Nhiệt độ
Lựa chọn và sử dụng phèn đảm bảo chất lượng trong sản xuất nước sinh hoạt
01/12/2020 00:00
Tại Việt Nam, có hơn 300 nhà máy sản xuất và cấp nước sinh hoạt phân bố trên khắp 64 tình thành. Các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt lớn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ,... Trong đó, phần lớn các nhà máy đều đang áp dụng công nghệ xử lý nước gồm các bước đánh phèn, lắng lọc, khử trùng để sản xuất ra nước sinh hoạt.
Tại Việt Nam, có hơn 300 nhà máy sản xuất và cấp nước sinh hoạt phân bố trên khắp 64 tình thành. Các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt lớn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ,... Trong đó, phần lớn các nhà máy đều đang áp dụng công nghệ xử lý nước gồm các bước đánh phèn, lắng lọc, khử trùng để sản xuất ra nước sinh hoạt.
Sơ đồ xử lý nước sinh hoạt có sử dụng phèn
Trong quá trình xử lý nước thô thành nước sinh hoạt không thể thiếu công đoạn làm trong nước (giảm độ đục), tách cặn lơ lửng trước khi khử trùng và cấp tới người tiêu dùng. Công đoạn này theo ngôn ngữ khoa học được gọi là quá trình keo tụ. Đây là quá trình loại bỏ các tạp chất không tan và có kích thước vô cùng nhỏ đang phân tán lơ lửng trong nước. Nhờ có chất keo tụ là phèn đơn, phèn PAC (Poly Aluminium Chloride),… kết dính các tạp chất này lại với nhau thành bông cặn có kích thước to hơn, nặng hơn và lắng xuống thành bùn, sau đó bị tách gạn ra khỏi nước. Bông keo sẽ kéo theo rất nhiều các tạp chất hữu cơ khác, kể cả kim loại nặng, chính vì vậy hóa chất này được coi là một thành phần không thể thiếu trong quá trình xử lý nước.
Với các đặc điểm ưu việt của phèn PAC nên hầu hết các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt tại Việt Nam đều đã lựa chọn loại phèn này trong công đoạn làm nước đục thành nước trong. Phần lớn lượng phèn PAC sử dụng hiện nay là nhập khẩu từ Trung Quốc. Tuy nhiên, chất lượng phèn PAC nhập khẩu từ Trung Quốc lại là vấn đề cần quan tâm. Phèn PAC chất lượng thấp, tiêu chuẩn GB-T 22627-2008 do TQ ban hành thường được sử dụng cho xử lý nước thải, còn phèn PAC chất lượng cao tiêu chuẩn GB 15892-2009 do Trung Quốc ban hành sử dụng cho xử lý nước sinh hoạt.
Phèn PAC dùng cho xử lý nước thải thường được sản xuất từ quặng, từ nhôm phế liệu,… có chứa hàm lượng asen (As), chì (Pb), crôm (Cr) và thủy ngân (Hg) cao hơn từ 27 - 100 lần so với loại phèn PAC sản xuất trực tiếp từ nhôm hydroxit tinh khiết. Nếu sử dụng loại phèn PAC chất lượng thấp chứa hàm lượng cao các kim loại nặng nêu trên tiềm ẩn rất nhiều rủi ro ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng.
Theo các báo cáo khoa học, dư lượng chất asen trong nước gây ra 19 bệnh khác nhau trong đó nguy hiểm và phổ biến nhất là: ung thư, eczeimer, các bệnh về nội tiết, các bệnh liên quan đến tiêu hóa và hô hấp. Nó được coi như “sát thủ vô hình” và có tính chất lâu dài. Bởi vì, khi sử dụng nguồn nước có nhiễm asen chưa có các biểu hiện lâm sàng hoặc gây tác động ngay cho con người mà nó tích lũy và phát bệnh sau 5 - 10 năm.
