Nhiệt độ
Lựa chọn và sử dụng phèn đảm bảo chất lượng trong sản xuất nước sinh hoạt
01/12/2020 00:00
Tại Việt Nam, có hơn 300 nhà máy sản xuất và cấp nước sinh hoạt phân bố trên khắp 64 tình thành. Các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt lớn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ,... Trong đó, phần lớn các nhà máy đều đang áp dụng công nghệ xử lý nước gồm các bước đánh phèn, lắng lọc, khử trùng để sản xuất ra nước sinh hoạt.
Tại Việt Nam, có hơn 300 nhà máy sản xuất và cấp nước sinh hoạt phân bố trên khắp 64 tình thành. Các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt lớn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ,... Trong đó, phần lớn các nhà máy đều đang áp dụng công nghệ xử lý nước gồm các bước đánh phèn, lắng lọc, khử trùng để sản xuất ra nước sinh hoạt.
Sơ đồ xử lý nước sinh hoạt có sử dụng phèn
Trong quá trình xử lý nước thô thành nước sinh hoạt không thể thiếu công đoạn làm trong nước (giảm độ đục), tách cặn lơ lửng trước khi khử trùng và cấp tới người tiêu dùng. Công đoạn này theo ngôn ngữ khoa học được gọi là quá trình keo tụ. Đây là quá trình loại bỏ các tạp chất không tan và có kích thước vô cùng nhỏ đang phân tán lơ lửng trong nước. Nhờ có chất keo tụ là phèn đơn, phèn PAC (Poly Aluminium Chloride),… kết dính các tạp chất này lại với nhau thành bông cặn có kích thước to hơn, nặng hơn và lắng xuống thành bùn, sau đó bị tách gạn ra khỏi nước. Bông keo sẽ kéo theo rất nhiều các tạp chất hữu cơ khác, kể cả kim loại nặng, chính vì vậy hóa chất này được coi là một thành phần không thể thiếu trong quá trình xử lý nước.
Với các đặc điểm ưu việt của phèn PAC nên hầu hết các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt tại Việt Nam đều đã lựa chọn loại phèn này trong công đoạn làm nước đục thành nước trong. Phần lớn lượng phèn PAC sử dụng hiện nay là nhập khẩu từ Trung Quốc. Tuy nhiên, chất lượng phèn PAC nhập khẩu từ Trung Quốc lại là vấn đề cần quan tâm. Phèn PAC chất lượng thấp, tiêu chuẩn GB-T 22627-2008 do TQ ban hành thường được sử dụng cho xử lý nước thải, còn phèn PAC chất lượng cao tiêu chuẩn GB 15892-2009 do Trung Quốc ban hành sử dụng cho xử lý nước sinh hoạt.
Phèn PAC dùng cho xử lý nước thải thường được sản xuất từ quặng, từ nhôm phế liệu,… có chứa hàm lượng asen (As), chì (Pb), crôm (Cr) và thủy ngân (Hg) cao hơn từ 27 - 100 lần so với loại phèn PAC sản xuất trực tiếp từ nhôm hydroxit tinh khiết. Nếu sử dụng loại phèn PAC chất lượng thấp chứa hàm lượng cao các kim loại nặng nêu trên tiềm ẩn rất nhiều rủi ro ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng.
Theo các báo cáo khoa học, dư lượng chất asen trong nước gây ra 19 bệnh khác nhau trong đó nguy hiểm và phổ biến nhất là: ung thư, eczeimer, các bệnh về nội tiết, các bệnh liên quan đến tiêu hóa và hô hấp. Nó được coi như “sát thủ vô hình” và có tính chất lâu dài. Bởi vì, khi sử dụng nguồn nước có nhiễm asen chưa có các biểu hiện lâm sàng hoặc gây tác động ngay cho con người mà nó tích lũy và phát bệnh sau 5 - 10 năm.
