Sử dụng nước ngầm bền vững-giải pháp cho vấn đề nước Châu Phi

Hầu hết các thành phố châu Phi dựa vào nguồn nước mặt từ sông, hồ và hồ chứa nhân tạo.

Trong khi đó, trên khắp lục địa này có rất nhiều nguồn nước ngầm, với lượng nước được tự bổ sung hàng năm ngang với tổng lượng nước chảy qua các sông Congo, Nile, Niger và Zambezi mỗi năm.

Nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc Đại học Texas, Mỹ, cho rằng khai thác nước ngầm một cách bền vững là chìa khóa giải quyết các vấn đề về nước ở châu Phi, Science Daily đưa tin hồi đầu tháng 3/2022.

Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí Environmental Research Letters.

Các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu từ vệ tinh GRACE của NASA để theo dõi sự thay đổi lượng nước ở 13 tầng chứa lớn của Châu Phi trong giai đoạn 2002-2020, từ đó tìm ra cách khái thác nước ngầm bền vững ở châu lục này.

Nghiên cứu đã chỉ ra các xu hướng nước ngầm khác nhau ở từng khu vực của châu Phi.

Chẳng hạn, ở khu vực châu Phi cận Sahara, những biến động nước ngầm liên quan chặt chẽ với các hình thái khí hậu ảnh hưởng đến lượng mưa, như El Niño, Lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD) và La Niña. 

El Niño và IOD thường tăng mưa ở Đông Phi và giảm mưa ở Nam Phi, trong khi La Niña có tác động ngược lại.

Theo TS. Bridget Scanlon, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Địa chất Kinh tế của trường Đại học Texas, điều này nghĩa là, đôi khi mực nước ở một số tầng chứa nước cận Sahara suy giảm mạnh khi thiếu mưa, rồi nhanh chóng dâng lên khi mưa xuống.

"Chúng tôi có thể tự tin hơn mà nói rằng, các tầng chứa nước sẽ được lấp đầy sau vài năm và người dân có thể sử dụng nước ngầm về lâu dài mà không lo cạn kiệt", TS. Scanlon cho biết.

Hầu hết mực nước tại các tầng chứa ở Tây Phi cũng tăng lên trong giai đoạn 2002 - 2020. Ngay cả ở Bắc Phi, nơi trữ lượng nước ngầm đang giảm đều do hoạt động tưới tiêu, lượng nước ngầm tại đây đủ cung cấp thêm cho một tầng đệm nữa.

TS. Scott Tinker, Giám đốc Viện Địa chất Kinh tế, nói với Science Daily: "Kết quả của nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lập kế hoạch dài hạn trong bối cảnh người dân ở châu Phi đang vượt khỏi nghèo khó tiến lên thời kỳ thịnh vượng".

Ông Jude Cobbing, cố vấn về nước và vệ sinh của tổ chức nhân đạo Save the Children, có kinh nghiệm làm các dự án phát triển về nước ở Châu Phi, cho rằng, số liệu cụ thể trong nghiên cứu trên đã giúp xoa dịu những quan ngại về việc sử dụng nước quá mức, đặc biệt là ở vùng cận Sahara.

Còn TS. Scanlon cho rằng: "Nước ngầm vẫn tăng rồi giảm. Chúng ta cần nắm được xu hướng để tối ưu hóa việc sử dụng nguồn tài nguyên này."