Tìm ra nguyên do khiến Sao Kim trở nên "khô cằn"

15/05/2024 10:14

Kết quả nghiên cứu mới đây về sự mất tích bí ẩn của nước trên Sao Kim đã mở ra kỳ vọng trong công cuộc tìm kiếm sự sống bên ngoài Trái Đất ở những hành tinh trong Hệ Mặt Trời.

So sánh bề mặt của Sao Kim (bên trái) và Trái đất (hiện nay). Ảnh: NASA/JPL-Caltech, NASA

So sánh bề mặt của Sao Kim (bên trái) và Trái đất (hiện nay). Ảnh: NASA/JPL-Caltech, NASA

Sao Kim là hành tinh thứ hai tính từ Mặt Trời và thường được gọi là "hàng xóm" của Trái Đất vì kích thước và khoảng cách gần như tương tự nhau. 

Tuy nhiên, Sao Kim có bầu khí quyển dày, chủ yếu bao gồm carbon dioxide, với các đám mây axit sulfuric, khiến hành tinh này mờ đục trong ánh sáng. Do đó, bầu khí quyển cũng dày đặc và nóng hơn rất nhiều so với Trái Đất, với áp suất khí quyển trên bề mặt gấp khoảng 92 lần so với Trái Đất - tương đương với độ sâu khoảng 3.000 feet dưới nước trên hành tinh của chúng ta. Địa hình chủ yếu là địa hình cằn cỗi, nhiều đá được bao phủ bởi một lớp bụi lưu huỳnh và có hàng nghìn ngọn núi lửa, một số trong đó có thể vẫn còn hoạt động.

"Sao Kim không phải là một nơi tốt đẹp. Tàu thám hiểm không gian bằng kim loại sau khi đổ bộ xuống hành tinh đã tan chảy trong vài phút. Nhiệt độ bề mặt trung bình là 867 độ F". Lý giải điều này, các nhà khoa học cho rằng Sao Kim gần mặt trời hơn Trái Đất nên nhiệt độ cao hơn. Ngoài ra Sao Kim có siêu năng lượng với bầu khí quyển nhà kính bao gồm 96% CO2 (carbon dioxide). 

Do đó, "sự sống sẽ bị nấu chín trên bề mặt theo đúng nghĩa đen và bị khử thành nhựa đường", Martin van Kranendonk, Giáo sư địa chất và sinh vật học vũ trụ tại Đại học Curtin trao đổi với tạp chí Newsweek.

"Và tất nhiên, không có nước trên Sao Kim, nơi sinh sống của mọi sự sống trên Trái Đất", Giáo sư nhấn mạnh. 

Mặc dù, thực tế này không phải điều kiện lý tưởng cho sự sống, song các nhà khoa học tin rằng Sao Kim có thể từng có một lượng nước đáng kể từ xa xưa. Sự tồn tại của nước có thể ở dạng đại dương hoặc các khối nước bề mặt lớn. Theo thời gian, khi bức xạ mặt trời tăng lên và hoạt động địa chất thải ra nhiều carbon dioxide hơn, Sao Kim có thể đã trải qua hiệu ứng nhà kính tăng vọt. Điều này sẽ dẫn đến sự bốc hơi của bất kỳ lượng nước bề mặt nào, sự gia tăng áp suất khí quyển và nhiệt độ khắc nghiệt sau đó, biến hành tinh này thành một nơi khắc nghiệt như ngày nay.

Theo kết quả nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature, Sao Kim có thể đã mất toàn bộ nước do quá trình bốc hơi khỏi bầu khí quyển thông qua phản ứng hóa học gọi là tái hợp phân ly HCO+. Theo đó, các ion HCO+ kết hợp với các electron để tạo thành các nguyên tử carbon monoxide và hydro, sau đó bị phát tán vào không gian.

Trước đây, các lý thuyết cho rằng nước của Sao Kim bị mất đi thông qua một quá trình gọi là dòng chảy thủy động lực, mô tả cách khí thoát ra khỏi bầu khí quyển của một hành tinh.

Tuy nhiên, quá trình này không thể loại bỏ đủ nước để tạo ra tình trạng khô hạn mà chúng ta thấy trên Sao Kim ngày nay. Mặt khác, sự tái tổ hợp phân ly HCO+ có nghĩa là nước bị mất với tốc độ gấp đôi tốc độ dự đoán trong dòng chảy thủy động lực học. Điều này giải thích cho bất kỳ sự khác biệt nào trong dữ liệu thu được từ các thiết bị tàu vũ trụ ghi được trước đây.

"Quá trình này gần như tăng gấp đôi tốc độ thoát của Sao Kim. Tỷ lệ thất thoát cao này giải quyết những khó khăn tồn tại lâu dài trong quá trình nghiên cứu. Đồng thời giải thích mức độ phong phú và tỷ lệ đồng vị đo được của nước trên Sao Kim”, các nhà nghiên cứu cho biết.

