Nước sạch Bắc Ninh: Số hóa toàn diện để tối ưu vận hành

Tại "thủ phủ công nghiệp" Bắc Ninh, trước yêu cầu cấp thiết về kiểm soát an toàn và cung ứng bền vững, Công ty Cổ phần Nước sạch Bắc Ninh đã đưa vào vận hành Trung tâm điều hành hệ thống cấp nước. Được coi là "bộ não số" tiên tiến, Trung tâm này có vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa toàn diện hạ tầng và dịch vụ cấp nước trên địa bàn tỉnh.

Từ ký ức "vận hành tĩnh" đến cuộc cách mạng số thời gian thực

Hơn hai thập kỷ vận hành theo mô hình cũ đã bộc lộ không ít rào cản đối với ngành cấp nước như: vận hành phân tán; xử lý sự cố thụ động; các chỉ số, lưu lượng tại nhà máy và mạng lưới cuối nguồn trước đây chỉ dựa vào sổ sách, ghi chép thủ công định kỳ (vài tiếng/lần). Đáng chú ý, mỗi khi xảy ra bục vỡ đường ống ngầm vào đêm muộn, hệ thống không thể tự phát hiện cho đến khi nhận được phản ánh từ người dân. Quy trình dò tìm, khắc phục bằng phương pháp thủ công kéo dài nhiều giờ không chỉ gây thất thoát lớn tài nguyên nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất.

Sự ra đời của Trung tâm điều hành đã phá vỡ hoàn toàn thế bị động đó. Bằng việc đồng bộ hệ thống SCADA lõi kết nối trực tiếp đến toàn bộ nhà máy, trạm bơm tăng áp và mạng lưới phân phối, việc kiểm soát vận hành giờ đây được hiển thị trực quan 24/7 trên hệ thống thời gian thực. Mọi biến động nhỏ nhất về áp lực hay lưu lượng đều được hệ thống tự động cảnh báo lập tức, giúp chuyển dịch mạnh mẽ từ "bị động ứng phó" sang "chủ động kiểm soát và phòng ngừa sự cố".

Tự động hóa sản xuất và tối ưu áp lực mạng lưới

Không dừng lại ở việc giám sát, Công ty CP Cấp nước Bắc Ninh đã trực tiếp nghiên cứu, làm chủ và triển khai hàng loạt công nghệ tự động hóa chuyên sâu tại các nhà máy cũng như trên mạng lưới. Đưa tự động hóa vào sản xuất như: thiết lập hệ thống điều khiển tự động hóa trạm bơm nước sạch và tự động hóa quy trình châm hóa chất xử lý (PAC, Javel...) chính xác theo lưu lượng và chất lượng nước thô đầu vào, đảm bảo chất lượng nước thành phẩm luôn đạt chuẩn nghiêm ngặt tuyệt đối.

Bên cạnh đó, Công ty còn tối ưu hóa áp lực mạng lưới: Trạm bơm tăng áp được cấu hình vận hành hoàn toàn tự động dựa trên phản hồi thời gian thực từ các điểm áp lực đặc trưng trên mạng lưới. Đặc biệt, đội ngũ kỹ sư của Công ty đã tự nghiên cứu cải tạo thành công hệ thống van giảm áp từ dạng 1 chế độ truyền thống sang van giảm áp thông minh, tự động điều chỉnh áp lực theo điểm áp lực đặc trưng mong muốn, giúp giảm thiểu tối đa rủi ro bể ống do quá áp và tiết kiệm điện năng vận hành.

"Phần mềm Baniwaco" và khát vọng tự chủ công nghệ

Năm 2026, Công ty tập trung phát huy năng lực tự chủ công nghệ bằng việc tự nghiên cứu, lập trình và hoàn thiện hệ sinh thái phần mềm nội bộ chuyên biệt: Nếu như phần mềm vận hành và quản lý tài sản giúp Công ty có thể triển khai chuẩn xác theo thực tế nhu cầu một cách chuẩn xác, giúp việc quản lý vận hành hệ thống sản xuất theo mạng lưới đến khách hàng một cách tối ưu nhất thì việc sử dụng Hợp đồng điện tử, chữ ký số lại giúp khách hàng có thể thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng, an toàn và bảo mật mà không cần phải đến trực tiếp Văn phòng của Công ty hay Chi nhánh.

Bên cạnh đó, Công ty còn đưa phần mềm giao việc và đánh giá công việc vào hoạt động, giúp giao việc trực tiếp, theo dõi được tiến độ và đánh giá KPI của từng ca trực, từng đội sửa chữa hiện trường một cách minh bạch, khách quan.

Nhằm giúp khách hàng có thể tra cứu hóa đơn, nhận các thông báo và phản ánh sự cố kèm định vị hiện trường, App chăm sóc khách hàng và kênh truyền thông số được Công ty áp triển khai, thực hiện từ khá sớm.

Vượt qua nhiều thách thức, nỗ lực tự động hóa và số hóa toàn diện của Công ty CP Nước sạch Bắc Ninh đã ghi nhận những kết quả tích cực trong năm qua như: chất lượng nước cấp liên tục được duy trì ổn định, đạt chuẩn nghiêm ngặt theo QCVN 01-1:2024/BYT; tỷ lệ thất thoát nước toàn công ty được kéo giảm xuống còn 12,94%, trong khi tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt mốc tuyệt đối 100%.

Với mục tiêu tiếp tục hạ tỷ lệ thất thoát nước xuống mức 12,5% trong năm 2026, Công ty sẽ đẩy mạnh tích hợp sâu hệ thống giám sát SCADA với bản đồ số GIS, đồng thời hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc dự báo nhu cầu tiêu thụ và tối ưu hóa điện năng vận hành các trạm bơm. Bên cạnh đó, việc vận hành hiệu quả Nhà máy nước mặt Bắc Ninh với công suất 100.000 m³/ngày đêm được xem là trụ cột quan trọng, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu cấp nước sạch an toàn cho khu vực đô thị.

Chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành động lực then chốt giúp cho Công ty CP Nước sạch Bắc Ninh có những bước phát triển đáng ghi nhận, nâng cao chất lượng dịch vụ và tối ưu hóa vận hành. Vượt trên vai trò của một đơn vị cung cấp dịch vụ hạ tầng, công ty đang khẳng định vị thế là "người đồng hành" tin cậy, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước bền vững cho sự phát triển của cộng đồng và các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Trương Gia Thắng