Ngành Nước tăng cường bảo vệ dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số

Chương trình có sự tham dự của GS.TS. Nguyễn Việt Anh, Phó Chủ tịch Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA), Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, cùng đại diện các doanh nghiệp ngành Nước trên cả nước.

Bảo vệ dữ liệu từ những tình huống thực tế

Nội dung chương trình tập trung vào những vấn đề đang được các doanh nghiệp ngành Nước quan tâm trong quá trình chuyển đổi số như bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm soát nguy cơ lộ lọt thông tin, quản lý người dùng và nhà cung cấp, bảo vệ hệ thống OT/SCADA, kiểm soát truy cập và giám sát hoạt động trên hệ thống công nghệ thông tin (CNTT).

Đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), các chuyên gia và cán bộ CNTT của các đơn vị đã chia sẻ những tình huống thực tế, các nguy cơ thường gặp và kinh nghiệm phòng ngừa.

Sau mỗi bài tham luận, các thành viên Câu lạc bộ (CLB) dành nhiều thời gian trao đổi nhằm làm rõ khả năng áp dụng các kiến thức, giải pháp vào điều kiện thực tế tại từng doanh nghiệp.

Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm là quản lý dữ liệu khách hàng. Trong quá trình cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp nước đang nắm giữ lượng lớn thông tin như địa chỉ, thông tin định danh, hồ sơ khách hàng, lịch sử sử dụng dịch vụ và dữ liệu thanh toán. Khi các hoạt động này ngày càng được số hóa, dữ liệu không chỉ được lưu trữ trong hệ thống nội bộ mà còn có thể được xử lý trên nền tảng điện toán đám mây, phần mềm của bên thứ ba hoặc các dịch vụ công nghệ bên ngoài doanh nghiệp.

Từ thực tế đó, các đại biểu trao đổi về việc phân loại dữ liệu, phân quyền người dùng, kiểm soát truy cập cũng như trách nhiệm của từng bộ phận trong quá trình thu thập, lưu trữ, xử lý và chia sẻ thông tin.

Việc sử dụng Google Drive, các nền tảng điện toán đám mây, phần mềm của nhà cung cấp nước ngoài hay các công cụ trí tuệ nhân tạo cũng được đặt ra tại chương trình. Nhiều đại biểu quan tâm đến trường hợp nào được xác định là chuyển dữ liệu ra nước ngoài, khi nào doanh nghiệp phải thực hiện đánh giá tác động và cần thực hiện những quy trình nào để bảo đảm tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đây là vấn đề ngày càng sát với hoạt động của doanh nghiệp khi các nền tảng số và công cụ AI được sử dụng phổ biến hơn trong xử lý công việc. Việc xác định rõ loại dữ liệu nào được phép đưa lên nền tảng bên ngoài, ai được quyền sử dụng và dữ liệu được lưu trữ ở đâu trở thành yêu cầu cần được tính đến ngay trong quá trình triển khai công nghệ.

Bên cạnh dữ liệu khách hàng, an toàn đối với hệ thống điều khiển công nghiệp OT/SCADA cũng được các đơn vị đặc biệt quan tâm. Nhiều doanh nghiệp cấp nước hiện đã ứng dụng tự động hóa, giám sát và điều khiển từ xa tại nhà máy, trạm bơm và trên mạng lưới. Khi hệ thống điều khiển ngày càng kết nối với hạ tầng CNTT, yêu cầu bảo mật cũng trở nên chặt chẽ hơn bởi sự cố không chỉ ảnh hưởng đến dữ liệu mà còn có thể tác động đến hoạt động sản xuất và cung cấp nước.

Các đại biểu cũng trao đổi về những rủi ro có thể phát sinh từ các kết nối thanh toán, ứng dụng chăm sóc khách hàng, hợp đồng điện tử và việc chia sẻ dữ liệu với ngân hàng, đối tác, nhà cung cấp dịch vụ. Qua những tình huống được đưa ra, các thành viên cùng thảo luận cách kiểm soát người dùng, quản lý bên thứ ba và xây dựng quy trình phù hợp với điều kiện của từng doanh nghiệp.

