VWSA đổi mới phương thức hoạt động, nâng tầm vai trò với ngành Nước

Vượt qua thách thức, củng cố nền tảng tổ chức

Nhiệm kỳ VI của VWSA bắt đầu vào cuối năm 2020, khi dịch bệnh kéo dài, thiên tai, bão lũ, biến động chuỗi cung ứng, giá vật tư và năng lượng tăng cao đã tác động trực tiếp đến các đơn vị hội viên. Với lĩnh vực dịch vụ thiết yếu như cấp thoát nước, khó khăn không chỉ nằm ở sản xuất, kinh doanh, mà còn ở trách nhiệm duy trì dịch vụ an toàn, ổn định cho người dân và đô thị.

Trong bối cảnh đó, VWSA vẫn giữ được nhịp hoạt động, hoàn thành các nhiệm vụ chủ yếu của nhiệm kỳ, đồng thời củng cố nền tảng tổ chức. Chủ tịch VWSA Nguyễn Ngọc Điệp cho biết, số hội viên tăng từ 324 năm 2021 lên 418 vào tháng 4/2026; Ban Chấp hành tăng từ 82 lên 93 ủy viên; Ban Thường vụ tăng từ 28 lên 36 ủy viên. Hội cũng kiện toàn các đơn vị trực thuộc như Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam, Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường; thành lập Mạng lưới cán bộ trẻ ngành Nước, Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước và nhận được sự ủng hộ của nhiều đơn vị hội viên.

"Nhiệm kỳ VI là một nhiệm kỳ rất đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh, thiên tai, bão lũ và hiện đang ảnh hưởng biến động kinh tế thế giới, chi phí vật tư, năng lượng và nhiều khó khăn tác động trực tiếp đến các đơn vị ngành nước. Trong hoàn cảnh đó, dấu ấn lớn nhất của Hội là luôn giữ được sự đoàn kết, duy trì hoạt động ổn định và từng bước nâng cao vị thế của tổ chức nghề nghiệp trong ngành", ông Nguyễn Ngọc Điệp nhớ lại.

Theo Chủ tịch VWSA, điều đáng ghi nhận là Hội không chỉ vượt qua khó khăn, mà còn có những bước chuyển rõ về quy mô, tổ chức và phương thức hoạt động. Các hoạt động góp ý xây dựng và phản biện chính sách, đào tạo nâng cao năng lực hội viên, hợp tác quốc tế, truyền thông và kết nối hội viên đều có chuyển biến. Từ đó, Hội khẳng định không chỉ là nơi tập hợp hội viên, mà còn là cầu nối giữa thực tiễn ngành Nước với cơ quan quản lý, giữa doanh nghiệp với chuyên gia, giữa ngành Nước Việt Nam với các đối tác quốc tế.

Cùng với việc củng cố bộ máy, Hội mở thêm nhiều kênh để hội viên tham gia sâu hơn vào các hoạt động của ngành. Mạng lưới cán bộ trẻ ngành nước, Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước, các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, truyền thông và hợp tác quốc tế đã làm cho không gian hoạt động của Hội rộng hơn so với cách vận hành truyền thống của một hội nghề nghiệp.

Việc tổ chức lại các Chi hội Cấp Thoát nước theo ba khu vực miền Bắc, miền Trung - Tây Nguyên và miền Nam cũng là một bước điều chỉnh có ý nghĩa thực tế. Các Chi hội sau sáp nhập đi vào hoạt động ổn định, tăng cường mối quan hệ giữa các đơn vị hội viên và tạo điều kiện để Hội nắm bắt sát hơn những vấn đề phát sinh từ từng vùng.

Ông Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực VWSA cho rằng, trong nhiệm kỳ VI, công tác kết nối hội viên được triển khai theo hướng tiếp cận từ thực tiễn hoạt động của các đơn vị. Việc tổ chức lại các Chi hội theo vùng giúp hoạt động Hội phù hợp hơn với đặc thù từng khu vực, tạo điều kiện để hội viên gặp gỡ, trao đổi và hỗ trợ nhau thuận lợi hơn.