Theo các báo cáo khoa học, dư lượng chất asen trong nước gây ra 19 bệnh khác nhau trong đó nguy hiểm và phổ biến nhất là: ung thư, eczeimer, các bệnh về nội tiết, các bệnh liên quan đến tiêu hóa và hô hấp. Nó được coi như “sát thủ vô hình” và có tính chất lâu dài. Bởi vì, khi sử dụng nguồn nước có nhiễm asen chưa có các biểu hiện lâm sàng hoặc gây tác động ngay cho con người mà nó tích lũy và phát bệnh sau 5 - 10 năm.
Nhiễm độc asen gây ung thư da trên bàn tay và bàn chân
Đối với nước sinh hoạt bị nhiễm chì sẽ gây ra các loại bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư máu. Khi vào cơ thể, chì sẽ tích lũy tại các bộ phận như não, thận, phổi và xương. Trong đó, trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất, vì trẻ em có khả năng hấp thụ chì cao hơn 4 - 5 lần so với người lớn, dẫn đến hiện tượng chậm phát triển, rối loạn về hành vi nếu tích lũy lâu dài sẽ ở mức phơi nhiễm cao, từ đó tấn công vào não và hệ thần kinh trung ương dẫn đến hôn mê, co giật, thậm chí tử vong. Đối với người lớn, nhiễm chì tích lũy lâu dài sẽ dẫn đến các bệnh về thận, máu, tuyến giáp, tuyến yên. Đối với phụ nữ thì dễ sảy thai, sinh non, thai dị dạng hoặc vô sinh và là tác nhân chủ yếu dẫn đến ung thư. Chắc hẳn, chúng ta chưa thể quên thảm họa khủng khiếp Minamata tại Nhật Bản vào 1956 và chì là một thủ phạm chính gây ra thảm họa không chỉ cho con người mà còn cả các loài sinh vật sống ở đó.
Em bé nhiễm độc chì từ thảm họa Minamata năm 1956 tại Nhật Bản
Theo QCVN 01:2009/BYT, mặc dù trong quá trình sản xuất các nhà máy cũng đã tổ chức kiểm tra định kỳ mẫu nước bởi cơ quan chức năng, và kết quả cho thấy các tạp chất luôn dưới ngưỡng cho phép. Tuy nhiên, sẽ an toàn hơn nếu các nhà máy sử dụng phèn sạch với tần suất kiểm tra các kim loại thường xuyên để sớm phát hiện và dừng sử dụng lô phèn kém chất lượng.
Hiện tại, mặc dù nước sinh hoạt được sử dụng cho mục đích ăn uống vẫn đảm bảo chất lượng, nhưng các cơ quan chức năng cần cập nhật, bổ sung các tiêu chuẩn quy định về chất lượng hóa chất khi sử dụng cho mục đích sản xuất nước sinh hoạt hay nước ăn để ngăn chặn việc sử dụng phèn PAC kém chất lượng.
Các nhà máy nước phải nhận thức đầy đủ về các nguy cơ rủi ro lâu dài cho người dân khi sử dụng nước được sản xuất bởi phèn bẩn chứa kim loại nặng. Đặc biệt các nhà máy xử lý nước ở nông thôn phải tạo điều kiện và quan tâm đến khâu kiểm tra chất lượng phèn đầu vào. Như vậy mới làm cho chất lượng nước sinh hoạt đảm bảo an toàn, tránh các nguy cơ rủi ro làm phát sinh nhiều căn bệnh hiểm nghèo và cuối cùng là đảm bảo sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
NGUYỄN ĐỒNG HÀ
Giám đốc Marketing - Công ty Vietchem
Biểu giá nước và quản trị vận hành tại SENDAI: Gợi mở về tự chủ tài chính và đầu tư hạ tầng cấp nước
Khoa học - Công nghệ
14/10/2026
Hà Nội tăng cường quản lý, phát triển cấp thoát nước đô thị và khu công nghiệp
Chính sách
14/10/2026
Những “hành khách” nặng hàng tấn, bay chuyên cơ tới Safari lớn nhất Việt Nam giờ ra sao?
Nghe nhìn
09/10/2026
Đọc thêm
Hà Nội tăng cường quản lý, phát triển cấp thoát nước đô thị và khu công nghiệp
UBND thành phố Hà Nội yêu cầu rà soát, tích hợp quy hoạch cấp, thoát nước; xác định các dự án ưu tiên, tăng cường cấp nước an toàn, giảm thất thoát nước, xử lý nước thải và chống ngập đô thị, hướng tới phát triển hạ tầng nước bền vững.
