng đất mỏ Quảng Ninh anh hùng - nơi hội tụ của ý chí kiên cường, sự năng động và khát vọng vươn lên mạnh mẽ - bên cạnh những thành tựu vang dội về công nghiệp than, du lịch và kinh tế biển, có một dòng chảy thầm lặng nhưng đóng vai trò huyết mạch đối với sự sinh tồn và phát triển của đô thị: dòng nước sạch. Năm 2026 đánh dấu một mốc son lịch sử vô cùng tự hào - 50 năm chặng đường xây dựng và phát triển của Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh (QUAWACO) (01/10/1976 – 01/10/2026). Trải qua nửa thế kỷ với bao đổi thay, QUAWACO đã khẳng định vai trò là một doanh nghiệp trụ cột, gắn liền hành trình bảo đảm an ninh nguồn nước với sự phát triển toàn diện của Thành phố Quảng Ninh.

Giai đoạn khởi đầu và những bước đi vượt khó

Lịch sử ngành cấp nước Quảng Ninh bắt nguồn từ công trình đập nước Cột 3 xây dựng năm 1937. Sau ngày Giải phóng Vùng mỏ 25/4/1955, các xí nghiệp nước lần lượt được hình thành, phục vụ khôi phục sản xuất và đời sống. Ngày 01/10/1976, UBND tỉnh Quảng Ninh công bố Quyết định số 484 thành lập Công ty Thi công và Cấp nước Quảng Ninh - tiền thân của Công ty cổ phần Nước sạch Quảng Ninh (QUAWACO) ngày nay.

Những ngày đầu thành lập, cơ sở vật chất nghèo nàn, thiết bị thiếu thốn, kỹ thuật còn thô sơ. Năm 1976, sản lượng nước tiêu thụ toàn tỉnh chỉ đạt 4,484 triệu m³, phục vụ 5.400 hộ khách hàng; độ phủ cấp nước đô thị khoảng 6%, tỷ lệ thất thoát lên tới 79%.

Trong gian khó, các thế hệ cán bộ, công nhân viên Công ty đã phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo, trực tiếp xây dựng nhiều công trình quan trọng như tuyến ống D900, tuyến Khe Dè - Móng Cái, hệ thống kênh N1 đưa nước từ hồ Yên Lập về Đại Yên. Đặc biệt, ngày 10/3/1981, công trình đường hầm xuyên núi dài hơn 500 mét được hoàn thành, đưa nước từ Nhà máy nước Diễn Vọng về thị xã Hòn Gai. Năm 1985, công nhân Xưởng Cơ khí Công ty còn nghiên cứu, chế tạo thành công bộ guồng bơm khai thác nước giếng ngầm. Những dấu ấn ấy đã đặt nền móng cho truyền thống đoàn kết, dám nghĩ, dám làm và làm chủ khoa học kỹ thuật của QUAWACO.

Bước ngoặt đổi mới, mở rộng hạ tầng và hiện đại hóa

Bước vào thời kỳ Đổi mới, trước tốc độ đô thị hóa và nhu cầu nước sạch ngày càng lớn, QUAWACO từng bước mở rộng công suất, đầu tư hạ tầng và hiện đại hóa hệ thống cấp nước.

Năm 1991, khu xử lý Nhà máy nước Diễn Vọng công suất 30.000 m³/ngày đêm đi vào hoạt động, tạo bước ngoặt trong năng lực cấp nước khu vực Hòn Gai. Năm 1995, Công ty triển khai Dự án cấp nước Hạ Long - Cẩm Phả với tổng mức đầu tư 33,83 triệu USD từ nguồn vốn ODA và tài trợ quốc tế, nâng công suất Nhà máy nước Diễn Vọng lên 60.000 m³/ngày đêm và từng bước chuẩn hóa hệ thống truyền tải. Sau đó, Công ty tiếp nhận, quản lý thêm nhiều nhà máy, mở rộng phạm vi cấp nước tới các huyện, thị xã, vùng ven biển, hải đảo và nông thôn.

Tháng 01/2014, Công ty chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty Cổ phần, mở ra giai đoạn đổi mới quản trị, huy động nguồn lực đầu tư và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ.

Đến hết năm 2025, Công ty quản lý 25 nhà máy xử lý nước mặt và 20 giếng ngầm, tổng công suất thiết kế 228.153 m³/ngày đêm, phục vụ hơn 280.000 khách hàng. Dự kiến năm 2026, sản lượng nước tiêu thụ đạt 76,094 triệu m³, gấp gần 17 lần năm 1976; phục vụ 305.405 hộ khách hàng, độ phủ cấp nước đô thị đạt 95,5%, tỷ lệ thất thoát giảm còn 9,86%. Toàn hệ thống dự kiến có 26 nhà máy, khu xử lý; 63 trạm bơm và giếng; khoảng 3.296 km đường ống, với tổng công suất thiết kế 282.550 m³/ngày đêm.

Cùng với phát triển hạ tầng, QUAWACO đẩy mạnh chuyển đổi số và tự động hóa. Hệ thống SCADA với 234 điểm giám sát kết hợp GIS giúp kiểm soát vận hành, quản lý tài sản và phát hiện sự cố. Ứng dụng My QUAWACO đạt tỷ lệ cài đặt 89,44%; thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 93%, từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ nước hiện đại, minh bạch và thuận tiện.

Vì cộng đồng, người lao động và tương lai phát triển bền vững

Một dấu ấn quan trọng trong những năm gần đây là việc QUAWACO tiếp nhận, quản lý các công trình cấp nước sạch nông thôn. Công ty từng bước tiếp nhận 19 công trình, tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn; sửa chữa hạ tầng xuống cấp, kết nối mạng lưới, kiểm soát thất thoát và nâng cao chất lượng vận hành. Qua đó, góp phần đưa nước sạch đạt chuẩn đến người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ giữa đô thị và nông thôn.

Đằng sau hệ thống cấp nước trải rộng toàn tỉnh là tâm huyết của gần 1.300 cán bộ, công nhân viên. QUAWACO luôn xác định người lao động là nguồn lực trung tâm, chú trọng cải thiện thu nhập, điều kiện làm việc, an toàn vệ sinh lao động, chăm sóc sức khỏe và đào tạo chuyên môn, kỹ năng số, tạo nền tảng để người lao động gắn bó và phát triển cùng doanh nghiệp.

Bước vào giai đoạn mới, QUAWACO tập trung vào các trụ cột chiến lược: bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn cấp nước; đầu tư hạ tầng trọng điểm và giảm thất thoát; nâng cao hiệu quả vận hành, quản lý tài sản và sử dụng năng lượng; chuyển đổi số gắn với AI; nâng cao chất lượng dịch vụ, lấy khách hàng làm trung tâm; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; và bảo đảm nguồn lực tài chính bền vững gắn với trách nhiệm cộng đồng.

Từ những cơ sở cấp nước nhỏ bé ban đầu đến mạng lưới phục vụ hàng trăm nghìn khách hàng, 50 năm phát triển của QUAWACO là hành trình đồng hành cùng sự đổi thay của Quảng Ninh. Mỗi công trình, mỗi tuyến ống, mỗi giọt nước hôm nay đều kết tinh trí tuệ, công sức và tâm huyết của nhiều thế hệ người lao động.

Phát huy truyền thống ấy, QUAWACO tiếp tục nỗ lực không ngừng, bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao chất lượng phục vụ và đổi mới công nghệ, để mỗi dòng nước đến với người dân luôn mang theo chất lượng, trách nhiệm và niềm tin, góp phần cùng Quảng Ninh phát triển ngày càng văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Lâm Bình