Ngày Thất thoát Nước Thế giới

Để nâng cao nhận thức và hiểu biết của thế giới về vấn đề trên, năm 2019 IWA đã ấn định ngày 4/12 hàng năm là Ngày Thất thoát Nước Thế giới - World Water Loss Day.

Hiện nay, việc kỷ niệm sự kiện này chưa được hưởng ứng rộng rãi, nhưng đã có nhiều đơn vị cung cấp dịch vụ, các nhà nghiên cứu và cá nhân làm việc trong ngành Nước nhận định về tầm quan trọng của vấn đề trên bằng cách chia sẻ thông tin, bài viết và cảm nhận của bản thân trên các trang mạng xã hội.

Vấn đề thất thoát nước trở thành tâm điểm thảo luận của ngành Nước quốc tế sau khi con số 131,5 triệu mét khối - lượng nước thất thoát, thất thu mỗi ngày trên thế giới - được thống kê trong một báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2006. IWA nhận định nếu giảm được 30% lượng thất thoát này này sẽ giúp cung cấp nước cho 800 triệu người dân.

Trong giai đoạn 2000-2020, đã có thêm 2 tỷ người trên thế giới trực tiếp tiếp cận với nước hợp vệ sinh. Đến năm 2020, độ phủ của dịch vụ nước sạch tại các khu vực đô thị toàn cầu đã đạt 86%, nhưng đây lại chính là những điểm nóng về thất thoát, thất thu nước, một báo cáo do hai tổ chức WHO và UNICEF soạn thảo cho biết.

Nhận thức không đúng rằng nước là một nguồn tài nguyên vô tận, tầm nhìn ngắn hạn tập trung vào lợi nhuận, cũng như các rào cản về chính sách và kinh tế đã tạo nên một bố cục khó xoay chuyển đối với vấn đề thất thoát nước.

Với xu hướng đô thị hóa hiện nay và dự báo dân số thế giới sẽ vượt 9 tỷ người vào năm 2050, chúng ta cần hiểu và đánh giá khách quan về vấn đề thất thoát nước theo nhiều khía cạnh khác nhau.

Bài toán kỹ thuật  

Theo một báo cáo năm 2011 của Tạp chí Phát triển Tài nguyên Nước Thế giới, vấn đề thất thoát, thất thu nước sạch có thể chia thành ba loại, bao gồm nước bị mất “thật” do rò rỉ đường ống, nước không thể thu phí từ người sử dụng do sai số của đồng hồ nước và nước sạch đã đến tay người dùng nhưng chính quyền không thu phí.

Nói đơn giản, việc giảm thất thoát nước trong hệ thống có thể thực hiện bằng cách cắt giảm thời gian phát hiện sự cố rò rỉ. Những hệ thống được kiểm tra định kỳ có phản ứng chậm hơn so với hệ thống đã lắp đặt máy cảm biến hiện đại, từ đó, hiệu quả xử lý rò rỉ cũng khác nhau.

Đối với nhiều quốc gia trên thế giới, việc đầu tư vào một hệ thống cấp nước thông minh không khả thi do thiếu nguồn lực kinh tế. Sau khi phát hiện rò rỉ, họ cũng cần huy động nhân lực và tài chính để thực hiện bảo trì. Về lâu dài, đây là một khoản kinh phí không nhỏ, nên các công ty cấp nước cần chủ động cải thiện toàn bộ hệ thống để giảm thất thoát nước.

Cân bằng lợi ích đa bên

Nhiều công ty cấp nước trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý hệ thống, khống chế lượng nước bị rò rỉ. Nhưng khi đối mặt với quyết định giảm thiểu thất thoát nước, mục tiêu hoạt động xoay quanh lợi ích kinh tế có thể trở thành rào cản, khiến các công ty không thể hành động. Lợi nhuận thu được từ việc tối ưu hóa hệ thống cấp nước không bù đắp được số tiền đầu tư vào việc bảo dưỡng, bảo trì. Do nước chưa qua xử lý hoàn toàn miễn phí, nhiều công ty quyết định không cắt giảm nước thất thoát, thất thu. 

Để giảm thiểu nước thất thu, công ty cấp nước cần tăng cường quản lý, rà soát những điểm sử dụng nước trái phép, đồng thời cải thiện độ chính xác của đồng hồ. Chi phí thực chất cho khoản đầu tư này không hề nhỏ, chưa kể đến những tổn thất về mặt chính trị liên quan tới việc áp đặt quản lý đối với nước dùng trái phép. 

Tại thành phố Karachi, Pakistan, nước sạch quý như tiền. Theo lẽ đó, nó cũng trở thành một công cụ chiếm đoạt quyền lực, khống chế chính quyền của các băng đảng “mafia nước”, một bài đăng trên báo The Times (Anh) đầu tháng 12 cho biết.

Theo bài báo, đường ống nước sạch thành phố thuộc sự sở hữu của chính quyền. Hệ thống đường ống ấy kết nối mọi ngóc ngách của Karachi, nhưng nó chỉ có nước vài ngày trong tuần. Một số hộ gia đình có kết nối trực tiếp với hệ thống cấp nước, nhưng một số khác lấy nước từ các cây nước công cộng. Các băng đảng khai thác nước sạch bất hợp pháp, hay “mafia nước”, thường xuyên lấy trộm từ những tuyến trung ương - công cộng này để có nước dùng riêng hoặc bán lại cho dân chúng.

Các dịch vụ công tại Pakistan còn nhiều thiếu sót, trong đó vấn đề về nước đã trở nên đặc biệt nhạy cảm, dễ gây xung đột. Các phe phái chính trị thường xuyên lắp đặt vòi nước công cộng để giành phiếu bầu, trong khi sự tham gia của các nhân vật quân sự và chính trị trong các nhóm mafia đã không còn là bí mật. Nhiều cư dân nơi đây đổ lỗi cho “mafia nước”, nhưng họ cũng bị phụ thuộc vào những nhóm này.

Tại Pakistan và nhiều quốc gia khác trên thế giới, xung đột chính trị về tài nguyên nước sẽ tiếp tục gia tăng khi nước ngày càng trở nên khan hiếm do hoạt động khai thác của con người và những tác động của biến đổi khí hậu lên lượng mưa và nhiệt độ toàn cầu.  

Ngược lại, tại những khu vực không thiếu nước, vấn đề thất thoát nước trong hệ thống lại là vô hình, không hề ảnh hưởng tới các hoạt động thường ngày của người dân.

Việc quản lý tài nguyên nước hiệu quả là một vấn đề ngày càng cần phải xử lý. Mặc dù phần lớn nước được dùng trong nông nghiệp, song cải thiện quản lý nước đô thị sẽ góp phần không nhỏ trong bảo vệ tài nguyên nước, nhất là với xu hướng đô thị hóa của thế giới. Vì thế, việc giảm thiểu thất thoát nước cũng là một phần quan trọng trong bài toán đảm bảo an toàn, an ninh nguồn nước cho các thế hệ tương lai.