VWSA chuẩn bị Đại hội VII trong giai đoạn đổi mới của ngành Nước

Sáng 16/5/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) tổ chức cuộc họp BCH lần thứ nhất năm 2026, nhiệm kỳ VI. Cuộc họp tập trung vào công tác chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc nhiệm kỳ VII, dự thảo báo cáo tổng kết nhiệm kỳ VI, phương hướng hoạt động nhiệm kỳ tới và chương trình Tuần lễ ngành Nước Việt Nam - Vietnam Water Week 2026.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch VWSA cho biết cuộc họp diễn ra trong thời điểm Hội đang chuẩn bị cho hai sự kiện lớn của ngành Nước trong năm 2026 là Đại hội VII và Vietnam Water Week 2026.

Theo Chủ tịch VWSA, điều quan trọng không chỉ là tổ chức thành công một kỳ Đại hội, mà còn phải nhìn lại những việc đã làm được, những vấn đề còn hạn chế, từ đó chuẩn bị một mô hình hoạt động Hội chuyên nghiệp hơn, gắn bó hơn với hội viên và phản ánh tốt hơn những khó khăn của doanh nghiệp tới cơ quan quản lý nhà nước.

Theo báo cáo của ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực VWSA, Đại hội VII dự kiến tổ chức ngày 18/9/2026 tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, trong khuôn khổ Vietnam Water Week 2026. Hội dự kiến mời khoảng 70 đến 80 đại biểu khách mời đại diện các bộ, ngành, tổ chức liên quan và khách quốc tế. Số đại biểu chính thức dự kiến khoảng 600 đến 650 đại biểu từ các đơn vị hội viên.

Thể chế ngành Nước đứng trước yêu cầu điều chỉnh mới

Từ các ý kiến tại cuộc họp, điểm nổi bật là những vấn đề chính sách đang tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp cấp thoát nước.

Ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu Hạ tầng Xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết dự án Luật Cấp Thoát nước đang tiếp tục được đưa vào chương trình xây dựng luật. Theo ông, đây là hành lang pháp lý rất quan trọng đối với toàn Ngành, vì vậy tiếng nói từ doanh nghiệp, Hội, các chuyên gia, trường, viện cần được tổng hợp kỹ ngay từ giai đoạn chuẩn bị.

Một nội dung được ông Vinh nhấn mạnh là tác động của việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Khi ranh giới hành chính thay đổi, cách quản lý vùng cấp nước, vùng phục vụ, trách nhiệm của từng cấp chính quyền và cơ chế phối hợp trong đầu tư hạ tầng cũng sẽ thay đổi. Đây không phải là vấn đề thủ tục đơn thuần, mà ảnh hưởng trực tiếp đến mở rộng mạng lưới, lựa chọn đơn vị cấp nước, xử lý các hệ thống cấp nước nông thôn hiện hữu và bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Theo phân tích của ông Vinh, trước đây quản lý cấp nước còn phân biệt tương đối rõ giữa đô thị và nông thôn. Nhưng sau sắp xếp, nhiều khu vực trước đây là xã hoặc điểm dân cư nông thôn có thể trở thành phường hoặc nằm trong không gian đô thị mới. Khi đã là đô thị, yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, cấp nước, thoát nước, tiêu chuẩn mạng lưới, đường ống và chất lượng dịch vụ cũng phải thay đổi tương ứng. Đây vừa là cơ hội mở rộng thị trường, vừa là thách thức lớn đối với doanh nghiệp ngành Nước.

Vấn đề quy hoạch cũng được đặt ra rõ hơn. Một tuyến ống cấp nước có thể đi qua nhiều xã, phường khác nhau. Nếu mỗi địa phương có một yêu cầu riêng về hướng tuyến, không gian hạ tầng hoặc phương án phát triển, chi phí đầu tư có thể tăng lên đáng kể, cuối cùng tác động đến giá nước và hiệu quả vận hành. Vì vậy, Luật Cấp Thoát nước và các văn bản dưới luật cần làm rõ hơn cơ chế phối hợp trong quy hoạch, đầu tư, quản lý vùng cấp nước và trách nhiệm của từng bên liên quan.

Một nội dung khác có tính chuyên môn sâu là đô thị thông minh. Theo ông Vinh, khi các địa phương phát triển đô thị theo hướng thông minh, ngành Nước không thể chỉ vận hành theo hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cũ. Cần đặt ra câu hỏi cụ thể hơn về hệ thống cấp nước thông minh, thoát nước thông minh, dữ liệu vận hành, tiêu chuẩn vật liệu, mạng lưới, an toàn hệ thống và phương thức quản trị. Nếu không chuẩn bị sớm, hạ tầng cấp thoát nước có thể bị động trước yêu cầu mới của đô thị.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Vinh cũng lưu ý vấn đề điều kiện kinh doanh nước sạch. Trong quá trình rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh, có ý kiến đề xuất bỏ nước sạch ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, theo ông, nước sạch là lĩnh vực thiết yếu, liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân, an toàn xã hội và an ninh nguồn nước, nên không thể xem như một loại hàng hóa thông thường. Cải cách thủ tục hành chính là cần thiết, nhưng những điều kiện nhằm bảo đảm an toàn, chất lượng dịch vụ và quyền lợi người dân cần được giữ lại và quy định rõ hơn.

