Khi nước ngầm bị khai thác quá mức

28/06/2018 00:00

Thời gian qua, việc đào giếng khai thác nước ngầm diễn ra ở nhiều địa phương trong cả nước.

Thời gian qua, việc đào giếng khai thác nước ngầm diễn ra ở nhiều địa phương trong cả nước.

Những giếng nước này được phục vụ sinh hoạt cho người dân vùng khô hạn, và cũng là để phục vụ cho việc nuôi tôm, nuôi gia súc, trồng trọt. Tuy nhiên, do không được quản lý chặt chẽ, số giếng khoan ngày một nhiều dẫn tới nhiều hệ lụy.

Không giảm mà lại tăng

Hơn 10 năm qua, việc khai thác sử dụng nguồn nước dưới đất ở khu vực ven biển Bình Thuận không giảm, ngược lại có xu hướng tăng.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh này, trong tổng lượng nước khai thác khoảng 100.000 m3/ngày trên toàn tỉnh, tập trung chủ yếu ở vùng cát ven biển.

Đáng chú ý, tình trạng khai thác nước dưới đất của các doanh nghiệp khai thác titan thời gian dài cũng không kiểm soát chặt chẽ (theo tính toán, tách 1 m3 cát quặng cần khoảng 3m3 nước), đã dấn tới nguy cơ mất cân bằng nguồn nước trong toàn vùng.

Một cuộc khảo sát cách đây chưa lâu của cơ quan chức năng cho thấy, chỉ tính khu vực ven biển từ Mũi Né (TP Phan Thiết) đến Thuận Quý (huyện Hàm Thuận Nam) đã thiếu nguồn nước mặt lẫn nguồn nước ngầm nếu như không có quy hoạch, phân vùng khai thác, sử dụng nước hợp lý.

Vì vậy, Sở TNMT đã lên dự án “Quy hoạch nước dưới đất vùng cát ven biển, kết hợp các giải pháp quản lý, khai thác, bảo vệ nước dưới đất trong quá trình khai thác tuyển quặng ti tan, giai đoạn đến năm 2025”.



Quá nhiều giếng khoan khiến cho nguồn nước ngầm cũng như mặt đất bị đe dọa

Phạm vi vùng quy hoạch gồm toàn bộ diện tích vùng cát, đồng bằng, cửa sông, ven biển từ huyện Tuy Phong đến huyện Hàm Tân, với tổng diện tích tự nhiên 3.200 km2.

Cần nhắc lại, tháng 11/2017, Bộ TNMT đã ban hành Quyết định số 2301 về việc phê duyệt nhiệm vụ “Quy hoạch tài nguyên nước chung của cả nước” với phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch là 330.972 km2 thuộc 7 vùng của cả nước, thời gian thực hiện từ năm 2017 đến năm 2019.

Riêng với Bình Thuận, về nguồn nước mặt, có 89 con sông, trong đó có 24 sông liên tỉnh với các sông lớn là sông Cái Phan Thiết, sông Lũy, sông La Ngà và sông Dinh… tổng lượng nước khai thác từ nguồn nước mặt là 6,154 triệu m3/ngày đêm.

Trữ lượng nước dưới đất phân bố trong các tầng chứa nước, khu vực cồn cát ven biển với chiều sâu khai thác từ 30 - 40m, cá biệt có nơi từ 80 - 100m. Tổng lưu lượng nước dưới đất đang khai thác là 118 nghìn m3/ngày đêm.

Trong khi đó, theo báo cáo “Quy hoạch tổng thể cấp nước nông thôn tỉnh Bình Thuận đến năm 2020”, tổng lượng nước được khai thác, sử dụng để cấp nước sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp trên địa bàn ước tính 1.486,5 triệu m3/năm.

Bình Thuận là địa phương nắng nóng nhất cả nước, lượng mưa trung bình hàng năm thấp, số ngày ngày trong năm cao, nhiều nơi khô hạn và bị hoang mạc hóa.

Vì vậy, nhu cầu nước cho sinh hoạt, sản xuất là rất lớn. Việc người dân tự đào giếng khoan tìm nước diễn ra dày đặc, ảnh hưởng tiêu cực tới nguồn nước ngầm và cũng làm cho nền đất yếu đi.