Cần thực hiện các sứ mệnh tiếp theo tới Sao Kim để đo lường xem liệu sự tái hợp phân ly HCO+ có thực sự là nguyên nhân khiến Sao Kim mất đi phần lớn lượng nước hay không.

Khiêm Anh

Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Vị trí, vai trò và tầm quan trọng quản lý cấp nước, thoát nước trong kỷ nguyên mới

Vị trí, vai trò và tầm quan trọng quản lý cấp nước, thoát nước trong kỷ nguyên mới

LTS: Con người có thể nhịn ăn được nhiều tuần nhưng thiếu nước chỉ vài ngày đã nguy hiểm đến tính mạng, nên không thể coi nước sạch là một loại hàng hóa thông thường. Bộ Xây dựng đang chủ trì soạn thảo Luật Cấp, thoát nước. Bài viết bàn về vị trí, vai trò của quản lý cấp, thoát nước và những nội dung cần được luật hóa.

Từ cấp nước liên vùng đến an ninh cấp nước quốc gia

Từ cấp nước liên vùng đến an ninh cấp nước quốc gia

LTS: Trước tác động của biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn và nhu cầu sử dụng nước gia tăng, bảo đảm cấp nước an toàn, liên tục, với chi phí hợp lý đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đề xuất chuyển nước liên vùng và cảnh báo mùa cạn 2026-2027 cho thấy an ninh cấp nước cần được nhìn nhận như một chiến lược quốc gia.

Kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính trong ngành cấp nước, thoát nước ở Việt Nam

Kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính trong ngành cấp nước, thoát nước ở Việt Nam

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên, kinh tế tuần hoàn đang mở ra hướng chuyển đổi cho ngành cấp nước, thoát nước. Từ tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng nước đến thu hồi tài nguyên từ nước thải.

Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối

Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối

Nhân kỷ niệm 60 năm thành lập Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, chiều 16/10, Bộ môn Kỹ thuật Cấp Thoát nước của trường đã tổ chức hội thảo khoa học “Kỹ thuật Cấp Thoát nước: Hành trình đổi mới và kết nối”.

Diễn đàn 17/10/2026
“Thám hiểm” 5 châu trong một ngày: Safari Cần Giờ mở ra hành trình khám phá từ bầu trời đến đại dương

“Thám hiểm” 5 châu trong một ngày: Safari Cần Giờ mở ra hành trình khám phá từ bầu trời đến đại dương

Dõi theo những cánh chim tự do, tự tay cho hươu cao cổ ăn rồi hòa nhịp lễ hội từ nhiều vùng đất, du khách có thể khám phá thiên nhiên và văn hóa năm châu trong một ngày tại Công viên Lễ hội Safari.

Biểu giá nước và quản trị vận hành tại SENDAI: Gợi mở về tự chủ tài chính và đầu tư hạ tầng cấp nước

Biểu giá nước và quản trị vận hành tại SENDAI: Gợi mở về tự chủ tài chính và đầu tư hạ tầng cấp nước

Kinh nghiệm quản lý dịch vụ cấp, thoát nước tại Sendai (Nhật Bản) cho thấy cách tổ chức biểu giá, thu phí và quản lý doanh thu có vai trò quan trọng đối với tính minh bạch tài chính và hiệu quả vận hành. Thực tiễn này mang đến những gợi mở cho Việt Nam trong hoàn thiện cơ chế giá dịch vụ và nâng cao chất lượng quản lý.

Hồ chứa Capilano: Từ nhu cầu đầu tư đến bảo vệ an toàn nguồn nước vùng Vancouver

Hồ chứa Capilano: Từ nhu cầu đầu tư đến bảo vệ an toàn nguồn nước vùng Vancouver

Capilano là một trong ba nguồn nước mặt chủ yếu của Metro Vancouver (Canada). Hồ chứa, đập Cleveland, lưu vực rừng núi, trạm bơm và nhà máy lọc nước tạo thành một chuỗi công trình liên hoàn, cung cấp nước cho hàng triệu cư dân.

Hệ sinh thái giải pháp số Viettel khơi thông dòng chảy dữ liệu ngành Nước

Hệ sinh thái giải pháp số Viettel khơi thông dòng chảy dữ liệu ngành Nước

Tại khuôn khổ Tuần lễ Nước Việt Nam 2026, Tổng Công ty Viễn thông Viettel (Viettel Telecom) mang đến hệ sinh thái giải pháp số toàn diện nhằm giúp các doanh nghiệp ngành Nước chuẩn hóa và đồng bộ cơ sở dữ liệu.

Doanh nghiệp 26/09/2026
Chuyển đổi số ngành Nước bắt đầu từ dữ liệu đo đếm

Chuyển đổi số ngành Nước bắt đầu từ dữ liệu đo đếm

Đồng hồ thông minh không chỉ là thiết bị đo nước mà còn là nền tảng cho quản trị dữ liệu và vận hành dựa trên dữ liệu.

Top