Chi hội Cấp Thoát nước miền Bắc tìm giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu

Ông Trần Văn Dương - Tổng giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng phát biểu khai mạc hội thảo.

Chiều 08/5/2026, Chi hội Cấp Thoát nước miền Bắc đã tổ chức hội thảo “Giải pháp cấp thoát nước ứng phó biến đổi khí hậu” trong khuôn khổ Hội nghị Ban Chấp hành Chi hội Cấp Thoát nước miền Bắc nhiệm kỳ 2025 - 2028.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh BĐKH đang tác động ngày càng rõ nét tới lĩnh vực cấp thoát nước, đặc biệt tại khu vực miền Bắc với nhiều nguy cơ như suy giảm nguồn nước, xâm nhập mặn và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo các đại biểu, đây không chỉ là thách thức về mặt kỹ thuật, vận hành mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an ninh, an toàn nguồn nước và phát triển bền vững.

Mục tiêu của hội thảo là trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, các giải pháp kỹ thuật cũng như các định hướng phù hợp với điều kiện của từng địa phương, doanh nghiệp ngành Nước.

Tại hội thảo, GS.TS. Nguyễn Việt Anh - Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã chỉ ra 7 nhóm chất ô nhiễm nước dưới góc độ công nghệ xử lý, đồng thời phân tích thực trạng công nghệ xử lý nước tại Việt Nam hiện nay.

Từ điểm nhìn này, một số phương pháp xử lý nước tiên tiến như công nghệ lọc màng MF, UF, NF, RO, FO, CDI, MD, MBR và AnMBR đã được Giáo sư chia sẻ.

Theo GS.TS. Nguyễn Việt Anh, các doanh nghiệp cần mạnh dạn nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cấp thoát nước mới, triển khai quản trị nước thông minh. Hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ cần được tính toán trong giá thành sản xuất nước nhằm khuyến khích các đơn vị chủ động hơn trong nghiên cứu khoa học và triển khai thực tiễn.

Bên cạnh đó, cần tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp cấp thoát nước với đơn vị sản xuất, cung cấp vật tư, thiết bị ngành nước, các trường đại học, đơn vị tư vấn và đối tác quốc tế. Trong đó, Hội Cấp Thoát nước Việt Nam đóng vai trò cầu nối thúc đẩy liên kết và chuyển giao công nghệ.

Đóng góp tham luận tại hội thảo, ông Cao Văn Quý - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng cho biết, phía Đông Hải Phòng nằm ở vùng duyên hải hạ lưu hệ thống sông Thái Bình thuộc đồng bằng sông Hồng. Vốn là địa phương cuối nguồn, thành phố thường xuyên đối mặt với tình trạng suy giảm chất lượng nước thô đầu vào.

Theo ông Cao Văn Quý, nguồn nước hiện nay bị ô nhiễm do nhiều nguyên nhân như nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, tình trạng lấn chiếm hành lang sông phục vụ xây dựng công trình,...

Cùng với đó, tác động của BĐKH, nước biển dâng và thiếu nguồn nước bổ cập cũng làm gia tăng nguy cơ nhiễm mặn. Đặc biệt, hiện tượng El Nino xuất hiện với tần suất dày đặc khiến lượng mưa giảm, các hồ chứa thiếu nước bổ sung. Trong khi đó, nguồn nước thượng lưu suy giảm khiến nhiều thời điểm không có dòng chảy đủ để đẩy nước ô nhiễm ra khỏi hệ thống. Những yếu tố này khiến chất lượng nước nguồn thay đổi, suy giảm theo từng năm, thậm chí có thời điểm vượt quy chuẩn cho phép nhiều lần.

Trước thực trạng trên, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng đã đồng thời triển khai các giải pháp công trình và phi công trình. Nổi bật là việc doanh nghiệp ưu tiên ứng dụng công nghệ tiên tiến như U-BCF - bể lọc tiếp xúc sinh học có hiệu quả cao trong xử lý amoni, mangan và các chất hữu cơ.

Trên cơ sở thực tế triển khai các giải pháp nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng đã đề xuất thành phố tiếp tục triển khai quy hoạch nguồn nước theo hướng liên tỉnh, liên vùng; xây dựng các giải pháp ứng phó BĐKH, nước biển dâng và cạn kiệt nguồn nước theo kịch bản của thành phố.

Cùng với đó là tăng cường quản lý quy hoạch sử dụng đất trong lưu vực nguồn nước; siết chặt công tác cấp phép xả thải; đẩy mạnh thu gom, xử lý nước thải; tiếp tục tu bổ bờ kè, giải tỏa lấn chiếm, xây dựng các cống ngăn nước thải vào hệ thống thủy lợi; kiểm soát chặt chẽ chất lượng nước và tình trạng xâm nhập mặn.

Tương tự như Hải Phòng (cũ), Hải Dương (cũ) nay là miền tây Hải Phòng (mới) cũng chịu nhiều ảnh hưởng rõ rệt của BĐKH khi mực nước sông xuống thấp, chất lượng nước thô thay đổi và độ đục gia tăng. Do đó, doanh nghiệp xác định BĐKH là thách thức hiện hữu, đòi hỏi Công ty chủ động thích ứng nhắm đảm bảo an toàn cấp nước và bảo về tài sản công trình thiết bị.

Ông Đặng Hữu Dũng - Trưởng phòng kỹ thuật Công ty Kinh doanh Nước sạch Hải Dương cho biết doanh nghiệp đã chủ động triển khai nhiều giải pháp như nạo vét định kỳ mương thu, cải tạo hố thu, kéo dài ống hút để lấy nước xa hơn; tính toán độ hút sâu tối đa (NPSH) phù hợp trong thiết kế cải tạo hệ thống bơm nước thô; đồng thời xây dựng phương án lắp đặt trạm bơm dã chiến khi cần thiết.

Đáng chú ý, để thích ứng với nguy cơ mực nước sông dâng cao do lũ và triều cường, ngay từ khâu khảo sát, thiết kế, hệ thống trạm bơm đã được tính toán theo hướng dễ tháo lắp, có máy phát điện dự phòng, xây dựng tường vây, đê bao bảo vệ máy bơm và chuẩn bị đầy đủ vật tư phòng chống thiên tai.

Không chỉ riêng Hải Phòng (cũ) hay Hải Dương (cũ), thực tế tại nhiều địa phương cho thấy BĐKH đang tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất, xử lý và cung cấp nước sạch. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp ngành Nước phải chủ động thích ứng, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản trị để bảo đảm an ninh nguồn nước trong dài hạn.

Các tham luận tại hội thảo đã phác họa bức tranh tổng thể về những thách thức của ngành Cấp Thoát nước trước tác động của BĐKH, đồng thời nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới kỹ thuật và quản trị hiện đại trong bảo đảm an ninh nguồn nước.

Thay mặt Hội Cấp Thoát nước Việt Nam, ông Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp hội viên tiếp tục tích cực chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách cho ngành Nước trong giai đoạn tới.

Khiêm Anh