Còn tại tỉnh Bình Định, việc đào giếng tìm nước cũng diễn ra rất mạnh mẽ. Mặc dù đã được cảnh báo từ năm 2011, nhưng tới nay tình hình vẫn diễn biến phức tạp.

Thảm họa môi trường từ việc nuôi tôm trên cát từng khiến một dải bờ biển huyện Phù Mỹ bị đào xới, băm nát. Giếng khoan mọc lên dày đặc.

Theo cơ quan chức năng, trung bình mỗi hecta nuôi tôm trên cát cần đến 50.000m3 nước ngọt.

Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh này cũng từng cảnh báo, tầng nước ngọt ngầm ở các vùng nuôi tôm trên cát đã bị nhiễm mặn, với các giếng đóng có độ sâu từ 4-5 m, nước đã bị nhiễm mặn 6-9‰.

Tới nay, do nguồn nước ngầm ít dần, người dân phải khoan giếng từ 15-3 0m mới có nước, và nguồn nước ngầm cũng bị nhiễm mặn lên tới từ 10-25‰.

Đáng chú ý, một giếng nước cũng chỉ phục vụ được chừng 2 vụ tôm là lại bị bỏ đi.

Hành động trước khi quá muộn

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, do hạn mặn kéo dài những năm gần đây, nên “phong trào” đào giếng khai thác nguồn nước ngầm cũng diễn ra ở nhiều địa phương.

Trước đây 1 năm, đầu tháng 6/2017, ông Tom Kompier- đại diện Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan đã trao kết quả nghiên cứu cho đại diện Bộ TNMT. Đó là Báo cáo “Tác động của 25 năm khai thác nước ngầm ở ĐBSCL” trong khuôn khổ Dự án Rise and Fall.

Nghiên cứu đã chỉ ra tình trạng khai thác nước ngầm là nguyên nhân chính khiến ĐBSCL lún 1 đến 3cm/năm và tốc độ ngày càng tăng, cùng với cảnh báo “Kết quả này nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì chúng tôi dự tính ban đầu”.

Chung nhận định về nguyên nhân sụt lún vùng ĐBSCL, giáo sư Piet Hoekstra đến từ Trường Đại học Utrecht (Hà Lan) cho rằng, một trong những nguyên nhân lớn gây sụt lún do con người khai thác nước ngầm quá mức.

Có thể lấy ví dụ ở tỉnh Sóc Trăng, người dân tại một số huyện, thị như: Long Phú, Trần Đề, Cù Lao Dung, thị xã Vĩnh Châu đã tự tổ chức khoan giếng khai thác nước dưới đất tưới lúa và nuôi thuỷ sản.

Từ đó mực nước dưới đất đang hạ thấp dần: trung bình ở các tầng chứa nước dao động từ 0,31-0,81 m/năm.

Nói như một vị lãnh đạo Sở TNMT tỉnh Sóc Trăng thì tại thành phố Sóc Trăng, huyện Mỹ Xuyên và thị xã Vĩnh Châu, cả ba khu vực này giống như cái lòng chảo, tức là mực nước ngầm đã hạ liên tục.

Theo giới chuyên gia, một trong những biện pháp “chống đỡ” là chính quyền ngừng cấp phép khai thác nước ngầm.

Tuy nhiên, việc này nếu có đạt được thì cũng cần rất nhiều thời gian nguồn nước ngầm mới được khôi phục.

Một chuyên gia đến từ Nhật Bản cho biết, nước Nhật bắt đầu không cho phép khai thác nước ngầm vào khoảng năm 1985, nhưng phải đến năm 2000 thì mực nước ngầm mới không sụt giảm tiếp.

Do vậy nếu không có biện pháp “rắn” ngay từ bây giờ thì hậu quả sẽ khó lường hơn và sự khôi phục lượng nước ngầm cũng như giữ độ cứng của đất bề mặt càng gian nan.
Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Luật Cấp, Thoát nước cần làm rõ nguồn lực và trách nhiệm

Luật Cấp, Thoát nước cần làm rõ nguồn lực và trách nhiệm

Hội thảo góp ý dự thảo Luật Cấp, thoát nước tại TP.HCM do Bộ Xây dựng tổ chức ngày 13/11/2026 ghi nhận nhiều ý kiến về giá dịch vụ, chi phí di dời công trình, đầu tư xử lý nước thải và trách nhiệm vận hành... Luật cần tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm cấp nước liên tục và tạo nguồn lực cải thiện dịch vụ cho người dân.

