Ao hồ bị san lấp, ngập úng sau mưa ngày càng tăng ở Hà Nội

Tiếp theo đợt ngập cuối tháng 5/2022, đây sẽ không phải là lần cuối những con đường ở Thủ đô oằn mình vì xe cộ và nước ngập, khi tốc độ đô thị hóa ngày càng tăng và ao hồ, nơi góp phần giải phóng một lượng lớn nước mưa, ngày càng hẹp dần và mất đi trên bản đồ thành phố.

Bản đồ kế hoạch sử dụng đất TP. Hà Nội năm 2020 cho thấy nhiều hồ tự nhiên trên địa bàn thành phố sắp bị san lấp xây nhà, làm đường, trong đó có hồ gần Bệnh viện điều trị người bệnh COVID-19 với diện tích trên 50.000 m2 sẽ bị thu hồi để xây khu đô thị Tân Hoàng Mai, hồ đối diện số 126 Tam Trinh gần 32.000 m2 sẽ dành để xây dựng Khu chung cư và dịch vụ công cộng TDC.

“Hồ không chỉ là nơi tiêu thoát nước mà còn đóng vai trò như lá phổi xanh điều tiết khí hậu của khu dân cư trong những ngày hè nóng bức”, anh Trần Minh Tiến, 26 tuổi, ở khu vực Tam Trinh, quận Hoàng Mai nói.

Chia sẻ với Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam, anh Tiến thông tin khu vực hồ ở Tam Trinh nhiều năm chịu tình trạng đổ trộm rác thải, vật liệu xây dựng, khiến mặt hồ bị thu hẹp. Xung quanh thường xuyên ngập úng mỗi khi mưa xuống, như sau trận mưa lớn ngày 30/5, nhiều đoạn đường nước dâng cao đến đầu gối, phương tiện không thể di chuyển.

Hà Nội có trên 100 hồ nội thành và gần 10 sông dài ngắn khác nhau chảy qua. Các sông, hồ này không những là một kho nước lớn mà còn là hệ thống điều hòa nhiệt độ tự nhiên cho vùng nội thành. Hồ, đầm còn là những danh lam, thắng cảnh trong văn hóa đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội, như Hồ Hoàn Kiếm, Hồ Tây, Trúc Bạch..

Song tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đã khiến diện tích ao, hồ tự nhiên ở Hà Nội suy giảm mạnh. Trong giai đoạn 2015-2020, diện tích mặt nước tự nhiên đô thị mất khoảng 200 héc-ta, từ trên 1.100 héc-ta vào 2015 và 2.100 héc-ta năm 1995, theo các thống kê do báo Nhân Dân, Tiền Phong công bố.

Sau 10 năm triển khai thi hành Luật Tài nguyên nước năm 2012, trên cả nước đến nay mới chỉ có 30/63 tỉnh, thành phố lập và công bố danh mục “hồ ao không được san lấp” với gần 4.500 hồ, ao, đầm, phá. Tuy nhiên Hà Nội vẫn chưa nằm trong danh sách này, VietnamPlus đưa tin hồi cuối tháng 3/2022.

Dẫn ý kiến từ Bộ Tài nguyên & Môi trường, VietnamPlus nêu chậm trễ trong việc lập, công bố các danh mục nêu trên là do công tác bảo vệ, phát triển tài nguyên nước chưa đáp ứng yêu cầu, chưa được quan tâm. Tình trạng san, lấp hồ ao, kè bờ, sử dụng trái phép đất thuộc phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước vẫn đang diễn ra ngày càng phức tạp.

Năm 2013, Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch thoát nước của Hà Nội đến 2030, tầm nhìn đến 2050, nhưng “sau gần 10 năm, chưa có dự án nào theo quy hoạch này thực hiện xong”, báo Tiền Phong đưa tin hôm 2/6/2022.

Bảo vệ ‘lá phổi’ của Hà Nội

Trước thông tin về hàng hoạt ao hồ có kế hoạch bị san, lấp, phóng viên Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam đã nói chuyện với người dân ở những khu vực liên quan.

Chị Lê Châu, 35 tuổi, cư dân tại Tam Trinh, quận Hoàng Mai, nói: “Khi được biết thông tin hồ nước đối diện số 126 Tam Trinh sẽ bị thu hồi, xây dựng dự án, tôi thấy rất hoang mang… Nhiều tháng nay, khi Hà Nội bước vào mùa mưa, người dân liên tiếp phải sống chung với ngập úng nhưng nhờ có hồ nước nên việc tiêu thoát nước diễn ra nhanh chóng. Vậy nếu san, lấp hồ thì sau này người dân sẽ còn phải đối mặt dài với chuyện úng ngập.”

Trước đó, cư dân ở phường Ngọc Thụy, quận Long Biên đã phản đối dự án lấp hồ Bà Đồ và chính quyền đã phải dừng công trình, tiến hành đối thoại với người dân, nhiều báo đưa tin hồi cuối tháng 3/2022.

Trả lời phỏng vấn Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam, chị Nguyễn Thị Hoa, 45 tuổi, sống tại phường Ngọc Thụy, mong muốn UBND quận xem xét giữ lại hồ Bà Đồ vì đây là nơi điều tiết không khí, cũng là nơi thoát nước chung cho toàn bộ cư dân ở khu vực này.

“Tôi nghĩ đô thị hóa là điều tất yếu, mật độ dân số ngày càng đông, nhà cửa, chung cư được xây ngày càng nhiều là điều dễ hiểu. Tuy nhiên việc giữ gìn những lá phổi xanh điều hòa không khí là điều rất quan trọng. Tôi mong muốn ao, hồ ở Hà Nội sẽ được giữ gìn, hạn chế san lấp vì môi trường, cũng là vì người dân”

Việc san lấp ao, hồ không đồng bộ, trong khi quy hoạch thoát nước chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa khiến tình trạng úng ngập cục bộ sẽ còn diễn ra ở hầu hết các quận, huyện Thủ đô, theo cảnh báo của các chuyên gia.

Những hồ, ao liên tiếp bị bức tử không chỉ cản trở quá trình điều tiết không khí, mà còn ảnh hưởng xấu đến các hoạt động vui chơi giải trí, các nỗ lực bảo tồn và phát triển giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng cũng như du lịch của Thủ đô.

“Người dân chúng tôi mong muốn chính quyền địa phương sẽ giữ lại hồ nước, lá phổi xanh của khu dân cư cũng như nơi tiêu thoát nước cho các hộ dân”, anh Trần Minh Tiến ở Tam Trinh nói.