Nhiệt độ
Một đại dương mới đang hình thành ở châu Phi
21/07/2020 00:00
3 mảng kiến tạo Nubian, Somali và Arabian nằm bên dưới vùng Afar của châu Phi đang chậm rãi tách dần khỏi nhau, khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện.
3 mảng kiến tạo Nubian, Somali và Arabian nằm bên dưới vùng Afar của châu Phi đang chậm rãi tách dần khỏi nhau, khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện.
Giáo sư Ken Macdonald ở Đại học California, Mỹ, và cộng sự sử dụng ảnh vệ tinh và dữ liệu đo để nghiên cứu quá trình này chính xác hơn và dự đoán quá trình đại dương mới làm ngập khu vực. Theo họ, trong khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện dọc thung lũng tách giãn, ngăn cách vùng Afar với Đông Phi, biến khu vực này thành một tiểu lục địa.
"Với GPS, bạn có thể đo tốc độ dịch chuyển ở mức vài milimet mỗi năm. Khi chúng tôi tiến hành ngày càng nhiều phép đo qua GPS, chúng tôi có thể hình dung chi tiết hơn những gì đang xảy ra", Macdonald cho biết.
Những vết nứt xuất hiện ở châu Phi sẽ hình thành đại dương mới trong tương lai. Ảnh: Alamy.
Tuy nhiên, thực hiện nghiên cứu tại vùng Afar không đơn giản bởi khí hậu quá khắc nghiệt.
"Nơi này được gọi là hoả ngục của Dante. Khu vực có người sinh sống nóng nhất trên bề mặt Trái Đất là Afar. Nhiệt độ ban ngày thường lên tới trên 54 độ C, và ban đêm mát hơn thì xuống 35 độ", Cynthia Ebinger, nhà địa vật lý tại đại học Tulane chia sẻ.
Bà Ebinger đã nghiên cứu vết nứt tại sa mạc Ethiopia từ năm 2005. Theo chuyên gia này, vết nứt tương đương với hàng trăm năm thay đổi của quá trình kiến tạo địa chất.
"Chúng tôi cố gắng tìm hiểu điều gì đã gây ra quá trình này", bà giải thích. Bà Ebinger cho rằng áp suất lớn từ các dòng dung nham có thể là nguyên nhân dẫn tới vết nứt tại Afar. Quá trình này giống như bơm đầy hơi vào quả bóng bay, khiến vỏ bóng bay căng và chỉ cần chạm nhẹ là có thể nổ.
Những hiện tượng như thế này, trong tương lai, sẽ định hình lại lục địa Phi. Mỗi mảng ở khu vực Afar đều đang di chuyển với tốc độ khác nhau, nhưng lực tác động chung sẽ tạo ra hệ thống sườn đại dương, và cuối cùng hình thành nên đại dương mới.
"Nước từ vịnh Aden và Biển Đỏ sẽ tràn vào khu vực này và Thung lũng tách giãn Đông Phi, trở thành một đại dương mới. Một phần của Đông Phi sẽ trở thành một lục địa nhỏ riêng biệt", ông Macdonald cho biết.
Mảng Arabian đang di chuyển với tốc độ khoảng 2,5 cm/năm. Hai mảng còn lại chỉ di chuyển khoảng 5 mm/năm. Tuy tốc độ là rất nhỏ, các nhà nghiên cứu cho rằng đây là bằng chứng rõ ràng một sự thay đổi về địa chất sẽ diễn ra.
Khi các mảng tách ra, vật chất từ sâu bên trong Trái Đất sẽ di chuyển lên bề mặt và hình thành lớp vỏ đại dương tại các rặng núi.
Giáo sư Ken Macdonald ở Đại học California, Mỹ, và cộng sự sử dụng ảnh vệ tinh và dữ liệu đo để nghiên cứu quá trình này chính xác hơn và dự đoán quá trình đại dương mới làm ngập khu vực. Theo họ, trong khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện dọc thung lũng tách giãn, ngăn cách vùng Afar với Đông Phi, biến khu vực này thành một tiểu lục địa.
"Với GPS, bạn có thể đo tốc độ dịch chuyển ở mức vài milimet mỗi năm. Khi chúng tôi tiến hành ngày càng nhiều phép đo qua GPS, chúng tôi có thể hình dung chi tiết hơn những gì đang xảy ra", Macdonald cho biết.
Những vết nứt xuất hiện ở châu Phi sẽ hình thành đại dương mới trong tương lai. Ảnh: Alamy.
Tuy nhiên, thực hiện nghiên cứu tại vùng Afar không đơn giản bởi khí hậu quá khắc nghiệt.
"Nơi này được gọi là hoả ngục của Dante. Khu vực có người sinh sống nóng nhất trên bề mặt Trái Đất là Afar. Nhiệt độ ban ngày thường lên tới trên 54 độ C, và ban đêm mát hơn thì xuống 35 độ", Cynthia Ebinger, nhà địa vật lý tại đại học Tulane chia sẻ.
Bà Ebinger đã nghiên cứu vết nứt tại sa mạc Ethiopia từ năm 2005. Theo chuyên gia này, vết nứt tương đương với hàng trăm năm thay đổi của quá trình kiến tạo địa chất.
