Ngày Nước Thế giới 2023 “Đẩy Nhanh Sự Thay Đổi”

Chiến dịch “Be the change you want to see in the world” đi kèm Ngày Nước Thế giới năm 2023 được triển khai ngay từ đầu năm, mang thông điệp khuyến khích mọi người cùng hành động để thay đổi cách sử dụng, tiêu thụ, và quản lý nguồn nước.

Nước là tiền đề cho sự sống trên Trái Đất, quyết định sự tồn tại của con người và các sinh vật bởi không một sinh vật nào có thể tồn tại nếu thiếu nước.

Nước có vai trò thiết yếu đối với phát triển bền vững, bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội, an ninh lương thực và lành mạnh hệ sinh thái, cũng là yếu tố quan trọng hàng đầu để giảm gánh nặng toàn cầu bệnh tật và cải thiện sức khỏe, phúc lợi và năng suất của cộng đồng.

Tiếp cận nước và vệ sinh được Liên Hợp Quốc công nhận là quyền cơ bản của con người. Việc thiếu hệ thống vệ sinh và nước sạch ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của hàng tỷ người, đồng thời có tác động lớn đến việc thực hiện các quyền khác của con người.

Ngày Nước Thế giới - mục tiêu và vai trò

Sau Hội nghị Liên Hợp Quốc về Môi trường và Phát triển (UNCED) tháng 6/1992 tại Rio de Janeiro (Brazil), Liên Hợp Quốc đã ra nghị quyết lấy ngày 22/3 hàng năm là Ngày Nước Thế giới.

Sự kiện quốc tế này được tổ chức thường niên từ 1993 nhằm thu hút sự chú ý của người dân trên khắp trái đất để thấy được tầm quan trọng của tài nguyên nước - đặc biệt là các nguồn nước sạch - và góp phần tăng cường quản lý bền vững nguồn tài nguyên quý giá này.

Báo cáo Phát triển Nước Thế giới của Liên Hợp Quốc (WWDR) cũng được công bố hàng năm vào ngày này. 

Mỗi năm, một trong những cơ quan của Liên Hợp Quốc liên quan đến các vấn đề về nước điều phối các hoạt động quốc tế cho Ngày Nước Thế giới. Tới năm 2003, Ủy ban Nước Liên Hợp Quốc (UN-Water) được thành lập, có trách nhiệm lựa chọn chủ đề, thông điệp và lãnh đạo cơ quan của Liên Hợp Quốc cho sự kiện này.

Ngày Nước Thế giới gồm nhiều loại hình hoạt động, từ hình thức trình diễn sân khấu, âm nhạc hoặc vận động hành lang tới các chiến dịch quyên góp tiền cho những dự án liên quan đến nước. Hàng năm, bằng mạng xã hội, các trang web chuyên đề và nhiều kênh khác, các thông điệp và ấn phẩm của chiến dịch Ngày Nước Thế giới đã tiếp cận hàng triệu người. 

Vào năm 2021, chiến dịch công khai Ngày Nước Thế giới đã kêu gọi mọi người tham gia vào cuộc trò chuyện trên mạng xã hội (#Water2me) về giá trị của nước. Thống kê từ UN Water cho thấy, có đến hơn 6.000 cuộc trò chuyện công khai đã diễn ra ở hơn 140 quốc gia trên mạng xã hội từ giữa tháng 11/2020 đến giữa tháng 2/2021.

Chủ đề mỗi năm của Ngày Nước Thế giới đều xoay quanh vấn đề nước sạch và vệ sinh môi trường, phù hợp với các điểm mốc trong Mục tiêu Phát triển bền vững số 6 (SDG6) “Đảm bảo sự sẵn có và quản lý bền vững nước và vệ sinh cho tất cả mọi người” mà các nước hiện nay đang tụt hậu khá xa, theo đánh giá của Liên Hợp Quốc. 

Ngày Nước Thế giới 2023 đẩy nhanh sự thay đổi

Để tăng tốc các biện pháp nhằm giải quyết khủng hoảng về nước và vệ sinh môi trường, trong các ngày 22-24/3/2023, “Hội nghị về Nước của Liên Hợp Quốc năm 2023”, còn gọi là Hội nghị đánh giá kết quả giữa kỳ việc thực hiện Thập kỷ hành động “Nước vì Phát triển Bền vững” (2018-2028), được tổ chức tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York. 

Do Chính phủ Tajikistan và Vương quốc Hà Lan đồng đăng cai tổ chức, hội nghị gồm phiên khai mạc và bế mạc, sáu phiên họp toàn thể và năm phiên đối thoại tương tác, cùng các sự kiện bên lề nhằm thúc đẩy và hỗ trợ các quốc gia đạt các mục tiêu và tiêu chí về nước đặt ra cho giai đoạn 2018-2028.

