Ngành nước miền Trung - Tây Nguyên tăng tốc chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu

Tham gia Hội thảo có Lãnh đạo Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA); lãnh đạo Chi hội Cấp thoát nước miền Trung – Tây Nguyên cùng đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp ngành Nước và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ.

Hướng trọng tâm đến chuyển đổi số và chuyển đổi xanh

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Đàm, Chủ tịch Chi hội Cấp Thoát nước miền Trung - Tây Nguyên, Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp Thoát nước Khánh Hòa cho rằng biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và quá trình đô thị hóa đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý, vận hành hệ thống cấp thoát nước, đặc biệt tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Thực tế đó đòi hỏi các đơn vị trong Ngành không ngừng đổi mới tư duy quản lý, ứng dụng công nghệ hiện đại và tăng cường hợp tác, hướng đến xây dựng hệ thống hạ tầng cấp nước an toàn, hiệu quả, bền vững. Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu giải pháp công nghệ, mô hình quản lý tiên tiến, trong đó chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là những định hướng trọng tâm.

Một trong những nội dung xuyên suốt tại hội thảo là mối quan hệ giữa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật nước, môi trường. Đây không còn là những hoạt động riêng lẻ mà đang dần trở thành một quá trình chuyển đổi đồng bộ, tác động trực tiếp đến cách doanh nghiệp tổ chức sản xuất, quản lý tài sản và vận hành mạng lưới.

Mở đầu chuỗi tham luận, GS.TS. Trần Thị Việt Nga trình bày nội dung "Chuyển đổi kép (xanh và số) trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật nước và môi trường ở Việt Nam". Chủ đề đặt ra yêu cầu ứng dụng công nghệ phải đi cùng mục tiêu sử dụng hiệu quả tài nguyên, hạn chế tác động đến môi trường và nâng khả năng thích ứng của hệ thống hạ tầng.

Ở góc độ địa phương, tham luận "Chuyển đổi số - Động lực nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu tại tỉnh Khánh Hòa" do ông Bùi Vũ Vĩnh, Giám đốc Trung tâm chuyển đổi số - Sở KHCN tỉnh Khánh Hoà trình bày đã tập trung vào vai trò của công nghệ số trong quản lý và tổ chức vận hành. Nội dung này cho thấy chuyển đổi số cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ hoạt động điều hành, thay vì chỉ dừng lại ở số hóa hồ sơ, báo cáo hoặc thay đổi phương thức lưu trữ thông tin.

Khi dữ liệu về mạng lưới, thiết bị, sản lượng nước và hoạt động của hệ thống được thu thập, cập nhật đồng bộ, đơn vị vận hành có thêm cơ sở để theo dõi hiện trạng, phát hiện bất thường và đưa ra phương án xử lý phù hợp. Dữ liệu vì vậy phải trở thành đầu vào trực tiếp của quá trình quản lý, không chỉ được lưu trữ để phục vụ thống kê.

Hội thảo cũng giới thiệu Temetra, hệ thống quản lý dữ liệu và đọc chỉ số đồng hồ. Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng trình bày tham luận "Xây dựng hệ sinh thái số DAWACO - Giải pháp quản lý vận hành thông minh hệ thống cấp nước thích ứng biến đổi khí hậu và đô thị hóa tại miền Trung".

Cùng với chương trình hội thảo, hơn 10 doanh nghiệp, đơn vị công nghệ tham gia trưng bày sản phẩm, thiết bị và giải pháp phục vụ ngành cấp thoát nước tại khu vực tổ chức sự kiện. Không gian trưng bày giới thiệu nhiều nhóm sản phẩm như van, phụ kiện đường ống, thiết bị đo đếm, hệ thống quản lý dữ liệu và giải pháp vận hành thông minh. Qua đó, đại biểu có điều kiện trao đổi trực tiếp với các nhà cung cấp, tìm hiểu khả năng ứng dụng công nghệ vào hoạt động quản lý, vận hành tại từng đơn vị.

Việc xây dựng hệ sinh thái số không đơn thuần là đầu tư thêm phần mềm hoặc thiết bị. Quá trình này đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, điều chỉnh quy trình làm việc và xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận. Công nghệ có thể giúp giảm độ trễ thông tin, hỗ trợ kiểm soát hoạt động và nâng tính minh bạch, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chất lượng quản trị và năng lực của đội ngũ vận hành.

Các nội dung được trình bày cho thấy chuyển đổi số đang được tiếp cận theo hướng gắn chặt với yêu cầu vận hành thực tế. Mục tiêu không phải tạo ra một hệ thống công nghệ tách biệt, mà hình thành nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý mạng lưới, tài sản, khách hàng và các tình huống bất thường.

Nâng sức chống chịu trước những thay đổi của môi trường

Bên cạnh chuyển đổi số, hội thảo dành nhiều thời lượng trao đổi về các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống cấp thoát nước trong điều kiện khí hậu, môi trường và đô thị có nhiều biến động.

Công ty CP Cấp nước Huế (HueWACO) trình bày tham luận về giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống cấp thoát nước khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Trong khi đó, Công ty CP Cấp thoát nước Khánh Hòa đề cập trực tiếp đến những thách thức và giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu trong ngành cấp thoát nước.

Việc đặt bài toán vận hành trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa cho thấy các đơn vị ngành Nước đang phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu. Hệ thống phải bảo đảm cung cấp dịch vụ ổn định nhưng cũng cần đủ linh hoạt trước thiên tai cực đoan, những thay đổi của môi trường và nhu cầu sử dụng nước gia tăng tại các khu vực đô thị.

Trong điều kiện đó, đầu tư mở rộng công suất hoặc xây dựng thêm công trình là chưa đủ. Các doanh nghiệp còn phải rà soát năng lực của hệ thống hiện hữu, chuẩn hóa quy trình vận hành, tăng cường bảo trì và chuẩn bị phương án ứng phó với các tình huống bất thường. Khả năng thích ứng phụ thuộc vào sự kết hợp giữa chất lượng công trình, thiết bị, dữ liệu và năng lực điều hành.

Hội thảo đồng thời giới thiệu các giải pháp kỹ thuật phục vụ thi công, lắp đặt và vận hành mạng lưới. Công ty CP Đầu tư và Sản xuất HCL trình bày về van gang, phụ kiện gang kiểu mới; Công ty CP Sài Gòn Công nghệ Nước giới thiệu nội dung "VAG - Đồng hành cùng cấp nước bền vững". Các tham luận bổ sung góc nhìn về vật tư, thiết bị và độ tin cậy của hạ tầng, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành và hiệu quả khai thác hệ thống.

Theo ông Nguyễn Văn Đàm, những trao đổi tại hội thảo được kỳ vọng mang lại giá trị thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực quản lý, vận hành của ngành trong giai đoạn mới. Đây cũng là cơ hội để các đơn vị chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ và tham khảo những mô hình phù hợp với điều kiện của từng địa phương.

Các nội dung tại hội thảo cho thấy bài toán của ngành cấp thoát nước miền Trung - Tây Nguyên không chỉ nằm ở mở rộng công suất hoặc bổ sung công trình. Trọng tâm đang chuyển dần sang quản trị dữ liệu, nâng chất lượng vận hành, lựa chọn công nghệ phù hợp và tăng sức chống chịu của toàn hệ thống. Sự kết hợp giữa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, giải pháp kỹ thuật và kinh nghiệm quản lý sẽ là nền tảng để các đơn vị nâng cao hiệu quả hoạt động, bảo đảm dịch vụ ổn định và hướng tới phát triển bền vững.

Mai Thanh - Uyển Nhi