Việt Nam cần sớm hoàn thiện Luật Cấp, Thoát nước

Phóng viên Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam (PV): Rất nhiều đô thị hiện đại, các nước văn minh, hệ thống thoát nước tự nhiên và nước xả thải đi theo đường và theo quy định của luật bảo vệ môi trường là ai xả thải, người đó phải có trách nhiệm xử lý. Nhưng ở các đô thị của Việt Nam, người dân vẫn xả thải trực tiếp xuống cống. Có lẽ, việc xử lý nước thải mới chỉ áp dụng đối với các khu công nghiệp. Ông có khuyến cáo gì về việc xây dựng thể chế, chính sách cho việc cấp, thoát nước, bởi không xử lý nước thải ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tổ chức cũng như sức khỏe con người?

Phó Tổng Giám đốc Công ty Trịnh Ngọc Sơn: 

Đúng như vậy. Tôi thấy cần sớm hoàn thiện luật về cấp, thoát nước; quy định về công tác xả thải ra hệ thống thoát nước để đảm bảo cho việc thoát nước diễn ra theo đúng trình tự và đúng luật pháp đề ra. Thực tế vấn đề úng ngập xảy ra có nhiều nguyên nhân, trong đó có vấn đề dự báo và hoạch định chiến lược trong quy hoạch, hệ thống đường ống cũ chưa được đánh giá kỹ và hệ thống chưa theo kịp tốc độ đô thị hoá của thành phố. Theo tiêu chí của dự án thoát nước đối với lưu vực sông Tô Lịch thì hiện nay hệ thống đáp ứng 310mm/hai ngày nhưng ghi nhận đã có những trận mưa đã đạt tới 200mm/2 giờ (trận mưa năm 2008 đã vượt quá giới hạn quy định)…. 

Mặc dù đơn vị chúng tôi đã vận hành hệ thống thoát nước theo đúng quy trình, nhưng có một số ít người dân vẫn xả thải không theo quy định. Theo Luật Bảo vệ môi trường, người dân xả thải ra môi trường phải có trách nhiệm trả phí xử lý. Việc này cho thấy rất cần thiết, sớm có Luật Cấp, thoát nước để mỗi người có trách nhiệm hơn trong việc xử lý thoát nước.

Hà Nội có mâu thuẫn gì giữa việc trữ nước để nuôi cá và chuẩn bị phương án đề phòng thoát lũ khi trời mưa hay không? Có ý kiến cho rằng cần có kế hoạch thoát nước sớm, phòng cho dự báo vài tiếng nữa sẽ có mưa, để thoát nước được đảm bảo?

Phó Tổng Giám đốc Công ty Trịnh Ngọc Sơn: Hiện nay, nội thành Hà Nội có khoảng 120 hồ thì Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội được giao duy trì quản lý, vệ sinh, quản lý duy trì mực nước 81 hồ. Theo quy hoạch thì hiện nay một số hồ ở Hà Nội chưa được triển khai, vì vậy để đảm bảo tốt công tác phòng chống úng ngập thì Hà Nội cần đào bổ sung thêm hồ điều hoà cũng như đưa những hồ còn lại tham gia hệ thống điều hoà mực nước để giải quyết vấn đề úng ngập của thành phố.

Nhân lực chất lượng cao đang là một trong những thách thức chính đối với ngành cấp, thoát nước Việt Nam. Công ty Thoát nước Hà Nội đã và đang áp dụng những chính sách, biện pháp nào để thu hút người lao động, đảm bảo lực lượng cả về chất lượng và số lượng để hoàn thành nhiệm vụ đề ra?

Phó Tổng Giám đốc Công ty Trịnh Ngọc Sơn: Sự phát triển của hệ thống đô thị gắn liền với kết cấu cơ sở hạ tầng, để trở thành thành phố thông minh, thì cần phải có hệ thống thoát nước thông minh nên buộc phải có kế hoạch chiến lược.

