Đổi mới quản lý chất thải rắn, hướng tới đô thị xanh - thông minh

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại tọa đàm.

Tham dự tọa đàm, về phía Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) có sự tham dự của ông Nguyễn Hữu Tiến - Chủ tịch HĐQT, ông Nguyễn Văn Đức - Tổng Giám đốc, cùng các thành viên trong ban lãnh đạo và cán bộ Công ty.

Hội nghị có sự tham dự của TS. Đặng Việt Dũng - Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, PGS.TS. Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển hạ tầng, GS.TS. Nguyễn Việt Anh - Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội), ông Norihisa Hirata - Chuyên gia quản lý chất thải rắn Nhật Bản, Phó Giám đốc Công ty Vietnam Waste Planning, cùng nhiều chuyên gia, nhà quản lý đô thị.

Tọa đàm được tổ chức nhằm trao đổi, chia sẻ các định hướng và giải pháp phát triển hạ tầng xanh, thông minh - một trong những trụ cột quan trọng trong quá trình xây dựng đô thị thông minh tại Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là diễn đàn để khẳng định vai trò của công tác quản lý chất thải rắn và vệ sinh môi trường trong nâng cao chất lượng sống đô thị, hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung trọng tâm như nâng cao hiệu quả thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo định hướng giảm thiểu - tái sử dụng - tái chế; thúc đẩy ứng dụng công nghệ, cơ giới hóa trong quản lý môi trường đô thị; cùng các giải pháp tổ chức, vận hành phù hợp với yêu cầu phát triển đô thị xanh, thông minh trong giai đoạn mới.

Thực trạng đáng lo và "điểm nghẽn" trong quản lý đô thị và xử lý chất thải rắn

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Hữu Tiến – Chủ tịch HĐQT URENCO nhấn mạnh: "Trong tiến trình phát triển đô thị, đặc biệt là đáp ứng yêu cầu của TP. Hà Nội, hướng tới tầm nhìn 100 năm xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại thì công tác quản lý đô thị và xử lý chất thải rắn theo hướng thông minh và bền vững là xu hướng tất yếu và cũng là yêu cầu cấp thiết đối với các thành phố, trong đó có Hà Nội".

Tốc độ đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số và thay đổi mô hình sinh hoạt, tiêu dùng là những yếu tố khiến cho chất thải rắn đô thị ngày càng tăng. Điều này đặt ra nhiều thách thức trong quản lý thu gom, tái chế và xử lý chất thải. "Vấn đề này cần được tiếp cận theo hướng tổng thể, đồng bộ và hiện đại hơn, thông minh hơn. Cần phải quản lý dựa trên dữ liệu, ứng dụng công nghệ và tối ưu hóa quay trình vận hành để từ đó xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, hướng tới nền kinh tế xanh", ông Tiến cho biết thêm.

Riêng Hà Nội hiện có khoảng 8,8 triệu dân, mỗi ngày phát sinh khoảng 8.500 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó khoảng 7.600 tấn được thu gom, vận chuyển và xử lý tập trung.

Mặc dù tỷ lệ thu gom rác khu vực đô thị đạt 100%, khu vực nông thôn đạt khoảng 98%, song công tác quản lý chất thải vẫn còn nhiều bất cập như các điểm tập kết rác hở, tình trạng nước rỉ rác, mùi hôi tại khu trung chuyển; việc phân loại rác tại nguồn chưa đồng bộ; hạ tầng tái chế, xử lý còn thiếu và chưa theo kịp tốc độ phát sinh chất thải.

Trình bày tại tọa đàm, TS. Đặng Việt Dũng - Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam trình bày tham luận "Xây dựng hệ sinh thái quản lý chất thải thông minh cho các đô thị Việt Nam". Ông đã nêu rõ thực trạng cũng như những khó khăn trong quản lý chất thải rắn ở đô thị tại Việt Nam.

Công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Hà Nội hiện vẫn đối mặt với nhiều bất cập mang tính hệ thống. Tình trạng điểm tập kết rác hở, nước rỉ rác, mùi hôi tại các khu trung chuyển vẫn xuất hiện ở nhiều nơi; việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ; phương tiện thu gom ở một số khu vực còn thủ công, trong khi hạ tầng tái chế và xử lý chưa theo kịp tốc độ gia tăng chất thải đô thị.