Theo ông Tuấn, hội viên ngành Nước trải rộng trên cả nước, điều kiện hoạt động của mỗi địa phương khác nhau. Nếu không có mạng lưới kết nối đủ gần, đủ linh hoạt, rất khó nắm bắt và chia sẻ kịp thời những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Việc kiện toàn các Chi hội giúp Hội duy trì tốt hơn mối liên hệ với hội viên, đồng thời tăng tính chủ động trong hoạt động của các Chi hội.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, tinh thần kết nối không chỉ thể hiện qua hội nghị, hội thảo. Khi dịch bệnh, thiên tai, bão lũ xảy ra, Hội, các Chi hội và nhiều đơn vị hội viên đã tổ chức các hoạt động hỗ trợ thiết thực. Trong thời gian dịch COVID-19, VWSA và các Chi hội hỗ trợ các đơn vị gặp khó khăn 645 triệu đồng. Hội và Chi hội Cấp Thoát nước miền Bắc hỗ trợ xây dựng hệ thống cấp nước 300m3/ngày cho người dân Làng Nủ bị ảnh hưởng bão Yagi, với tổng kinh phí 400 triệu đồng. Đợt 1, Hội hỗ trợ 1,475 tỷ đồng cho 9 đơn vị hội viên, mức hỗ trợ từ 50 - 250 triệu đồng/đơn vị. Đợt 2 tiếp tục hỗ trợ hơn 1,3 tỷ đồng cho 3 công ty, mức hỗ trợ từ 150 - 250 triệu đồng/đơn vị.

Bên cạnh đó, Chi hội Cấp Thoát nước miền Trung - Tây Nguyên được hỗ trợ 1,1 tỷ đồng. Nhiều đơn vị hội viên cũng chủ động chung tay tại địa phương như SAWACO hỗ trợ 1 tỷ đồng, Nhựa Tiền Phong 1,5 tỷ đồng, Công ty CP Cấp nước Thanh Hóa 200 triệu đồng, Công ty CP Nước sạch Quảng Trị 100 triệu đồng…

Những việc ấy không phải phần nổi bật nhất nếu nhìn bằng lăng kính thành tích. Nhưng với một tổ chức nghề nghiệp, đó là thước đo của sự gắn kết. Hội viên không chỉ gặp nhau khi có sự kiện, họ còn tìm đến nhau khi ngành, đơn vị hội viên, người dân gặp khó.

Từ tiếng nói hội viên đến phản biện chính sách

Một hội nghề nghiệp chỉ thực sự có vai trò khi tiếng nói của hội viên được tập hợp, phân tích và chuyển hóa thành kiến nghị có giá trị trong quá trình xây dựng, hoàn thiện cơ chế chính sách chuyên ngành. Nhiệm kỳ VI cho thấy, VWSA đã dịch chuyển theo hướng đó.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, Hội chủ động tham gia nhiều hoạt động góp ý cơ chế chính sách, quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy hoạch liên quan đến ngành nước. VWSA đã tham gia góp ý các dự thảo Luật Cấp Thoát nước, Luật Tài nguyên nước sửa đổi, Luật Đất đai sửa đổi; tổng hợp ý kiến các đơn vị hội viên với 16 văn bản gửi Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, Bộ Xây dựng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cùng các cơ quan soạn thảo. Hội cũng tổng hợp hơn 27 văn bản góp ý về các nghị định, thông tư liên quan đến khai thác nước, đất đai đối với công trình cấp nước, giá nước, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn ống dùng cho cấp thoát nước…; đồng thời tham gia hội đồng thẩm định khoảng 30 đồ án quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị.

Điểm cần nhấn mạnh ở đây không phải số lượng văn bản. Quan trọng hơn là Hội đã có kênh để đưa vấn đề từ thực tiễn vận hành vào quá trình xây dựng chính sách. Ngành Cấp Thoát nước có đặc thù riêng về hình thức đầu tư, nguồn vốn lớn, thời gian thu hồi dài, liên quan trực tiếp đến giá dịch vụ, chất lượng nước, tài nguyên nước, môi trường, quy hoạch phát triển và đời sống người dân. Nếu chính sách thiếu tiếng nói từ doanh nghiệp thì vướng mắc khi triển khai là điều khó tránh.