Theo các báo cáo khoa học, dư lượng chất asen trong nước gây ra 19 bệnh khác nhau trong đó nguy hiểm và phổ biến nhất là: ung thư, eczeimer, các bệnh về nội tiết, các bệnh liên quan đến tiêu hóa và hô hấp. Nó được coi như “sát thủ vô hình” và có tính chất lâu dài. Bởi vì, khi sử dụng nguồn nước có nhiễm asen chưa có các biểu hiện lâm sàng hoặc gây tác động ngay cho con người mà nó tích lũy và phát bệnh sau 5 - 10 năm.
Nhiễm độc asen gây ung thư da trên bàn tay và bàn chân
Đối với nước sinh hoạt bị nhiễm chì sẽ gây ra các loại bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư máu. Khi vào cơ thể, chì sẽ tích lũy tại các bộ phận như não, thận, phổi và xương. Trong đó, trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất, vì trẻ em có khả năng hấp thụ chì cao hơn 4 - 5 lần so với người lớn, dẫn đến hiện tượng chậm phát triển, rối loạn về hành vi nếu tích lũy lâu dài sẽ ở mức phơi nhiễm cao, từ đó tấn công vào não và hệ thần kinh trung ương dẫn đến hôn mê, co giật, thậm chí tử vong. Đối với người lớn, nhiễm chì tích lũy lâu dài sẽ dẫn đến các bệnh về thận, máu, tuyến giáp, tuyến yên. Đối với phụ nữ thì dễ sảy thai, sinh non, thai dị dạng hoặc vô sinh và là tác nhân chủ yếu dẫn đến ung thư. Chắc hẳn, chúng ta chưa thể quên thảm họa khủng khiếp Minamata tại Nhật Bản vào 1956 và chì là một thủ phạm chính gây ra thảm họa không chỉ cho con người mà còn cả các loài sinh vật sống ở đó.
Em bé nhiễm độc chì từ thảm họa Minamata năm 1956 tại Nhật Bản
Theo QCVN 01:2009/BYT, mặc dù trong quá trình sản xuất các nhà máy cũng đã tổ chức kiểm tra định kỳ mẫu nước bởi cơ quan chức năng, và kết quả cho thấy các tạp chất luôn dưới ngưỡng cho phép. Tuy nhiên, sẽ an toàn hơn nếu các nhà máy sử dụng phèn sạch với tần suất kiểm tra các kim loại thường xuyên để sớm phát hiện và dừng sử dụng lô phèn kém chất lượng.
Hiện tại, mặc dù nước sinh hoạt được sử dụng cho mục đích ăn uống vẫn đảm bảo chất lượng, nhưng các cơ quan chức năng cần cập nhật, bổ sung các tiêu chuẩn quy định về chất lượng hóa chất khi sử dụng cho mục đích sản xuất nước sinh hoạt hay nước ăn để ngăn chặn việc sử dụng phèn PAC kém chất lượng.
Các nhà máy nước phải nhận thức đầy đủ về các nguy cơ rủi ro lâu dài cho người dân khi sử dụng nước được sản xuất bởi phèn bẩn chứa kim loại nặng. Đặc biệt các nhà máy xử lý nước ở nông thôn phải tạo điều kiện và quan tâm đến khâu kiểm tra chất lượng phèn đầu vào. Như vậy mới làm cho chất lượng nước sinh hoạt đảm bảo an toàn, tránh các nguy cơ rủi ro làm phát sinh nhiều căn bệnh hiểm nghèo và cuối cùng là đảm bảo sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
NGUYỄN ĐỒNG HÀ
Giám đốc Marketing - Công ty Vietchem
Hà Nội khẩn trương thi công các dự án chống ngập: Tăng “dung tích” cho đô thị trước áp lực mưa lớn
Hiện trạng - Giải pháp
17/03/2026
Thành phố Hồ Chí Minh lắp đặt thêm trụ nước uống miễn phí tại khu vực công cộng
Tin tức - Sự kiện
16/03/2026
Thị trường xử lý nước thải rộng mở: Doanh nghiệp tìm cơ hội tại Vietnam Water Week 2026
Hiện trạng - Giải pháp
16/03/2026
Chuẩn sống compound first-class cho giới tinh hoa tại “viên ngọc quý” bên vịnh Nha Trang
Dịch vụ ngành Nước
16/03/2026
Đọc thêm
Đẩy nhanh hoàn thiện thể chế, xây dựng Luật Cấp, thoát nước
Bộ Xây dựng đang thúc đẩy hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý cho hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực cấp, thoát nước. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho việc xây dựng Luật Cấp, thoát nước, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho phát triển hạ tầng đô thị, bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao chất lượng dịch vụ công.