Chính sách
14/10/2026
Cần thêm hướng dẫn một số nội dung về định giá nước sạch trong Thông tư 145/2025/TT-BTC
Thông tư 145/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính đã bổ sung các hướng dẫn đặc thù khi áp dụng phương pháp định giá chung đối với nước sạch, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động định giá nước. Tuy nhiên, để bảo đảm việc triển khai thống nhất, phù hợp với điều kiện thực tế, một số nội dung cần được trao đổi, hướng dẫn thêm.
Chính sách
09/10/2026
Bộ Xây dựng sửa đổi phương pháp định giá dịch vụ thoát nước
Bộ Xây dựng mới ban hành Thông tư số 75/2026/TT-BXD ngày 30/9/2026, sửa đổi, bổ sung phương pháp định giá dịch vụ thoát nước. Thông tư bãi bỏ quy định giới hạn tỷ lệ chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp; quy định căn cứ xác định hao phí khi chưa có định mức hoặc định mức chưa phù hợp thực tế.
Diễn đàn
02/10/2026
Ngành Nước miền Nam đối mặt “thách thức kép” về nguồn nước và phát triển đô thị
Biến đổi khí hậu và sự dịch chuyển nhanh chóng của không gian đô thị đang tạo ra những sức ép mới đối với hạ tầng cấp thoát nước miền Nam. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp ngành Nước không chỉ nâng cao năng lực quản trị, làm chủ công nghệ mà còn cần hành lang pháp lý đồng bộ hơn để tháo gỡ các nút thắt hiện thời.
Hiện trạng - Giải pháp
24/09/2026
TP.HCM đề xuất hạ ngưỡng lưu lượng nước thải phải quan trắc tự động
Ngày 21/9/2026, tại Kỳ họp thứ Năm HĐND Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) khóa XI, một trong những nội dung triển khai Luật Phát triển đô thị được xem xét là đề xuất hạ ngưỡng lưu lượng nước thải phải quan trắc tự động, liên tục, nhằm mở rộng kiểm soát nguồn thải và bảo vệ nguồn nước mặt.
Tin tức - Sự kiện
21/09/2026
Tọa đàm Thúc đẩy đầu tư tư nhân và PPP trong ngành Nước
Chiều ngày 17/09/2026, trong khuôn khổ Tuần lễ ngành Nước Việt Nam (Vietnam Water Week 2026), tọa đàm với chủ đề “Thúc đẩy đầu tư tư nhân và PPP trong ngành Nước” đã diễn ra thành công tốt đẹp.
Chính sách
19/09/2026
Hà Nội lấy ý kiến về phương án thu tiền xử lý nước thải, dịch vụ thoát nước
UBND TP. Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo Quyết định ban hành giá dịch vụ thoát nước và xử lý nước thải trên địa bàn thành phố. Theo đề xuất, khoản thu này sẽ được thực hiện cùng với tiền sử dụng nước sạch thông qua hóa đơn do đơn vị cấp nước phát hành.
Chính sách
30/08/2026
Cơ sở dữ liệu cấp thoát nước đô thị được triển khai trên toàn quốc
Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố, bước đầu hình thành hệ thống thông tin tập trung về doanh nghiệp cấp nước, nhà máy nước sạch và nhà máy xử lý nước thải. Hệ thống đang được chuẩn hóa để chuyển từ vận hành thử nghiệm sang khai thác chính thức.
Chính sách
05/08/2026
Để Luật Cấp, Thoát nước trở thành động lực phát triển của ngành
Không chỉ hoàn thiện khung pháp lý, Luật Cấp, Thoát nước cần trở thành động lực thúc đẩy phát triển ngành trong giai đoạn mới. Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, điều đó chỉ có thể đạt được khi dự thảo Luật giải quyết được những vướng mắc từ thực tiễn và tạo cơ chế đủ mạnh cho quản lý,đầu tư, vận hành và khai thác.
Diễn đàn
23/07/2026