Từ thực tế điều hành hoạt động Hội, ông Trần Anh Tuấn cho biết, những vấn đề hội viên quan tâm đều rất cụ thể. Trên hết là cơ chế, chính sách và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp như giá nước, đấu thầu, đầu tư hạ tầng, quản lý tài sản, chi phí vận hành khai thác, quy chuẩn, tiêu chuẩn và các quy định pháp luật mới cần có sự thống nhất.

Bên cạnh đó, theo ông Tuấn, vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cũng được quan tâm nhiều hơn. Các đơn vị đều có nhu cầu nâng cao năng lực cho cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý, nhưng nguồn nhân lực chuyên ngành cấp thoát nước hiện nay vẫn là khó khăn chung. Doanh nghiệp cần người làm được việc, trong khi việc thu hút, đào tạo, tuyển dụng còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với nhu cầu.

Ông cũng cho rằng, hội viên ngày càng quan tâm đến chuyển đổi số, giảm thất thoát nước, cấp nước an toàn, quản lý thoát nước, xử lý nước thải và thích ứng biến đổi khí hậu. Đây là những nội dung Hội cần tiếp tục chú trọng, tăng cường hội thảo khoa học, nghiên cứu, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm trong nước, quốc tế trong nhiệm kỳ tới.

Song song với phản biện chính sách, đào tạo và tập huấn là kênh quan trọng để Hội hỗ trợ hội viên. Trong nhiệm kỳ VI, Hội tổ chức hơn 35 lớp tập huấn cho hơn 3.150 lượt học viên; cấp hơn 7.600 chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng qua hơn 50 đợt thi sát hạch tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Thái Nguyên, Cần Thơ và một số địa phương khác. Hội và Chi hội miền Bắc phối hợp với Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội mở các lớp đại học vừa học vừa làm chuyên ngành cấp thoát nước tại Công ty CP Cấp nước Phú Thọ, với 45 học viên; ngày 16/4/2026 tổ chức lễ trao bằng tốt nghiệp cho 26 học viên lớp TC.23.VB2.VT.

Ông Trần Anh Tuấn cho rằng, trong nhiệm kỳ tới, Hội cần tiếp tục tăng cường kết nối các Chi hội, hội viên để tổng hợp tiếng nói từ thực tiễn, nhất là những vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách. Cùng với đó, các chương trình đào tạo cần thiết thực hơn, bám sát nhu cầu của doanh nghiệp, hướng dẫn các văn bản pháp luật mới về quản lý dự án, đấu thầu, tài chính, kỹ thuật vận hành, chuyển đổi số, cấp nước an toàn và xử lý nước thải.

Cách tiếp cận này cho thấy hoạt động của Hội đang được đặt ra yêu cầu cao hơn. Không chỉ dừng ở việc tổ chức nhiều hoạt động, Hội cần đi sát nhu cầu thực tế của hội viên; không chỉ phản ánh khó khăn, mà còn phải đề xuất cụ thể về cơ chế chính sách trên cơ sở tập hợp dữ liệu, thực tiễn; quan trọng hơn là tạo ra giá trị thiết thực để hội viên tin tưởng hơn vào vai trò đồng hành của Hội.

Tầm nhìn mới cho phát triển ngành Nước bền vững

Một trong những thay đổi đáng chú ý của VWSA trong nhiệm kỳ VI là việc mở rộng không gian hoạt động, không chỉ trong phạm vi trong nước mà còn vươn ra quốc tế. Trong đó, Vietnam Water Week là dấu ấn rõ nét.

