Las Vegas đối mặt với nạn thiếu nước sau vụ cháy rừng

Các thiết bị hạng nặng đang phải chuyển nhiều tảng đá bị những trận mưa như trút mỗi ngày trong hè sau vụ cháy đánh bật tứ tung.

Công nhân đã đào hầm và xây rào để chặn những dòng chảy đầy bùn tro khỏi gây ô nhiễm nguồn nước uống cho cộng đồng hơn 10.000 người sống cạnh khu rừng, bản tin đăng ngày 23/8 của hãng AP cho hay.

Thời gian đang cạn dần đối với Las Vegas, một thành phố đại học và là trung tâm kinh tế cho các nông dân và chủ trại đã sinh sống ở dãy núi Sangre de Cristo qua nhiều thế hệ.

Nước uống cho thành phố chỉ còn đủ dùng chưa đầy 30 ngày. 

Các sự kiện đã phải hủy bỏ để ngăn mọi người vào thành phố. Người dân đang phải tắm bằng xô với hy vọng tiết kiệm nước dùng cho việc khác. Các nhà hàng lại lo ngại họ sẽ phải cắt giảm phục vụ các món ăn thương hiệu có ớt xanh và đỏ Chile. Ba trường đại học của thành phố cũng lên các kế hoạch bảo tồn nước khi năm học bắt đầu.

“Thật là đáng buồn khi các gia đình và trẻ em ở đây chưa biết rằng họ có thể không có nước dùng sau một tháng nữa”, Chánh Văn phòng Leo Maestas của Tòa Thị chính cho biết.

Chỉ vài tháng trước hàng nghìn người ở Las Vegas và các khu làng quanh dãy núi đã phải gói ghém đồ đạc, đưa gia súc lên xe tải và chạy trốn khỏi đám cháy đang bùng lên và trở nên hung dữ hơn do những cơn gió khô, nóng chưa từng có.

Từ xa họ phải đứng xem một khu vực còn lớn hơn Los Angeles bị tàn phá bởi đám cháy do chính chính quyền liên bang châm ngòi, sau khi 2 vụ cháy có kiểm soát với ý định chặn mối đe dọa từ vụ cháy rừng lại thành thất bại vì sai lầm của con người và mô hình lỗi thời do không tính đến thời tiết khắc nghiệt.

Hàng trăm ngôi nhà đã bị phá hủy và sinh kế bị tổn thất.

Giữa đau khổ và tức giận, người dân lại tiếp tục cảm thấy đau nhói khi nguồn cấp nước cho thành phố lại cạn dần và áp lực từ biến đổi khí hậu không có dấu hiệu suy giảm.

Thị trưởng Las Vegas, Louie Trujillo, nói rằng cộng đồng nơi đây không xa lạ gì với các hạn chế về nước vì hạn hán từ lâu đã trở thành một phần cuộc sống ở phía Bắc bang New Mexico. Ông và những người dân đã quá quen với việc chỉ dùng khoảng 44 gallon (200 lít), tức một nửa lượng nước trung bình dân Mỹ tiêu thụ mỗi ngày.

“Yêu cầu người dân làm nhiều hơn vậy là một áp đặt. Điều đó rất khó”, Trujillo nói trong khi chờ các nhà quản lý tình trạng khẩn cấp liên bang gửi xe tải chở nước đóng chai để phát cho người dân.

Các công ty cấp nước đã không thể khai thác nguồn nước thông thường là sông Gallinas vì nó đang bị tắc nghẽn do tro tàn và rác vụn. 

Hồi cuối tháng 7 Trujillo đã công bố tình trạng khẩn cấp và thống đốc bang New Mexico sau đó cũng công bố cấp ngân sách để chi trả cho việc lắp đặt một hệ thống tạm thời xử lý nước từ một cái hồ gần đó.

Chính quyền thành phố mong chờ hệ thống này sẽ được lắp đặt trong tuần tới. Nó sẽ có thể xử lý khoảng 1,5 triệu gallon (5,7 triệu lít) nước mỗi ngày, đủ cho thành phố tiêu thụ một ngày. Nhưng nó chỉ là phương án tạm thời, theo ông Trujillo.

Như những thành phố miền Tây khác, Las Vegas đang tìm một nguồn nước thay thế trong khi những con sông và hồ chứa cạn kiệt dần khi thời tiết khô và nóng hơn. Trận cháy rừng vừa rồi đã làm phức tạp thêm vấn đề.

Ví dụ như Albuquerque, thành phố lớn nhất ở New Mexico, bị buộc phải dừng lấy nước từ sông Rio Grande năm nay vì nó đã bị cạn đến mức giới hạn lần đầu tiên trong vài thập kỷ qua. Và năm thứ hai liên tiếp, bang Arizona và Nevada sẽ phải giảm lượng nước lấy từ sông Colorado khi hạn hán ở miền Tây trở nên gay gắt hơn.

Las Vegas hy vọng hệ thống xử lý nước tạm thời sẽ cho họ thêm thời gian trong khi ở phía thượng nguồn các đội công nhân tiếp tục ngăn không cho tro tàn, mảnh vụn và chất cặn làm nghẽn sông Gallinas, nguồn cấp có các hồ chứa của thành phố.

