Nhiệt độ
Lựa chọn và sử dụng phèn đảm bảo chất lượng trong sản xuất nước sinh hoạt
01/12/2020 00:00
Tại Việt Nam, có hơn 300 nhà máy sản xuất và cấp nước sinh hoạt phân bố trên khắp 64 tình thành. Các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt lớn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ,... Trong đó, phần lớn các nhà máy đều đang áp dụng công nghệ xử lý nước gồm các bước đánh phèn, lắng lọc, khử trùng để sản xuất ra nước sinh hoạt.
Tại Việt Nam, có hơn 300 nhà máy sản xuất và cấp nước sinh hoạt phân bố trên khắp 64 tình thành. Các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt lớn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ,... Trong đó, phần lớn các nhà máy đều đang áp dụng công nghệ xử lý nước gồm các bước đánh phèn, lắng lọc, khử trùng để sản xuất ra nước sinh hoạt.
Sơ đồ xử lý nước sinh hoạt có sử dụng phèn
Trong quá trình xử lý nước thô thành nước sinh hoạt không thể thiếu công đoạn làm trong nước (giảm độ đục), tách cặn lơ lửng trước khi khử trùng và cấp tới người tiêu dùng. Công đoạn này theo ngôn ngữ khoa học được gọi là quá trình keo tụ. Đây là quá trình loại bỏ các tạp chất không tan và có kích thước vô cùng nhỏ đang phân tán lơ lửng trong nước. Nhờ có chất keo tụ là phèn đơn, phèn PAC (Poly Aluminium Chloride),… kết dính các tạp chất này lại với nhau thành bông cặn có kích thước to hơn, nặng hơn và lắng xuống thành bùn, sau đó bị tách gạn ra khỏi nước. Bông keo sẽ kéo theo rất nhiều các tạp chất hữu cơ khác, kể cả kim loại nặng, chính vì vậy hóa chất này được coi là một thành phần không thể thiếu trong quá trình xử lý nước.
Với các đặc điểm ưu việt của phèn PAC nên hầu hết các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt tại Việt Nam đều đã lựa chọn loại phèn này trong công đoạn làm nước đục thành nước trong. Phần lớn lượng phèn PAC sử dụng hiện nay là nhập khẩu từ Trung Quốc. Tuy nhiên, chất lượng phèn PAC nhập khẩu từ Trung Quốc lại là vấn đề cần quan tâm. Phèn PAC chất lượng thấp, tiêu chuẩn GB-T 22627-2008 do TQ ban hành thường được sử dụng cho xử lý nước thải, còn phèn PAC chất lượng cao tiêu chuẩn GB 15892-2009 do Trung Quốc ban hành sử dụng cho xử lý nước sinh hoạt.
Phèn PAC dùng cho xử lý nước thải thường được sản xuất từ quặng, từ nhôm phế liệu,… có chứa hàm lượng asen (As), chì (Pb), crôm (Cr) và thủy ngân (Hg) cao hơn từ 27 - 100 lần so với loại phèn PAC sản xuất trực tiếp từ nhôm hydroxit tinh khiết. Nếu sử dụng loại phèn PAC chất lượng thấp chứa hàm lượng cao các kim loại nặng nêu trên tiềm ẩn rất nhiều rủi ro ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng.
Theo các báo cáo khoa học, dư lượng chất asen trong nước gây ra 19 bệnh khác nhau trong đó nguy hiểm và phổ biến nhất là: ung thư, eczeimer, các bệnh về nội tiết, các bệnh liên quan đến tiêu hóa và hô hấp. Nó được coi như “sát thủ vô hình” và có tính chất lâu dài. Bởi vì, khi sử dụng nguồn nước có nhiễm asen chưa có các biểu hiện lâm sàng hoặc gây tác động ngay cho con người mà nó tích lũy và phát bệnh sau 5 - 10 năm.
Theo các báo cáo khoa học, dư lượng chất asen trong nước gây ra 19 bệnh khác nhau trong đó nguy hiểm và phổ biến nhất là: ung thư, eczeimer, các bệnh về nội tiết, các bệnh liên quan đến tiêu hóa và hô hấp. Nó được coi như “sát thủ vô hình” và có tính chất lâu dài. Bởi vì, khi sử dụng nguồn nước có nhiễm asen chưa có các biểu hiện lâm sàng hoặc gây tác động ngay cho con người mà nó tích lũy và phát bệnh sau 5 - 10 năm.
Nhiễm độc asen gây ung thư da trên bàn tay và bàn chân
Đối với nước sinh hoạt bị nhiễm chì sẽ gây ra các loại bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư máu. Khi vào cơ thể, chì sẽ tích lũy tại các bộ phận như não, thận, phổi và xương. Trong đó, trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất, vì trẻ em có khả năng hấp thụ chì cao hơn 4 - 5 lần so với người lớn, dẫn đến hiện tượng chậm phát triển, rối loạn về hành vi nếu tích lũy lâu dài sẽ ở mức phơi nhiễm cao, từ đó tấn công vào não và hệ thần kinh trung ương dẫn đến hôn mê, co giật, thậm chí tử vong. Đối với người lớn, nhiễm chì tích lũy lâu dài sẽ dẫn đến các bệnh về thận, máu, tuyến giáp, tuyến yên. Đối với phụ nữ thì dễ sảy thai, sinh non, thai dị dạng hoặc vô sinh và là tác nhân chủ yếu dẫn đến ung thư. Chắc hẳn, chúng ta chưa thể quên thảm họa khủng khiếp Minamata tại Nhật Bản vào 1956 và chì là một thủ phạm chính gây ra thảm họa không chỉ cho con người mà còn cả các loài sinh vật sống ở đó.