Từ năm 2022 đến 2025, sau các kỳ tổ chức, Vietnam Water Week có bước chuyển mạnh mẽ, từ một sự kiện ngành trở thành nền tảng chiến lược của ngành Nước Việt Nam. Sự kiện không chỉ là triển lãm chuyên ngành, mà đang từng bước trở thành diễn đàn chính sách lớn của ngành Nước; cầu nối giữa Chính phủ, doanh nghiệp và đối tác quốc tế; nền tảng thúc đẩy đổi mới công nghệ, hợp tác đầu tư và kết nối quốc tế.

Thông qua Vietnam Water Week, nhiều hoạt động hợp tác quốc tế, kết nối doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư, chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm quản trị hiện đại đã được hình thành, phát triển. Sự tham gia ngày càng lớn của các tổ chức, doanh nghiệp và chuyên gia quốc tế khẳng định vai trò dẫn dắt, năng lực tổ chức và khả năng hội nhập quốc tế của VWSA trong giai đoạn mới.

Vietnam Water Week 2026 với chủ đề "Chuyển đổi số và tăng khả năng thích ứng của ngành Nước trong kỷ nguyên mới" tiếp tục thể hiện định hướng chiến lược của Hội. Các nội dung trọng tâm như chuyển đổi số ngành Nước, tăng khả năng phục hồi trước biến đổi khí hậu, thúc đẩy đầu tư tư nhân và PPP, bình đẳng giới trong doanh nghiệp ngành Nước, cùng các hoạt động kết nối B2B quốc tế, cho thấy vai trò ngày càng rõ của Hội trong việc dẫn dắt các xu hướng phát triển mới.

Bà Hạ Thanh Hằng. Phó Chủ tịch VWSA chia sẻ, trong nhiệm kỳ VI, công tác truyền thông của Hội có chuyển biến tích cực cả về lượng thông tin và lượng người tiếp cận. Truyền thông không chỉ dừng ở việc đưa tin hoạt động Hội, mà từng bước mở rộng sang truyền thông ngành, phản ánh những vấn đề lớn hơn như an ninh nguồn nước, chất lượng dịch vụ, chuyển đổi số, nhân lực, bình đẳng giới và các bất cập trong thực hiện thể chế, chính sách ngành Nước hiện hành.

Theo bà Hằng, việc kiện toàn Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam, duy trì tạp chí in, phát triển tạp chí điện tử, website, fanpage và các nhóm cộng đồng đã tạo thêm nhiều kênh thông tin để kết nối với hội viên. Thông tin đến nhanh hơn, gần hơn, có khả năng lan tỏa rộng hơn không chỉ trong nước mà còn tới các tổ chức quốc tế. Điểm mới là truyền thông của Hội đang từng bước giúp ngành Nước tự kể câu chuyện của mình. Đó không chỉ là câu chuyện về công trình, đường ống hay nhà máy, mà còn là câu chuyện của con người, của trách nhiệm phục vụ cộng đồng và của một ngành hạ tầng thiết yếu nhưng nhiều khi còn âm thầm.

Bên cạnh truyền thông, sự ra đời của Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước năm 2024 cũng cho thấy cách Hội mở rộng cộng đồng nghề nghiệp theo hướng đa dạng hơn. CLB có 30 thành viên, hoạt động được các chuyên gia đánh giá cao và trở thành điển hình để báo cáo về giới tại hội nghị của Ngân hàng Phát triển Châu Á tại Philippines tháng 5/2025.

Theo bà Hạ Thanh Hằng, Câu lạc bộ Lãnh đạo nữ ngành Nước là một mô hình hoạt động hiệu quả và giàu ý nghĩa của nhiệm kỳ VI. Không chỉ tạo diễn đàn kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau giữa các nữ lãnh đạo, nữ cán bộ ngành Nước, Câu lạc bộ còn góp phần nâng cao vai trò, vị thế và tiếng nói của phụ nữ trong lĩnh vực Cấp Thoát nước.

Đặc biệt, mô hình này đã nhận được sự quan tâm và đánh giá cao từ nhiều tổ chức quốc tế bởi tính thiết thực, tính kết nối và khả năng lan tỏa. Đây được xem là một kinh nghiệm tốt cần tiếp tục phát huy và có thể nhân rộng ra các lĩnh vực khác trong thời gian tới.