Hiện đại cũng không thể không có hệ thống thoát nước, nên buộc phải có kế hoạch, chiến lược. Để quản lý thông minh hệ thống thoát nước thì phải có nhân lực, công cụ và phần mềm thông minh. Muốn quản lý phần mềm thông minh thì hệ thống cần được số hóa, kỹ thuật hóa đưa vào quy chuẩn thì mới quản lý đồng bộ được. 

Hiện nay, công tác duy trì vận hành hệ thống thoát nước còn dùng biện pháp thủ công nên người công nhân còn gặp nhiều vất vả. Vì vậy, để giữ chân và thu hút nguồn nhân lực, công ty luôn đảm bảo chế độ cho người lao động như: khám sức khoẻ định kỳ, chi trả đầy đủ chế độ, đảm bảo các thiết bị bảo hộ, an toàn lao động cho toàn bộ cán bộ công nhân viên. Ngoài ra, hằng năm công ty tổ chức định kỳ những đợt tham quan nghỉ mát, các phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao để nâng cao sức khoẻ tinh thần cho người lao động. Đồng thời, Công ty không ngừng áp dụng cơ giới hoá, tự động hoá nhằm giảm mức độ độc hại, tăng năng suất lao động.

Tăng cường tuyên truyền để đẩy mạnh ý thức, trách nhiệm cộng đồng của người dân thông qua việc người dân tự chịu trách nhiệm về xả thải, đóng phí xả thải, đấy là nguồn bù đắp cho ngân sách để có thể thúc đẩy, giải quyết câu chuyện khó khăn ngành nước và đem lại môi trường sống tốt cho xã hội và người dân. 

Theo nghị định của chính phủ, người nào xả thải thì người đó phải trả phí nhưng hiện nay Hà Nội mới chỉ thu phí nước thải tính vào giá nước sạch, bằng 10-35% giá nước sạch và chưa thu phí của người dân, chỉ mới thu phí được các khu công nghiệp. Đại đa số là chưa thu của người dân vì một số lý do khách quan như thu nhập chưa đảm bảo, nhưng tiến tới cần phải có lộ trình thu phí thì mới xây dựng được thành phố thông minh, có điều kiện và tiền để sử dụng thiết bị hiện đại, bù đắp được chi phí xây dựng lại hệ thống.

 Thực sự đó là đảm bảo môi trường sống của người dân. Môi trường bền vững thì sức khỏe người dân được cải thiện, sức khỏe tăng lên, vui vẻ hơn. Mỗi người chung tay một chút, nhưng để được sự đồng thuận của người dân, phải có lộ trình rõ ràng.

PV: Ngoài ra, Ông có muốn chia sẻ, gửi gắm điều gì với độc giả của Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam, với những cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan hoặc quan tâm tới ngành Nước Việt Nam? 

Phó Tổng Giám đốc Công ty Trịnh Ngọc Sơn: Công ty Thoát nước đã phát triển, gắn bó với Thủ đô nửa thế kỷ và có những gia đình, thế hệ 3, 4 đời làm nghề thoát nước. Một điều nữa là gần như 100% cán bộ, công nhân viên là công dân Thủ đô. Suy nghĩ đi làm là làm cho công ty, cho thành phố là làm cho chính nhà mình. Có thể thấy là hiện ít nhất có hơn 2.000 hộ gia đình. Nếu nhân lên mỗi hộ gia đình có 4 người thì đã có hơn 8.000 người chung tay bảo vệ, giữ gìn hệ thống thoát nước.

Công việc rất vất vả nên rất cần sự thông cảm, chia sẻ của người dân, và mong muốn người dân thủ đô có ý thức bảo vệ công tác thoát nước, không lấn chiếm hệ thống thoát nước, vứt rác xuống mương, sông hồ, che đậy ga thu, xả thải theo quy định.

Tôi rất mong người dân ủng hộ, các nhà khoa học, các cấp chính quyền chung tay đồng thuận để sớm có luật cấp thoát nước. Đây là điều rất cần thiết, giúp cho môi trường sống tốt hơn, bền vững hơn, quy định pháp luật tốt hơn. 

Xin chân thành cảm ơn ông và chúc mừng Công ty nhân kỷ niệm 50 năm ngày thành lập.