Cấp nước Hải Phòng hưởng ứng Tháng hành động vì Bình đẳng giới năm 2026

Cấp nước Hải Phòng hưởng ứng Tháng hành động vì Bình đẳng giới năm 2026

Bình đẳng giới không chỉ là câu chuyện bảo đảm quyền lợi lao động nữ mà còn gắn với mục tiêu xây dựng môi trường làm việc công bằng, phát huy nguồn lực con người. Hưởng ứng Tháng hành động năm 2026, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng tiếp tục thể hiện trách nhiệm trong chăm lo lao động nữ và thúc đẩy bình đẳng giới tại doanh nghiệp.

Luật Cấp, Thoát nước được mong đợi như "cơn mưa" sau hai thập kỷ "nắng hạn"

Luật Cấp, Thoát nước được mong đợi như "cơn mưa" sau hai thập kỷ "nắng hạn"

Sau hai thập kỷ chờ đợi, hồ sơ dự thảo Luật Cấp, Thoát nước đang được khẩn trương hoàn thiện, mang theo kỳ vọng tháo gỡ những vướng mắc, bất cập nảy sinh từ thực tiễn quản lý và vận hành ngành Nước.

Diễn đàn 11/11/2026
60 năm đào tạo nhân lực ngành Nước tại Trường Đại học Thủy lợi

60 năm đào tạo nhân lực ngành Nước tại Trường Đại học Thủy lợi

Sáu thập kỷ xây dựng và phát triển, Khoa Kỹ thuật tài nguyên nước, Trường Đại học Thủy lợi đã đào tạo hàng nghìn kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ, đóng góp nguồn nhân lực cho lĩnh vực thủy lợi và tài nguyên nước.

Phát triển cấp thoát nước trong mô hình đô thị bền vững

Phát triển cấp thoát nước trong mô hình đô thị bền vững

Sáng ngày 6/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng phối hợp với Ban chính sách Chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026.

Diễn đàn 06/11/2026
Việt Nam và Australia khảo sát nhu cầu đào tạo, nâng cao năng lực ngành Nước

Việt Nam và Australia khảo sát nhu cầu đào tạo, nâng cao năng lực ngành Nước

Trong hai ngày 4 và 5/11, tại Công ty Cổ phần Cấp nước Phú Thọ, đối tác Việt Nam và Australia làm việc về Dự án Hợp tác nâng cao năng lực ngành Nước Việt Nam. Chương trình tập trung khảo sát nhu cầu đào tạo, xác định lĩnh vực ưu tiên và phương pháp đào tạo phù hợp với doanh nghiệp.

Chuẩn hóa dữ liệu cho hệ thống cấp thoát nước đô thị

Chuẩn hóa dữ liệu cho hệ thống cấp thoát nước đô thị

Quyết định số 1852/QĐ-BXD ban hành Từ điển dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị phiên bản 1.0. Tài liệu chuẩn hóa tên gọi, định nghĩa, kiểu dữ liệu và định dạng các trường dữ liệu tối thiểu, đồng thời quy định việc kế thừa từ vựng và mã định danh.

Tham vấn hướng dẫn triển khai PPP trong phục hồi nguồn nước

Tham vấn hướng dẫn triển khai PPP trong phục hồi nguồn nước

Ngày 29/10/2026, tại Hà Nội, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển đã tổ chức Hội thảo khoa học “Tham vấn về tài liệu hướng dẫn triển khai mô hình hợp tác công tư (PPP) trong phục hồi nguồn nước bị suy thoái, ô nhiễm, cạn kiệt ở Việt Nam”.

Cấp thoát nước Phú Yên thực hành ESG từ những việc làm thiết thực

Cấp thoát nước Phú Yên thực hành ESG từ những việc làm thiết thực

Từ bảo vệ nguồn nước, giảm thất thoát đến tiết kiệm năng lượng và bảo đảm chất lượng dịch vụ, Công ty CP Cấp thoát nước Phú Yên (PYWASE) đang từng bước hệ thống hóa các hoạt động thường xuyên theo nguyên tắc ESG, gắn hiệu quả sản xuất, kinh doanh với trách nhiệm môi trường và xã hội.

Top