Luật Cấp, Thoát nước tiếp tục xây dựng trên nền tảng dự thảo đã có

Xây dựng dự án luật trên nền tảng đã có

Theo Quyết định số 971/QĐ-BXD, Bộ Xây dựng giao Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng chủ trì tổ chức xây dựng chính sách, soạn thảo dự án Luật Cấp, Thoát nước và thực hiện toàn bộ các bước theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025. Kế hoạch được triển khai từ tháng 6/2026 đến tháng 5/2027, với mục tiêu hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua.

Thông tin về việc tiếp tục xây dựng Luật Cấp, Thoát nước thu hút sự quan tâm của nhiều địa phương và doanh nghiệp trong Ngành, bởi trước đó dự thảo luật đã được xây dựng, lấy ý kiến và hoàn thiện trong năm 2024. Trả lời về vấn đề này, ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, khẳng định Bộ Xây dựng không xây dựng lại dự án luật từ đầu mà tiếp tục kế thừa toàn bộ kết quả đã được chuẩn bị trong giai đoạn trước.

Theo ông Vinh, quá trình chuẩn bị dự án luật đã được triển khai liên tục từ năm 2022. Hồ sơ đề nghị xây dựng Luật Cấp, Thoát nước đã được Bộ Tư pháp thẩm định và Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 203/NQ-CP ngày 1/12/2023 với ba nhóm chính sách lớn. Đến năm 2024, dự án được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025. Trong quá trình đó, dự thảo luật đã được lấy ý kiến rộng rãi, được Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Xây dựng tiếp thu, chỉnh lý và trình Chính phủ trong tháng 1 và tháng 3/2025.

Tuy nhiên, thời điểm dự kiến trình Quốc hội lại trùng với quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp. Để tập trung nguồn lực hoàn thiện hệ thống pháp luật phục vụ bộ máy mới, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất đưa dự án Luật Cấp, Thoát nước ra khỏi Chương trình lập pháp năm 2025. Theo ông Tạ Quang Vinh, đây là sự điều chỉnh về lộ trình xây dựng luật, không phải do các chính sách hoặc nội dung cốt lõi của dự thảo không còn phù hợp.

Một yếu tố khác tác động trực tiếp đến việc triển khai lại quy trình xây dựng luật là Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15. Theo quy định mới, các dự án đã được đưa ra khỏi Chương trình lập pháp năm 2025 không thuộc diện được áp dụng quy định chuyển tiếp. Vì vậy, Bộ Xây dựng phải thực hiện đầy đủ quy trình xây dựng chính sách và soạn thảo dự án luật theo quy định hiện hành.

Ông Tạ Quang Vinh cho biết, những thay đổi chủ yếu nằm ở quy trình và hồ sơ pháp lý. So với trước đây, hồ sơ chính sách và hồ sơ dự án luật phải bổ sung nhiều nội dung như báo cáo rà soát chủ trương của Đảng, bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách, đánh giá về phân quyền, phân cấp, thủ tục hành chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, quá trình xây dựng luật cũng tăng cường các hoạt động tham vấn, phản biện xã hội và lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động.

Theo lãnh đạo Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, việc thực hiện lại trình tự pháp lý không đồng nghĩa với việc xây dựng một dự án luật hoàn toàn mới. Toàn bộ kết quả nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động, ý kiến góp ý và nội dung dự thảo đã được chuẩn bị trong giai đoạn trước tiếp tục được sử dụng làm nền tảng để hoàn thiện dự án luật. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, cập nhật các căn cứ pháp lý và những nội dung cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như khả năng triển khai trong điều kiện thực tiễn hiện nay.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn phát triển mới

Theo ông Tạ Quang Vinh, sau khi rà soát, Bộ Xây dựng xác định ba nhóm chính sách của dự án Luật Cấp, Thoát nước vẫn đáp ứng yêu cầu phát triển và phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước cũng như định hướng của các luật được ban hành trong giai đoạn 2025 - 2026.

Vì vậy, mục tiêu, phạm vi điều chỉnh và bản chất của các chính sách không thay đổi. Quá trình hoàn thiện dự thảo lần này chủ yếu tập trung cập nhật căn cứ pháp lý, điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện để phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong quá trình rà soát, Bộ Xây dựng đồng thời cập nhật những yêu cầu mới đặt ra từ thực tiễn quản lý ngành. Đó là bảo đảm an ninh, an toàn cấp nước trước nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, hạn hán, xâm nhập mặn và sự cố hệ thống; nâng cao hiệu quả thoát nước, chống ngập đô thị; xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, thúc đẩy chuyển đổi số; tăng cường tái sử dụng nước sau xử lý, quản lý bùn thải, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Những nội dung này được bổ sung trên cơ sở kế thừa toàn bộ kết quả nghiên cứu của dự thảo trước đây, không làm thay đổi cấu trúc và định hướng chính sách của dự án luật.

Làm rõ hơn định hướng hoàn thiện dự thảo, ông Tạ Quang Vinh cho biết dự án luật tiếp tục cụ thể hóa ba nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua, gồm phát triển hệ thống cấp, thoát nước đồng bộ theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch; quản lý, vận hành, khai thác hệ thống cấp, thoát nước; bảo đảm nguồn lực cho đầu tư phát triển. Trên nền tảng đó, dự thảo sẽ được rà soát để đồng bộ với các luật hiện hành, đồng thời cụ thể hóa các chủ trương về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Một số nhóm nội dung được tập trung hoàn thiện gồm phát triển hệ thống cấp nước theo vùng phục vụ và liên vùng, không phụ thuộc địa giới hành chính; quản lý thoát nước theo lưu vực; làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị cung cấp dịch vụ và người sử dụng; bổ sung các quy định về nguồn nước dự phòng, liên kết mạng lưới cấp nước, ứng phó sự cố, quản lý thoát nước mưa, chống ngập, thu gom và xử lý nước thải, quản lý bùn thải, cũng như cơ chế xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành hệ thống. Dự thảo cũng tiếp tục hoàn thiện các quy định về giá nước sạch, giá dịch vụ thoát nước, huy động nguồn lực đầu tư và xã hội hóa lĩnh vực cấp, thoát nước.

Song song với việc hoàn thiện nội dung dự thảo, Quyết định số 971/QĐ-BXD cũng xác định lộ trình triển khai cụ thể đối với từng giai đoạn xây dựng luật. Từ tháng 6 - 10/2026, Bộ Xây dựng sẽ triển khai các bước xây dựng chính sách, tổ chức hội nghị tham vấn, lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức xã hội nghề nghiệp và hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ thông qua chính sách.

Giai đoạn từ tháng 8/2026 đến đầu năm 2027 tập trung soạn thảo dự án luật, thành lập Ban soạn thảo và Tổ biên tập, tổ chức lấy ý kiến, phản biện xã hội, thẩm định, tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ trước khi trình Chính phủ vào tháng 1/2027.

Theo lộ trình, hồ sơ dự án Luật Cấp, Thoát nước sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 15/3/2027 và trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua vào tháng 5/2027.

Mai Thanh