Ở bình diện chuyên môn, GS.TS. Nguyễn Việt Anh - Phó Chủ tịch VWSA cho rằng ngành Cấp Thoát nước hiện nay đang chuyển sang giai đoạn mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ, đòi hỏi nhiều giải pháp kỹ thuật, công nghệ cũng như phương thức và công cụ quản lý mới. Nếu trước đây trọng tâm thường là mở rộng mạng lưới, tăng công suất và bảo đảm cấp nước ổn định, thì hiện nay yêu cầu là cấp nước an toàn, quản lý rủi ro nguồn nước, giảm thất thoát, thu gom và xử lý nước thải, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo GS.TS Nguyễn Việt Anh, doanh nghiệp ngành Nước không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, công nghệ và phương thức vận hành truyền thống, mà cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu được số hóa, đáp ứng yêu cầu quản lý tài sản, quản lý khách hàng, kiểm soát lưu lượng, áp lực, đổi mới công nghệ, tối ưu hóa vận hành và bảo dưỡng. Đối với thoát nước, quản lý úng ngập, thu gom và xử lý nước thải, bùn cặn, cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường cũng đang được quan tâm nhiều hơn.

Đó là lý do hoạt động nghiên cứu khoa học, công nghệ, triển khai ứng dụng và đào tạo nhân lực cần được đặt ở vị trí cao hơn trong nhiệm kỳ tới. Trong nhiệm kỳ VI, Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường được bàn giao, kiện toàn và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 12/2022. Viện đã triển khai một số đề tài, dự án như công nghệ thông minh chống thất thoát nước tại Hải Dương; nghiên cứu bộ chỉ số kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện cấp nước an toàn; đánh giá rủi ro nguồn nước sông Thái Bình cấp cho các nhà máy nước thành phố Hải Dương; đánh giá bình đẳng giới trong các doanh nghiệp ngành nước Việt Nam. Đây là dấu ấn chuyên môn của VWSA trong nhiệm kỳ qua.

GS.TS Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh, giai đoạn tới ngành Nước cần ưu tiên cấp nước an toàn và quản lý rủi ro nguồn nước; giảm thất thoát nước và chuyển đổi số trong quản trị doanh nghiệp; thu gom, xử lý và tái sử dụng nước thải, bùn cặn, đồng thời coi nhân lực là điều kiện quyết định. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ đủ năng lực tiếp nhận và làm chủ. Đào tạo nhân lực ngành nước không thể chỉ dừng ở giảng đường, mà cần gắn chặt hơn với doanh nghiệp, hướng tới giải quyết các vấn đề thực tế.

Bước vào nhiệm kỳ VII, VWSA xác định rõ hơn các yêu cầu cần đạt trong giai đoạn mới. Trọng tâm là bảo đảm dịch vụ cấp nước an toàn, bền vững; phấn đấu đến năm 2030 đưa tỷ lệ thất thoát nước bình quân xuống dưới 15%; tối thiểu 50% đơn vị cấp nước thực hiện số hóa trong quản trị doanh nghiệp; đồng thời tăng cường thu gom và xử lý nước thải, thúc đẩy trên 30% doanh nghiệp thoát nước số hóa công tác quản lý hệ thống nhằm giảm ngập, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Từ nền tảng của nhiệm kỳ VI, nhiệm kỳ VII đòi hỏi VWSA tiếp tục nâng cao tính chuyên nghiệp, bám sát nhu cầu hội viên, nâng chất lượng phản biện chính sách, đổi mới đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nâng hiệu quả hợp tác quốc tế và phát triển truyền thông theo hướng thiết thực hơn.

Tinh thần "Đoàn kết - Đổi mới - Hiệu quả vì sự phát triển bền vững ngành Cấp Thoát nước Việt Nam" không chỉ là khẩu hiệu Đại hội. Đặt trong thực tiễn ngành Nước hiện nay, đó là chương trình hành động của một hội nghề nghiệp đang bước vào giai đoạn mới, với trách nhiệm lớn hơn trước hội viên, trước ngành Nước và trước yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Mai Thanh