Miền Trung, Tây Nguyên đối phó với nguy cơ thiếu nước

Hồ chứa nước thuỷ điện A Vương.

Ngày 9/5, Cục Quản lý Tài nguyên nước, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, hiện nay mực nước các hồ chứa lớn, quan trọng đều đang ở mức rất thấp, thiếu hụt so với quy định của quy trình vận hành liên hồ chứa trong thời kỳ mùa cạn trên các lưu vực sông, bản tin TTXVN cho hay.

Mực nước hồ chứa trung bình thấp hơn trong khoảng từ 0,4 m đến 24 m, tương ứng tổng lượng nước thiếu hụt trong khoảng từ 16 đến 389 triệu m³. Một số hồ chứa lớn thiếu hụt như hồ Bản Vẽ, Ngàn Trươi, A Vương, Buôn Tua Srah, Sông Tranh 2.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia đánh giá khả năng ảnh hưởng của hiện tượng El Nino và nhận định sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước đến cuối mùa cạn năm 2023, dòng chảy có thể thiếu hụt từ 20-40% trên các sông ở khu vực Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ trong các tháng cuối mùa cạn năm 2023; 20-50% trên các sông ở khu vực Nam Trung Bộ; 15-25% trên các sông ở khu vực Tây Nguyên so với trung bình nhiều năm.

Tổng lượng dòng chảy đến các hồ chứa lớn khu vực Bắc Trung Bộ được dự báo thấp hơn từ 15-35%, khu vực Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ thấp hơn từ 15-40%, khu vực Tây Nguyên thấp hơn từ 10-25% so với trung bình nhiều năm. Nguy cơ thiếu nước trong thời gian còn lại của mùa cạn có khả năng sẽ diễn ra nghiêm trọng.

Các khu vực Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung nằm trong các nơi có tỷ lệ % hộ gia đình có nguồn nước hợp vệ sinh thấp nhất cả nước, TTXVN dẫn số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2022 cho hay. Ở Tây Nguyên là 98,1%, tiếp theo là 98% ở Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, chỉ đứng trên khu vực Trung du và miền núi phía Bắc với 92,9%.

Để bảo đảm cân đối đủ nguồn nước cấp cho hạ du các lưu vực sông trong mùa cạn năm 2023, đặc biệt là bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất thời kỳ nắng nóng, cao điểm, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề nghị các bộ, ngành liên quan hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng thiếu nước có thể xảy ra trên các lưu vực sông miền Trung, Tây Nguyên. 

Bộ Công Thương chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Trung tâm điều độ hệ thống điện Quốc gia, các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa lập kế hoạch, phương án huy động, kế hoạch vận hành của các nhà máy thủy điện cho phù hợp với hiện trạng nguồn nước và các quy định của quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông, đặc biệt là các hồ chứa đang có mực nước thấp, trên nguyên tắc ưu tiên cân đối nguồn nước cấp cho hạ du trong thời gian còn lại mùa cạn, bảo đảm các yêu cầu sử dụng nước và giảm thiểu tối đa nguy cơ thiếu nước ở hạ du các lưu vực sông.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT) chỉ đạo các cơ quan chức năng lập kế hoạch lấy nước phục vụ sản xuất vụ Hè Thu năm 2023; thống nhất với các cơ quan liên quan về thời gian cụ thể và phương án điều tiết nước cho hạ du, bảo đảm phù hợp khả năng lấy nước hiệu quả của công trình thủy lợi; hướng dẫn các địa phương ở hạ lưu thống nhất mùa vụ, thời gian lấy nước phù hợp với thời gian xả nước gia tăng của các hồ chứa theo kế hoạch, không để kéo dài thời gian lấy nước.

Bộ NNPTNT chỉ đạo các đơn vị quản lý vận hành hệ thống công trình thủy lợi phía hạ du rà soát, nâng cao năng lực, hiệu quả lấy nước phù hợp với điều kiện nguồn nước các hồ chứa và trên các lưu vực sông, đặc biệt là các công trình lấy nước dọc dòng chính và các hệ thống thủy lợi lớn ở hạ du tránh lãng phí nguồn nước, đặc biệt trên các lưu vực sông Mã, sông Cả, Vu Gia-Thu Bồn và sông Ba.

Bộ Xây dựng chỉ đạo các cơ quan chức năng, các đơn vị quản lý, vận hành các Nhà máy nước lớn, quan trọng, rà soát, nâng cao năng lực, hiệu quả lấy nước phù hợp với điều kiện nguồn nước các hồ chứa và trên các lưu vực sông, bảo đảm cấp nước an toàn cho sinh hoạt và sản xuất của nhân dân ở hạ du các lưu vực sông, đặc biệt trên các lưu vực sông Vu Gia-Thu Bồn, Ba và sông Đồng Nai.

UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các tổ chức trực thuộc, các cơ quan liên quan trong phạm vi cấp tỉnh quản lý lập kế hoạch sử dụng nước phù hợp trong điều kiện thiếu hụt nguồn nước; chỉ đạo các đơn vị quản lý vận hành hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh quản lý thực hiện việc lấy nước phù hợp với thời gian, kế hoạch vận hành xả nước của các hồ chứa.

UBND các tỉnh, thành phố phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong triển khai thống nhất mùa vụ, thời gian lấy nước phù hợp với kế hoạch vận hành xả nước của các hồ chứa; cải tạo, nâng cấp, bổ sung công trình để chủ động, linh hoạt trong việc tổ chức lấy nước trong điều kiện nguồn nước tiếp tục có nguy cơ thiếu hụt trong thời gian tới. 

UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành, các đơn vị quản lý, vận hành các công trình khai thác, sử dụng nước phía hạ du thường xuyên theo dõi diễn biến tình hình khí tượng, thủy văn, nguồn nước để vận hành các công trình khai thác, sử dụng nước cho phù hợp, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí nguồn nước.

Các đơn vị quản lý vận hành hồ chứa trên các lưu vực sông theo dõi chặt diễn biến khí tượng thủy văn, xây dựng các kịch bản vận hành, điều tiết hồ và cung cấp thông tin, số liệu theo quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa; vận hành hồ với lưu lượng, thời gian xả theo quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa và yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; bảo đảm yêu cầu cấp nước an toàn cho hạ du các lưu vực sông đến cuối mùa cạn.