Chính sách
15/03/2026
20 mũi thi công khẩn trương bổ cập nước cải tạo sông Tô Lịch và chống ngập đô thị
Theo Ban Quản lý dự án hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội, hơn 20 mũi thi công đã được huy động trên toàn tuyến kênh Thụy Phương, khẩn trương bổ cập nước cải tạo sông Tô Lịch, và chống ngập đô thị.
Hiện trạng - Giải pháp
06/03/2026
Đồng Nai nâng chuẩn tiếp cận nước sạch giai đoạn 2025 - 2030
Đặt mục tiêu đến năm 2030, 92% dân số đô thị được cấp nước sạch tập trung và 85% dân số nông thôn sử dụng nước đạt quy chuẩn, Đồng Nai đang đứng trước yêu cầu tái tổ chức lại hệ thống cấp nước theo hướng đồng bộ, ưu tiên nguồn nước mặt và thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực.
Tin tức - Sự kiện
02/03/2026
Hà Nội điều chỉnh, bổ sung danh mục công trình thoát nước do Thành phố quản lý
Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn vừa ký ban hành Quyết định số 816/QĐ-UBND ngày 23/02/2026 về việc điều chỉnh, bổ sung Danh mục đường, hè, cây xanh, chiếu sáng, thoát nước do Thành phố quản lý theo Quyết định số 5904/QĐ-UBND ngày 26/11/2025 của UBND Thành phố Hà Nội.
Quản lý - Vận hành
26/02/2026
Rà soát quy định quản lý tài sản cấp nước sạch: Nhìn từ kiến nghị của cử tri Sơn La
Việc rà soát quy định giao tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch theo kiến nghị của cử tri Sơn La đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế trong ngành Nước.
Chính sách
25/02/2026
Tăng cường kiểm tra an ninh kinh tế năm 2026: Doanh nghiệp ngành Nước cần lưu ý gì?
Theo Kế hoạch số 12/KH-BCA, hoạt động kiểm tra việc chấp hành pháp luật đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ được triển khai trong năm 2026. Vì vậy, các doanh nghiệp ngành Nước thuộc lĩnh vực hạ tầng thiết yếu cần chủ động rà soát, nhằm duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định trong quá trình kiểm tra.
Quản lý - Vận hành
23/02/2026
Thoát nước đô thị: Ưu tiên bảo trì, đầu tư phù hợp điều kiện Việt Nam
Trong điều kiện Việt Nam vẫn là quốc gia đang phát triển, nguồn lực đầu tư cho hạ tầng còn hạn chế, việc tiếp cận quản lý hệ thống thoát nước và xử lý nước thải theo hướng đầu tư “vừa sức”, phân kỳ theo lộ trình, lấy công tác quản lý và bảo trì làm trọng tâm được xác định là lựa chọn phù hợp, bền vững.
Diễn đàn
22/01/2026
Siết chặt một số quy định trong quản lý tài nguyên nước
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 23/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực tài nguyên nước.
Chính sách
21/01/2026
Hoàn thiện cơ chế định giá nước sạch theo phương pháp định giá chung
Thông tư số 145/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn áp dụng phương pháp định giá chung đối với nước sạch đã làm rõ nguyên tắc xác định giá thành lợi nhuận và giá bán. Cách tiếp cận này tạo sự thống nhất trong xây dựng thẩm định và điều hành giá nước sạch theo Luật Giá năm 2023 và định hướng phát triển bền vững ngành Cấp Thoát nước.
Chính sách
06/01/2026