Chia sẻ những bài toán chung của IT ngành Nước

Theo ông Lê Thành Lương, Phó Giám đốc CNTT Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn - TNHH MTV (SAWACO), Câu lạc bộ IT ngành Nước được hình thành trong khuôn khổ Hội Cấp Thoát nước Việt Nam, với mục tiêu tạo không gian để đội ngũ công nghệ thông tin tại các đơn vị trong Ngành cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ chuyên môn và hỗ trợ nhau giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai công nghệ.

Câu lạc bộ duy trì hoạt động trao đổi trực tuyến và theo nguyên tắc mỗi năm tổ chức một lần gặp mặt trực tiếp. Khi một đơn vị gặp vấn đề trong triển khai hệ thống, phần mềm, thiết bị hoặc giải pháp bảo mật, những thành viên đã có kinh nghiệm có thể chia sẻ cách xử lý để các đơn vị khác tham khảo.

Theo ông Lương, quy mô và nguồn lực CNTT của mỗi doanh nghiệp ngành Nước có thể khác nhau nhưng những bài toán phải giải quyết lại có nhiều điểm tương đồng. Các đơn vị đều phải đối mặt với yêu cầu bảo mật dữ liệu, quản lý người dùng, lựa chọn phần mềm, bảo vệ hệ thống và tổ chức vận hành công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế.

Chính sự tương đồng đó tạo nên giá trị thực tế của CLB. Một giải pháp đã được triển khai tại đơn vị này có thể trở thành kinh nghiệm tham khảo cho đơn vị khác. Qua trao đổi, các thành viên có thể nhìn lại cách làm của từng doanh nghiệp, so sánh phương án và lựa chọn giải pháp phù hợp thay vì mỗi đơn vị phải tự tìm cách xử lý từ đầu.

Bên cạnh việc chia sẻ kinh nghiệm nội bộ, CLB còn mời các chuyên gia tham gia các buổi sinh hoạt để cập nhật kiến thức, quy định và giải pháp mới. Từ những thông tin đó, các đơn vị có thể xem xét khả năng áp dụng vào thực tế dựa trên quy mô, hạ tầng và nguồn lực của mình.

Thay mặt lãnh đạo Hội, GS.TS. Nguyễn Việt Anh ghi nhận những hoạt động thiết thực của CLB. Ông mong CLB tiếp tục phát huy vai trò kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, góp phần xây dựng niềm tin số, nâng cao chất lượng dịch vụ và thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành Nước.

Theo ông, an toàn thông tin và an ninh mạng là vấn đề xuyên suốt trong toàn bộ quá trình chuyển đổi số. Nếu doanh nghiệp không nhận thức đầy đủ và có giải pháp bảo vệ ngay từ đầu, những rủi ro phát sinh có thể gây hậu quả lớn.

GS.TS. Nguyễn Việt Anh cho rằng chuyển đổi số trong ngành Nước hiện vẫn còn một số điểm nghẽn, trong đó đáng chú ý nhất là dữ liệu. Dữ liệu tại nhiều đơn vị còn phân tán, chưa được số hóa đầy đủ và chưa thực sự được nhìn nhận như một tài sản. Trong khi đó, nếu không có dữ liệu được chuẩn hóa thì rất khó thực hiện kết nối, liên thông và tiến tới điều hành trên nền tảng số.

Ông cũng đề nghị CLB tiếp tục duy trì các hoạt động trao đổi chuyên môn, đồng thời tập hợp những kinh nghiệm, bài học thực tế từ các buổi sinh hoạt để chia sẻ rộng rãi hơn tới các doanh nghiệp ngành Nước. Qua đó, những đơn vị đi sau có thể tham khảo cách làm, tránh phải tự mày mò hoặc đi sai hướng trong quá trình chuyển đổi số.

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng gắn chặt với quản lý khách hàng, vận hành hệ thống và cung cấp dịch vụ nước sạch, những vấn đề về dữ liệu và an toàn thông tin không còn chỉ là câu chuyện riêng của bộ phận IT. Việc hình thành một không gian để các đơn vị cùng trao đổi những tình huống đã gặp, chia sẻ cách xử lý và cập nhật kiến thức mới giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước các rủi ro công nghệ, đồng thời tạo sự kết nối giữa đội ngũ làm CNTT trong toàn Ngành.

Mai Thanh