VWSA góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Đo lường từ thực tiễn ngành Nước

Ngày 15/6/2026, tại Trụ sở làm việc các cơ quan của Quốc hội đã diễn ra Hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Hội thảo do ông Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội và ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam chủ trì.

Tham dự hội thảo có đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp. Đại diện Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA), bà Hạ Thanh Hằng - Phó Chủ tịch Hội, đã phát biểu góp ý đối với các nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động đo lường trong lĩnh vực cấp nước.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường được xây dựng trong bối cảnh hoạt động đo lường đang chịu tác động mạnh của chuyển đổi số, công nghệ đo thông minh, đo tự động, đo từ xa và yêu cầu quản lý dữ liệu trên môi trường số. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, dự thảo tập trung vào ba nhóm chính sách chính, gồm thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, đẩy mạnh xã hội hóa và khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển hệ thống đo lường quốc gia, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình và cải cách thủ tục hành chính.

Góp ý tại hội thảo, VWSA đánh giá Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã tiếp cận theo hướng quản lý hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số và quá trình đổi mới phương thức quản lý nhà nước. Trong đó, VWSA đồng tình với việc bổ sung nội dung về chuyển đổi số hoạt động đo lường, xây dựng nền tảng số và cơ sở dữ liệu đo lường quốc gia.

Theo bà Hạ Thanh Hằng, ngành Nước hiện quản lý số lượng lớn đồng hồ nước trên phạm vi cả nước. Nếu dữ liệu về phê duyệt mẫu, kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, lịch sử vận hành và tình trạng kỹ thuật của đồng hồ được số hóa, kết nối và quản lý tập trung, công tác quản lý nhà nước và quản trị doanh nghiệp sẽ có thêm công cụ để nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và kiểm soát rủi ro.

VWSA đề nghị khi xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành, Chính phủ cần quy định rõ lộ trình thực hiện, phạm vi áp dụng, tiêu chuẩn kết nối dữ liệu và trách nhiệm của các bên liên quan. Việc này nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng thời tránh tạo áp lực đầu tư quá lớn cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầu triển khai.

Đối với Chương trình bảo đảm đo lường, VWSA cho rằng quy định này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư hệ thống chuẩn đo lường, thiết bị đo lường, nhân lực và quy trình kiểm soát. Trong lĩnh vực cấp nước, độ chính xác của phép đo gắn trực tiếp với hiệu quả sản xuất kinh doanh, quyền lợi của người sử dụng nước và tính minh bạch trong cung cấp dịch vụ công ích thiết yếu.

VWSA cũng ủng hộ chủ trương xã hội hóa hoạt động đo lường, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng, thiết lập và duy trì chuẩn đo lường. Khi các chuẩn đo lường do doanh nghiệp đầu tư đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được xem xét công nhận theo quy định, nguồn lực xã hội có thể tham gia sâu hơn vào phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường quốc gia.

Về cải cách thủ tục hành chính, VWSA đánh giá việc chuyển từ cơ chế đăng ký sang tự công bố, kết hợp tăng cường hậu kiểm đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm là hướng sửa đổi cần thiết. Dự thảo vẫn duy trì cơ chế chỉ định đối với các lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến giao nhận thương mại, an toàn, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Từ thực tiễn ngành Nước, VWSA kiến nghị cơ quan soạn thảo xem xét điều chỉnh chu kỳ kiểm định định kỳ đối với đồng hồ nước có cơ cấu điện tử. Theo quy định hiện hành, đồng hồ nước điện tử phải kiểm định định kỳ 36 tháng một lần. Tuy nhiên, thực tế vận hành tại nhiều doanh nghiệp cấp nước cho thấy loại đồng hồ này có độ chính xác cao, khả năng đo ở lưu lượng thấp tốt hơn, hỗ trợ thu thập dữ liệu từ xa và phục vụ quản lý vận hành thông minh.

Hội kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh chu kỳ kiểm định đối với đồng hồ nước điện tử từ 36 tháng lên 60 tháng trên cơ sở quản lý rủi ro, kết quả vận hành thực tế và độ ổn định của thiết bị. Cùng với đó, VWSA đề nghị công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu đo từ xa, dữ liệu điện tử và hồ sơ số trong hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, quản lý phương tiện đo. Đây là nội dung gắn trực tiếp với quá trình triển khai đồng hồ thông minh và chuyển đổi số trong ngành Nước.

Một vấn đề khác được VWSA nêu tại hội thảo là công tác kiểm định đối với đồng hồ nước cỡ lớn từ DN1000 trở lên. Các đồng hồ DN1000, DN1200, DN1600, DN2000 hoặc DN2400 thường được lắp đặt tại đầu ra nhà máy nước, tuyến ống truyền tải chính, điểm giao nhận nước sạch hoặc vị trí đo lưu lượng nước thô.

Theo VWSA, hiện nay trong nước chưa có đầy đủ hệ thống chuẩn đo lường, trang thiết bị và tổ chức kiểm định đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đối với các loại đồng hồ có kích thước đặc biệt lớn. Nếu kiểm định theo phương pháp thông thường, doanh nghiệp phải tháo dỡ thiết bị, vận chuyển đi kiểm định hoặc thay thế bằng đồng hồ dự phòng. Quá trình này phát sinh chi phí lớn, mất thời gian và có thể ảnh hưởng đến hoạt động cấp nước liên tục.

VWSA đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ chế quản lý đặc thù đối với đồng hồ nước siêu lớn từ DN1000 trở lên. Các hình thức có thể xem xét gồm kiểm định tại chỗ, kiểm chứng bằng thiết bị chuẩn lưu động hoặc phương pháp đánh giá thay thế phù hợp với điều kiện thực tế và thông lệ quốc tế.

Mai Thanh