“Trái tim dữ liệu” của đô thị thông minh Cần Thơ chưa hình thành đầy đủ

Đầu năm 2026, UBND TP Cần Thơ phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040. Sau đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành kế hoạch triển khai, tập trung vào quản lý ngập, quan trắc nước, môi trường và nông nghiệp thông minh. Nhưng kết quả bước đầu còn thấp. Thành phố mới hoàn thành 3/16 tiêu chí cấp độ 1. Có thêm 8 tiêu chí đang triển khai. Như vậy vẫn chưa đạt ngưỡng tối thiểu theo yêu cầu.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, trong lĩnh vực quản lý nước, một số khó khăn vẫn đang hiện hữu. Thành phố đã tiếp nhận hệ thống thông tin quản lý rủi ro ngập lụt FRMIS và giao đơn vị thực hiện quản lý, vận hành, khai thác. Tuy nhiên, để hệ thống này cùng các hạng mục như cống ngăn triều, âu thuyền vận hành ổn định, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có tờ trình đề nghị bổ sung kinh phí thực hiện.

Một đầu việc khác là tích hợp dữ liệu mưa, triều cường và mực nước nội đồng về Trung tâm IOC để hỗ trợ ra quyết định vận hành hệ thống thủy lợi, thoát nước. Hiện ngành chức năng đang vận hành 51 trạm đo mưa, mực nước và ngập đô thị tự động. Nhưng kinh phí cho những hoạt động của hệ thống này do Quỹ Cộng đồng phòng, tránh thiên tai tài trợ.

Cũng theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, địa phương có 13 trạm quan trắc nước tự động kiểm soát nước mặt, nước ngầm, cảnh báo chất lượng nguồn nước. Trong đó chỉ 9 trạm đang hoạt động, còn 4 trạm đã hư hỏng, xuống cấp, ngừng vận hành. Đây không còn là vấn đề nhỏ bởi dữ liệu đầu vào không đủ, phần phân tích, cảnh báo, hỗ trợ điều hành phía sau cũng bị ảnh hưởng.

Một vấn đề quan trọng khác là hệ thống IoT giám sát sạt lở bờ sông đến nay vẫn chưa thực hiện. Đây lại là khoảng trống trong một đô thị thông minh nhất là với đô thị sông nước. Bởi thiếu dữ liệu theo dõi sạt lở thì rất khó có được cảnh báo sớm, ứng phó sớm.

Ở mảng môi trường, thành phố đã triển khai hệ thống giám sát khai thác cát tại 9 mỏ cát sông và 4 mỏ cát biển bằng phần mềm định vị và camera. UBND TP Cần Thơ cũng đã phê duyệt mạng lưới quan trắc môi trường giai đoạn 2026-2030, gồm không khí, nước mặt và nước dưới đất.

Tại cuộc họp của Hội đồng điều phối phát triển đô thị thông minh TP Cần Thơ ngày 22/4/2026, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên đã đưa ra "Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: Hoàn thiện khung kiến trúc và quản trị dữ liệu; Xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị thống nhất; Triển khai thí điểm các ứng dụng thông minh trong giao thông, môi trường, quản lý nước… Đáng chú ý, định hướng mới không dàn trải mà tập trung giải quyết các vấn đề cấp bách như ngập đô thị, giao thông, rác thải những "điểm nghẽn" ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân".

Cần Thơ đã bắt đầu sớm triển khai mô hình đô thị thông minh với những phần việc cụ thể. Tuy nhiên, từ yêu cầu thực tế của quản lý ngập, quan trắc nước, môi trường đến nông nghiệp thông minh cho thấy, dữ liệu vẫn là khâu cần được ưu tiên hoàn thiện hơn nữa. Khi hạ tầng dữ liệu còn thiếu đồng bộ, thiếu kết nối và thiếu nguồn lực thì mục tiêu xây dựng đô thị thông minh khó có thể thực hiện đúng tiến độ. Cần Thơ đã nhận ra làm sao để dữ liệu thật sự trở thành nền tảng phục vụ điều hành, thay vì vẫn nằm rời rạc ở từng lĩnh vực. Nếu các vướng mắc về dữ liệu, cơ chế phối hợp và nguồn lực không sớm được xử lý, tiến độ hoàn thành các tiêu chí đô thị thông minh trong giai đoạn đầu sẽ khó bảo đảm.

Mai Thanh