Trujillo nói rằng một hệ thống xử lý nước lâu dài trên sông có thể tiêu tốn hơn 100 triệu USD, vượt xa tiềm lực của thành phố.

Thật đáng tiếc hơn nữa cho ông thị trưởng là ở đây đang trải qua một mùa mưa tốt nhất trong vài năm trở lại. Nếu không vì trận cháy và sự ô nhiễm từ đó, thành phố đã có thể thu được dòng nước mưa chảy qua sông và tăng nước trong hồ chứa cho tương lai bởi hạn hán còn tiếp diễn.

Đối với Trujillo, thống đốc và các thành viên Nghị viện, trách nhiệm về khủng hoảng nước hiện nay thuộc hoàn toàn về chính quyền liên bang.

“Chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục bắt họ chịu trách nhiệm và trông chờ họ chi trả cho tất cả những cải tiến mà chúng tôi sẽ phải làm”, thị trưởng nói.

Daniel Patterson, cố vấn tài nguyên của Cục Kiểm lâm Mỹ, nói rằng cơ quan đang làm việc khẩn cấp với chính quyền địa phương để bảo vệ lưu vực sông cấp nước cho Las Vegas. Ông nhận trách nhiệm cho Cục Kiểm lâm phải làm phục hồi lưu vực sông cũng như tài sản cá nhân hay xây dựng lại thói quen lấy gỗ rừng theo truyền thống.

“Đó đều là những ưu tiên hàng đầu, nhưng đó là một công việc nặng nề và dài hạn”, ông nói.

Tổng thống Mỹ Joe Biden đã bay qua vùng cháy trong một chuyến thăm ngắn hồi tháng 6 vừa qua, và hứa hẹn chính quyền liên bang sẽ hành động. Tuy nhiên nhiều người dân vẫn cảm thấy bị bỏ mặc.

Danny Lopez, người sở hữu một trại chăn nuôi ngay ngoại ô Las Vegas, gọi những tháng vừa qua là một cơn ác mộng. Trận cháy đã đốt gần một dặm vuông đất nơi anh từng chăn thả gia súc. Hàng rào trại và mái nhà của anh bị cháy xém, và thiệt hại này lại còn nặng thêm dưới những cơn mưa hè.

Vườn linh lăng của anh đã bùn phá hỏng, còn tro và mảnh rác vụn rơi xuống từ sườn đồi bên cạnh. Và sau khi bị cắt điện vài tháng, anh cùng các hàng xóm đã mất tất cả mọi thứ tích trữ trong tủ lạnh.

Yêu cầu cứu trợ từ Cơ quan Khẩn cấp Liên bang của anh bị mắc kẹt trong hệ thống quan liêu, bởi chính quyền liên bang đòi hỏi từ anh một thứ mà không tổn tại ở nhiều nhà vùng nông thôn có: địa chỉ số nhà.

“Họ không hiểu được sự tàn phá,” Lopez nói. “Họ không biết người dân sống qua ngày ra sao”. 

Charlie Sandoval là chủ quán cà phê Charlie's Bakery ở trung tâm Las Vegas. Đây là nơi tụ tập của cộng đồng và khách du lịch hàng thập kỷ qua, nổi tiếng nhờ các công thức ớt New Mexico nhà làm, bánh mì ngô tươi và bánh cuộn quế.

“Mọi thứ chúng tôi làm đều cần nước. Và điều này thật đáng sợ. Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng tôi hết nước?”, Sandoval nói.

Tiệm bánh đang phải sử dụng đồ bằng giấy và ni lông để giảm việc rửa bát đĩa. Nhưng hàng cung cấp lại đắt đỏ và ảnh hưởng đến nguồn lãi ròng.

Nếu có thêm hạn chế được áp dụng, Sandoval lo ngại rằng không biết còn mở cửa tiệm bánh được bao lâu và điều gì sẽ đến với những nhân viên của ông.

Vào cuối tháng 7, thành phố đã áp dụng Hạn chế cấp 6, nghĩa là không được tưới cây bên ngoài nhà, không cấp nước cho bể bơi, nhà hàng không được phục vụ nước cho khách hàng trừ khi được yêu cầu và không được đăng ký là bên sử dụng nước mới.

Đối với Chánh Văn phòng Tòa Thị chính Maestas, tháng này là một tháng không ngủ. Ông đã phải gấp rút lên xe giữa đêm nhiều lần để đi kiểm tra các điểm chuyển dòng trên sông Gallinas.

Ở nơi đó ông phải cân nhắc một quyết định bất khả thi: Nếu nước bẩn tăng nhanh qua mùa mưa, liệu ông nên hướng dòng chảy về thị trấn và làm lụt những căn nhà? Hay là để yên cho nguồn nước dự phòng của thành phố bị ô nhiễm hơn?

“Không chính quyền nào muốn phải rơi vào tình trạng khó khăn đó cả”, ông nói.

Tác giả: Quang Hưng (dịch)

Nguồn: The Associated Press