Định hướng nhiệm kỳ VII gắn với số hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ

Báo cáo tại cuộc họp cho thấy, trong nhiệm kỳ VI, VWSA tiếp tục mở rộng quy mô tổ chức. Số hội viên tăng từ 324 lên 418 hội viên. BCH tăng từ 82 lên 93 ủy viên, Ban Thường vụ tăng từ 28 lên 36 ủy viên. Hội cũng thành lập Chi bộ, kiện toàn các Chi hội theo ba khu vực miền Bắc, miền Trung Tây Nguyên và miền Nam, đồng thời duy trì nhiều hoạt động đào tạo, hợp tác quốc tế, phản biện chính sách và truyền thông Ngành.

Một số chỉ tiêu nhiệm kỳ VII được đặt ra theo hướng gắn chuyên môn kỹ thuật với năng lực quản trị. Đối với cấp nước, Hội phấn đấu đến năm 2030 tỷ lệ thất thoát nước bình quân dưới 15%, tối thiểu 50% đơn vị cấp nước số hóa trong quản trị doanh nghiệp. Đối với thoát nước và xử lý nước thải, trọng tâm là tăng tỷ lệ nước thải được xử lý, giảm ô nhiễm môi trường và thúc đẩy doanh nghiệp số hóa trong quản lý hệ thống thoát nước, giảm ngập và thích ứng biến đổi khí hậu.

Điểm đáng chú ý là các ý kiến tại cuộc họp không chỉ nhìn nhận chuyển đổi số như việc áp dụng phần mềm hay thiết bị thông minh. Chuyển đổi số ngành Nước cần được hiểu rộng hơn, bao gồm dữ liệu vận hành, an toàn thông tin, an ninh mạng, quản lý tài sản mạng lưới, giám sát thất thoát, chăm sóc khách hàng và năng lực ra quyết định của doanh nghiệp. Đây là yêu cầu có tính nền tảng nếu doanh nghiệp muốn nâng cao chất lượng dịch vụ và tiếp cận các tiêu chuẩn quản trị hiện đại.

Bên cạnh cấp nước, lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải cũng được nhìn nhận là khoảng trống cần được thúc đẩy mạnh hơn trong nhiệm kỳ tới. Nhiều đô thị đang chịu áp lực ngập úng, ô nhiễm nước thải và biến đổi khí hậu, trong khi cơ chế tài chính cho thoát nước, xử lý nước thải vẫn chưa thật sự tạo động lực cho đầu tư. Từ thực tế này, vai trò phản biện chính sách của Hội cần đi sâu hơn vào phí, giá dịch vụ thoát nước, mô hình đầu tư, vận hành và cơ chế huy động nguồn lực xã hội.

Vietnam Water Week 2026 không chỉ là sự kiện triển lãm

Trong phần báo cáo về Vietnam Water Week 2026, bà Hạ Thanh Hằng, Phó Chủ tịch VWSA, nhấn mạnh sự kiện này đã vượt khỏi khuôn khổ một hoạt động thường niên. Từ một sự kiện chủ yếu giới thiệu thiết bị, công nghệ và sản phẩm, Vietnam Water Week đã phát triển thành hệ sinh thái kết nối giữa chính sách, công nghệ và đầu tư, đồng thời trở thành điểm đến của nhiều doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển quan tâm đến ngành Nước Việt Nam.

Theo bà Hằng, Vietnam Water Week hiện có ba trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất là diễn đàn chính sách của ngành Nước, nơi lựa chọn những vấn đề nóng, gắn với khó khăn của doanh nghiệp và yêu cầu quản lý nhà nước. Trụ cột thứ hai là cầu nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Trụ cột thứ ba là nền tảng thúc đẩy giới thiệu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và hợp tác đầu tư.

Vietnam Water Week 2026 dự kiến có chủ đề "Chuyển đổi số và tăng khả năng thích ứng của ngành Nước trong kỷ nguyên mới". Các nội dung chuyên đề dự kiến tập trung vào chuyển đổi số ngành Nước, tăng khả năng phục hồi trước tác động của biến đổi khí hậu, thúc đẩy đầu tư tư nhân và hợp tác công tư, bình đẳng giới trong doanh nghiệp ngành Nước, cùng cuộc họp bàn tròn của các hiệp hội ngành nước khu vực.

Bà Hằng cho rằng, biến đổi khí hậu, thiên tai, bão lũ, áp lực kinh tế, chi phí vật tư, thiết bị, năng lượng và đầu vào tăng cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các đơn vị hội viên. Trong bối cảnh đó, Vietnam Water Week 2026 cần trở thành nơi các doanh nghiệp không chỉ giới thiệu sản phẩm, mà còn chia sẻ kinh nghiệm vận hành, quản trị rủi ro, chuyển đổi số, thích ứng khí hậu và tìm kiếm mô hình hợp tác mới.