Đặc biệt, nếu tiếp tục duy trì mô hình "thu gom - vận chuyển - chôn lấp" truyền thống, các đô thị lớn sẽ khó đạt mục tiêu phát triển xanh và giảm phát thải. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi toàn diện mô hình quản lý chất thải theo hướng hiện đại, thông minh và tuần hoàn, coi rác thải là nguồn tài nguyên có thể tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng trong quản lý môi trường đô thị. Theo đó, Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy hoạch đồng bộ; doanh nghiệp cần mạnh dạn đầu tư công nghệ xử lý tiên tiến; còn người dân phải thay đổi hành vi tiêu dùng, nâng cao ý thức phân loại và giảm thiểu rác thải phát sinh.

Nhiều giải pháp được đề xuất

Trình bày tham luận tại tọa đàm, ông Nguyễn Thanh Sơn - Phó Giám đốc URENCO cho biết: quản lý chất thải rắn và vệ sinh công cộng cần được xem là cấu phần không thể tách rời của hạ tầng đô thị xanh - thông minh. Tham luận đã phân tích thực trạng phát sinh, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt; đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn về phân loại tại nguồn, phương tiện thu gom, điểm tập kết, trạm trung chuyển, hạ tầng tái chế, công nghệ xử lý và cơ chế chính sách.

Tại tọa đàm, PGS.TS. Lưu Đức Hải nhấn mạnh: "Hạ tầng môi trường là một cấu phần quan trọng trong hệ thống hạ tầng đô thị thông minh, không chỉ góp phần cải thiện cảnh quan mà còn quyết định chất lượng sống và năng lực phát triển bền vững của đô thị" trong tham luận "Từ Hạ tầng Xanh đến Hạ tầng Thông minh". Theo PGS.TS. Lưu Đức Hải, công nghệ và hạ tầng hiện đại chỉ có thể phát huy hiệu quả khi có sự tham gia đồng bộ của cộng đồng. Vì vậy, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi xã hội cần được xem là yếu tố trọng tâm trong quản lý chất thải rắn đô thị.

Tại tọa đàm, nhiều chuyên gia đã trình bày nghiên cứu, tham luận của mình: GS.TS. Nguyễn Việt Anh - Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Môi trường (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) đã có phần trình bày nghiên cứu về "Tìm giải pháp mới chi xử lý chất thải rắn đô thị"; TS. Trịnh Xuân Đức - Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Hạ tầng và Môi trường đã trình bày tham luận và đưa ra góc nhìn về "Năng lượng hóa chất thải - Động lực thúc đẩy phát triển đô thị xanh, thông minh tại Việt Nam".

Đặc biệt, chia sẻ kinh nghiệm đến từ quốc tế, ông Norihisa Hirata - Chuyên gia quản lý chất thải rắn Nhật Bản, Phó Giám đốc Công ty Vietnam Waste Planning chia sẻ kinh nghiệm triển khai hệ thống thu giá dịch vụ quản lý chất thải rắn sinh hoạt theo lượng phát thải (PAYT system) tại Nhật Bản. Theo ông, cơ chế "người gây ô nhiễm phải trả tiền" không chỉ giúp giảm lượng rác phát sinh mà còn thúc đẩy phân loại rác tại nguồn và nâng cao trách nhiệm của cộng đồng đối với môi trường.

Từ kinh nghiệm quốc tế, nhiều đại biểu cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện cơ chế tài chính trong lĩnh vực vệ sinh môi trường, từng bước áp dụng hình thức thu phí theo khối lượng hoặc thể tích rác phát sinh thay cho cách thu bình quân như hiện nay. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm thay đổi hành vi tiêu dùng và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Song song với 23 phần tham luận, tọa đàm còn tổ chức hai phiên thảo luận bàn tròn về "Quản lý chất thải rắn tại đô thị xanh, thông minh" và "Quản lý vệ sinh môi trường, công nghệ mới trong đô thị xanh, thông minh", với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý trong lĩnh vực môi trường, hạ tầng đô thị cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực hạ tầng, môi trường.

Quản lý chất thải rắn trong đô thị xanh, thông minh không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà còn là yêu cầu đổi mới mô hình quản trị đô thị. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân nhằm xây dựng môi trường sống xanh, sạch, hiện đại và bền vững.

Thông qua tọa đàm, URENCO tiếp tục khẳng định vai trò là đơn vị then chốt trong lĩnh vực vệ sinh môi trường đô thị tại Hà Nội, đồng thời thể hiện sự chủ động trong nghiên cứu, trao đổi chuyên môn và kết nối các bên liên quan nhằm thúc đẩy các giải pháp phát triển đô thị xanh, thông minh trong thời gian tới.

Một số hình ảnh tại buổi tọa đàm 

Tường Thư