Kết quả của Hội nghị này sẽ được đưa vào báo cáo do Chủ tịch Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc trình bày trong phiên họp năm 2023 của Diễn đàn Chính trị cấp cao về Phát triển bền vững tại Liên Hợp Quốc (HLPF).

“Hội nghị về Nước của Liên Hợp Quốc vào tháng Ba sẽ phải đặt ra được Chương trình Hành động vì Nước mạnh mẽ để mang lại cho nguồn sống của thế giới chúng ta các cam kết nó xứng đáng được hưởng”, chuyên trang của Hội nghị về Nước 2023 dẫn lời Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterre phát biểu.

Báo cáo tổng hợp UN-Water SDG 6 năm 2023 cũng sẽ đưa ra phản ứng chiến lược đối với kết quả của Hội nghị về Nước năm 2023 của Liên Hợp Quốc, đồng thời đóng góp vào phần thảo luận của các Quốc gia Thành viên và các bên liên quan tại Diễn đàn Chính trị Cấp cao về Bền vững năm 2023 Đánh giá chuyên sâu về quá trình phát triển của SDG 6 vào tháng 7/2023 và Hội nghị thượng đỉnh về SDG trong Phiên họp thứ 78 của Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc.

Chương trình Hành động vì Nước sẽ tập hợp các cam kết tự nguyện từ các chính phủ, công ty, tổ chức, cơ quan, liên minh và các thành viên của cộng đồng, được xây dựng nhằm thúc đẩy các mục tiêu về nước và vệ sinh đã được quốc tế thống nhất, trong đó đáng chú ý nhất là SDG6. 

Liên quan đến chiến dịch cho Ngày Nước Thế giới 2023, Tổng Thư ký António Guterres đã viết trên Twitter: “Thật đáng tiếc, thế giới đang đi chệch hướng để đạt được mục tiêu về nước sạch và vệ sinh cho tất cả mọi người vào năm 2030. Hàng tỷ người vẫn chưa có nước sạch và nhà vệ sinh. Tất cả chúng ta đều có thể làm điều gì đó để đẩy nhanh sự thay đổi.” 

Thông tin từ trang web UN.Water dẫn dữ liệu mới nhất cho thấy các chính phủ phải nỗ lực gấp 4 lần để đạt được mục tiêu này đúng hạn.

Thông điệp truyền tải 

Bên cạnh những mục tiêu đã đặt ra qua các hoạt động hưởng ứng, chiến dịch cho Ngày Nước Thế giới năm nay lấy chim ruồi làm hình ảnh biểu tượng trên poster và các video hoạt họa. 

Video “World Water Day 2023 animation starring the hummingbird!” (tạm dịch: “Hoạt hình Ngày Nước Thế giới năm 2023 với sự tham gia của chú chim ruồi”) được đăng tải trên trang YouTube của UN-Water đã thể hiện sâu sắc ý nghĩa của chiến dịch năm nay. 

Video mở đầu bằng việc nhắc lại một truyện cổ tích về đám cháy rừng, khi các con vật khác sợ hãi chạy trốn, chỉ có chim ruồi ở lại, cố gắng dập lửa với từng giọt nước. Khi bị những con vật to lớn cười nhạo, chú chim ruồi chỉ trả lời: “Tôi đang làm những gì tôi có thể”. 

Video của UN Water mô tả tiếp rằng khó có thể tưởng tượng ra những cuộc khủng hoảng nước và vệ sinh toàn cầu, nhưng giả sử thế giới là một cộng đồng chỉ có 100 người, 25 người sẽ phải lấy nước từ suối hoặc ao, thường ở rất xa hoặc phải xếp hàng hàng giờ để mua nước và trả giá cao cho người bán, 22 người phải đi vệ sinh ngay ngoài trời, hoặc sử dụng nhà vệ sinh bẩn và không an toàn. 

Thêm vào đó, một nửa vùng đất ngập nước địa phương có thể đã mất đi trong những thập kỷ gần đây, trong khi ngành nông nghiệp và công nghiệp sử dụng tới 80% tổng lượng nước. 

Đối mặt với cuộc khủng hoảng nước và vệ sinh toàn cầu, thông điệp của loài chim ruồi là hãy làm một điều gì đó, dù nhỏ. Khi ngày càng có nhiều người trong chúng ta làm giống chú chim ruồi, thì kết quả từ những hành động cá nhân sẽ trở thành một điều gì đó lớn lao hơn nhiều. 

Điều này thúc đẩy sự thay đổi. Sự thay đổi nhanh chóng là cần thiết và mọi người đều đóng vai trò quan trọng trong chuỗi hành động này. Mỗi hành động dù là nhỏ nhất cũng có thể tạo nên sự khác biệt. 

“Be the change you want to see in the world”. Hãy là sự thay đổi mà bạn muốn thấy trên thế giới. Con chim ruồi bé nhỏ đã mang từng giọt nước để dập lửa. Nó làm mọi thứ có thể.

 Hãy giống như con chim ruồi, hãy hành động ngay bây giờ.