Em bé nhiễm độc chì từ thảm họa Minamata năm 1956 tại Nhật Bản
Theo QCVN 01:2009/BYT, mặc dù trong quá trình sản xuất các nhà máy cũng đã tổ chức kiểm tra định kỳ mẫu nước bởi cơ quan chức năng, và kết quả cho thấy các tạp chất luôn dưới ngưỡng cho phép. Tuy nhiên, sẽ an toàn hơn nếu các nhà máy sử dụng phèn sạch với tần suất kiểm tra các kim loại thường xuyên để sớm phát hiện và dừng sử dụng lô phèn kém chất lượng.
Hiện tại, mặc dù nước sinh hoạt được sử dụng cho mục đích ăn uống vẫn đảm bảo chất lượng, nhưng các cơ quan chức năng cần cập nhật, bổ sung các tiêu chuẩn quy định về chất lượng hóa chất khi sử dụng cho mục đích sản xuất nước sinh hoạt hay nước ăn để ngăn chặn việc sử dụng phèn PAC kém chất lượng.
Các nhà máy nước phải nhận thức đầy đủ về các nguy cơ rủi ro lâu dài cho người dân khi sử dụng nước được sản xuất bởi phèn bẩn chứa kim loại nặng. Đặc biệt các nhà máy xử lý nước ở nông thôn phải tạo điều kiện và quan tâm đến khâu kiểm tra chất lượng phèn đầu vào. Như vậy mới làm cho chất lượng nước sinh hoạt đảm bảo an toàn, tránh các nguy cơ rủi ro làm phát sinh nhiều căn bệnh hiểm nghèo và cuối cùng là đảm bảo sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
NGUYỄN ĐỒNG HÀ
Giám đốc Marketing - Công ty Vietchem
BIWASE tái cấu trúc hệ sinh thái cấp nước theo mô hình quản trị hiện đại
Tin tức - Sự kiện
16/05/2026
Việt Nam - Nhật Bản đẩy mạnh kết nối, mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong ngành Nước
Quốc tế
12/05/2026
An ninh nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long từ Kết luận 26 của Bộ Chính trị
An toàn nguồn nước
12/05/2026
Đọc thêm
VWSA lưu ý hội viên về quy định xử phạt liên quan chất lượng nước sạch sinh hoạt
Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) thông tin tới các đơn vị hội viên một số nội dung liên quan lĩnh vực cấp nước sinh hoạt trong Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ, trong đó có quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.
Chính sách
11/05/2026
Hà Nội phê duyệt kế hoạch thoát nước, chống ngập nội thành năm 2026
UBND TP. Hà Nội phê duyệt Kế hoạch bảo đảm thoát nước và chống úng ngập khu vực nội thành năm 2026, đặt mục tiêu khai thác tối đa hệ thống thoát nước hiện có, xử lý các điểm ngập phát sinh trong năm 2025 và chủ động vận hành các công trình đầu mối khi mưa lớn.
Chính sách
06/05/2026
Đưa bình đẳng giới vào chương trình giám sát tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khoá XVI
Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2027 với nhiều nội dung quan trọng. Trong đó có việc thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2026.
Tin tức - Sự kiện
24/04/2026
Tăng trưởng xanh: Động lực mới cho doanh nghiệp ngành Nước
Trong bối cảnh các yêu cầu về môi trường, phát thải carbon ngày càng khắt khe, tăng trưởng xanh đang chuyển từ xu hướng sang điều kiện bắt buộc. Với ngành Nước – một trong những lĩnh vực chịu tác động lớn nhất từ biến đổi khí hậu, áp lực chuyển đổi xanh không chỉ đến từ bên ngoài mà còn xuất phát từ nhu cầu tự thân.
Diễn đàn
24/04/2026
Tiếp đà xây dựng kế hoạch hành động về bình đẳng giới tại ngành Nước Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030
Bình đẳng giới trong ngành Nước tại Việt Nam đang ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, những khoảng trống về nhận thức, công cụ triển khai hay sự liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu, lộ trình cụ thể.
Hiện trạng - Giải pháp
29/03/2026
TS.Trần Anh Tuấn: "Cần thiết lập bản đồ cao độ nền để chống úng ngập tại Hà Nội"
Góp ý với Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng Hà Nội về "Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026- 2030", TS.Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) cho rằng thành phố cần xác định mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn.
Diễn đàn
27/03/2026
Đề xuất cần 20.000 tỷ cho đề án giải quyết úng ngập tại Hà Nội
Sáng 25/3/2026, tại Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội đã diễn ra buổi hội thảo góp ý Đề án xử lý úng ngập tại khu vực nội thành Hà Nội. Tại hội thảo, các chuyên gia đã đưa ra nhiều nhận định đa chiều và có những đề xuất thiết thực nhằm thực hiện đề án hiệu quả.
Chính sách
25/03/2026
Đẩy nhanh hoàn thiện thể chế, xây dựng Luật Cấp, thoát nước
Bộ Xây dựng đang thúc đẩy hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý cho hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực cấp, thoát nước. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho việc xây dựng Luật Cấp, thoát nước, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho phát triển hạ tầng đô thị, bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao chất lượng dịch vụ công.
Chính sách
15/03/2026
20 mũi thi công khẩn trương bổ cập nước cải tạo sông Tô Lịch và chống ngập đô thị
Theo Ban Quản lý dự án hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội, hơn 20 mũi thi công đã được huy động trên toàn tuyến kênh Thụy Phương, khẩn trương bổ cập nước cải tạo sông Tô Lịch, và chống ngập đô thị.
Hiện trạng - Giải pháp
06/03/2026