Tại cuộc họp, lãnh đạo VWSA cũng đề nghị các Chi hội và đơn vị hội viên tham gia tích cực hơn vào Vietnam Water Week 2026, nhất là trong gian hàng triển lãm, hội thảo chuyên ngành và kết nối doanh nghiệp B2B. Đây không chỉ là yêu cầu về tổ chức sự kiện, mà còn là cách để doanh nghiệp Việt Nam thể hiện năng lực công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và vai trò trong hệ sinh thái ngành Nước ngay tại thị trường trong nước.

Nhân lực, tiêu chuẩn kỹ thuật và bình đẳng giới trong hoạt động của VWSA

Tại phần thảo luận, các ý kiến tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động của VWSA trong nhiệm kỳ tới. Trọng tâm trước hết là công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội VII theo hướng thực chất hơn, bảo đảm BCH, Ban Thường vụ nhiệm kỳ mới có sự tham gia của những người tâm huyết, có điều kiện đóng góp và đại diện tốt hơn cho các lĩnh vực của ngành, nhất là thoát nước, xử lý nước thải, chống ngập, đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số.

Các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh hoạt động của Hội ngày càng mở rộng, VWSA không chỉ là nơi kết nối hội viên, mà còn là tổ chức nghề nghiệp có vai trò phản ánh thực tiễn, tham gia xây dựng chính sách và mở rộng hợp tác quốc tế. Vì vậy, việc sửa đổi Điều lệ, hoàn thiện quy chế hoạt động và kiện toàn bộ máy cần được thực hiện chặt chẽ, phù hợp với quy định pháp luật và yêu cầu phát triển mới của ngành Nước.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, một số ý kiến cũng nêu rõ những vướng mắc trong mở rộng vùng cấp nước, thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, quy hoạch tuyến ống, biến động nhu cầu dùng nước theo mùa và cơ chế giá nước. Muốn nâng cao chất lượng dịch vụ, tiến tới các mục tiêu cao hơn như cấp nước an toàn, giảm thất thoát, chuyển đổi số và từng bước hướng tới nước uống tại vòi, doanh nghiệp cần có hành lang pháp lý ổn định và cơ chế tài chính phù hợp hơn.

Một nội dung khác được các đại biểu nhấn mạnh là đổi mới phương thức hoạt động của VWSA phải gắn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực, khoa học công nghệ và quản trị hiện đại. Từ thực tế đào tạo hiện nay, nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp cấp thoát nước rất lớn, trong khi số lượng sinh viên theo học ngành này còn thấp. Vì vậy, VWSA cần tiếp tục làm cầu nối giữa doanh nghiệp với các trường đại học, cao đẳng, thúc đẩy đào tạo theo nhu cầu thực tế, tăng thực hành, đào tạo lại và cập nhật các nội dung mới như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, mô hình hóa hệ thống cấp thoát nước và quản lý dự án.

Các ý kiến cũng đề cập yêu cầu xây dựng, cập nhật tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho giai đoạn mới, nhất là các nội dung về nước uống tại vòi, cấp nước thông minh, thoát nước thông minh và thành phố bọt biển. Đây là những vấn đề chuyên môn cần sự tham gia của doanh nghiệp, trường, viện và Ban Khoa học Công nghệ của Hội để các tiêu chuẩn kỹ thuật được hình thành từ thực tiễn vận hành, có khả năng áp dụng trong đời sống.

Bên cạnh đó, hoạt động bình đẳng giới và Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước tiếp tục được xem là một hướng đổi mới trong hoạt động Hội. Việc xây dựng bộ chỉ số bình đẳng giới trong doanh nghiệp ngành Nước, mở rộng các hoạt động đào tạo kỹ năng, quản trị, chuyển đổi xanh và tăng tỷ lệ nữ tham gia BCH không chỉ thể hiện trách nhiệm xã hội, mà còn bổ sung thêm góc nhìn thực tiễn cho quá trình phát triển bền vững của Ngành.

Bên cạnh công tác nhân sự và văn kiện, các đại biểu thống nhất việc chuẩn bị nguồn lực cho Đại hội VII cần được triển khai chủ động, công khai, minh bạch, trên tinh thần trách nhiệm chung của các đơn vị hội viên. Đây không chỉ là điều kiện để tổ chức Đại hội trang trọng, đúng tầm vóc, mà còn thể hiện sự gắn kết của cộng đồng hội viên đối với hoạt động chung của VWSA.

Từ công tác chuẩn bị Đại hội VII đến định hướng Vietnam Water Week 2026, cuộc họp Ban Chấp hành VWSA lần này cho thấy một yêu cầu xuyên suốt. Ngành Nước đang bước vào giai đoạn mà thể chế, dữ liệu, công nghệ, quản trị và khả năng thích ứng sẽ quyết định năng lực phát triển của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, vai trò của VWSA không chỉ là kết nối hội viên, mà còn phải trở thành kênh phản ánh thực tiễn, thúc đẩy hoàn thiện chính sách và tạo không gian hợp tác chuyên môn cho toàn Ngành.

Mai Thanh