"Chúng tôi cố gắng tìm hiểu điều gì đã gây ra quá trình này", bà giải thích. Bà Ebinger cho rằng áp suất lớn từ các dòng dung nham có thể là nguyên nhân dẫn tới vết nứt tại Afar. Quá trình này giống như bơm đầy hơi vào quả bóng bay, khiến vỏ bóng bay căng và chỉ cần chạm nhẹ là có thể nổ.
Những hiện tượng như thế này, trong tương lai, sẽ định hình lại lục địa Phi. Mỗi mảng ở khu vực Afar đều đang di chuyển với tốc độ khác nhau, nhưng lực tác động chung sẽ tạo ra hệ thống sườn đại dương, và cuối cùng hình thành nên đại dương mới.
"Nước từ vịnh Aden và Biển Đỏ sẽ tràn vào khu vực này và Thung lũng tách giãn Đông Phi, trở thành một đại dương mới. Một phần của Đông Phi sẽ trở thành một lục địa nhỏ riêng biệt", ông Macdonald cho biết.
Mảng Arabian đang di chuyển với tốc độ khoảng 2,5 cm/năm. Hai mảng còn lại chỉ di chuyển khoảng 5 mm/năm. Tuy tốc độ là rất nhỏ, các nhà nghiên cứu cho rằng đây là bằng chứng rõ ràng một sự thay đổi về địa chất sẽ diễn ra.
Khi các mảng tách ra, vật chất từ sâu bên trong Trái Đất sẽ di chuyển lên bề mặt và hình thành lớp vỏ đại dương tại các rặng núi.
P.V (tổng hợp)
Đọc thêm
Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA): Những "dấu son" trên hành trình phát triển
Nhân dịp kỷ niệm 38 năm thành lập Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (07/6/1988 - 07/6/2026), Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam trân trọng kính mời quý độc giả cùng nhìn lại những dấu ấn nổi bật trên hành trình gần bốn thập kỷ xây dựng và phát triển của Hội.
Tin tức - Sự kiện
06/06/2026
Vietnam Water Week - Dấu ấn hội nhập của ngành Nước Việt Nam
Bước sang năm thứ 5, Tuần lễ ngành Nước Việt Nam (Vietnam Water Week) không chỉ là sự kiện thường niên quy mô lớn của Ngành mà còn phản ánh tư duy hội nhập chủ động, năng lực kết nối quốc tế và vai trò ngày càng rõ nét của Hội Cấp Thoát nước Việt Nam trong việc kiến tạo không gian hợp tác mới cho ngành Nước Việt Nam.
Diễn đàn
01/06/2026
Nhựa Tiền Phong lan tỏa trách nhiệm cộng đồng qua chương trình “Giao thông xanh”
Ngày 26/5/2026, tại Trường Trung học cơ sở Đông Hải (phường Đông Hải), Phòng Cảnh sát giao thông (Công an TP. Hải Phòng) phối hợp Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong tổ chức chương trình “Giao thông xanh - Hành trình an toàn, vững vàng tiên phong” - trạm số 9.
Văn hóa nước
28/05/2026
VWTC tổ chức khóa đào tạo chuyên sâu về vận hành nhà máy xử lý nước thải và xử lý sự cố
Ngày 27/5/2026, Trung tâm Đào tạo Bồi dưỡng ngành Nước Việt Nam (VWTC) thuộc Hội Cấp Thoát nước Việt Nam đã tổ chức "Khóa đào tạo cơ bản và nâng cao về vận hành nhà máy xử lý nước thải và xử lý sự cố”.
Tin tức - Sự kiện
28/05/2026
Chung tay lan tỏa giá trị nguồn nước qua nghệ thuật nhiếp ảnh
Sau gần 2 tháng phát động, Cuộc thi ảnh “Nước cho cuộc sống” - năm 2026 đã thu hút gần 300 tác phẩm của hơn 50 tác giả trên cả nước. Ban Tổ chức kỳ vọng tiếp tục nhận được sự đồng hành của doanh nghiệp, hội viên và những người yêu nhiếp ảnh, quan tâm đến giá trị của nguồn nước và cuộc sống cộng đồng.
Tin tức - Sự kiện
26/05/2026
Đảo Ngọc phát triển không gian sống nghỉ dưỡng kết hợp tiện ích ven biển
Tại Đảo Ngọc (Vinhomes Hải Vân Bay), dòng biệt thự song lập The Sea View được phát triển theo định hướng không gian sống nghỉ dưỡng ven biển phía Tây Bắc Đà Nẵng. Sở hữu lợi thế cảnh quan tự nhiên, hệ tiện ích nội khu và công năng sử dụng đa dạng, phân khu này đáp ứng nhu cầu an cư kết hợp nghỉ dưỡng ven biển.
Nghe nhìn
26/05/2026
Nhựa Tiền phong khánh thành Cầu nối yêu thương số 119
Ngày 21/5/2026, trong không khí hân hoan của chính quyền địa phương và đông đảo bà con nhân dân, Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong đã kết hợp cùng địa phương tổ chức Lễ khánh thành cầu tràn Bình Thể – Cầu nối yêu thương số 119 tại xã Kim Bình, tỉnh Tuyên Quang.
Nghe nhìn
22/05/2026
VWTC tổ chức chương trình đào tạo chuyên sâu về Tự động hóa và quan trắc
Ngày 08/5/2026, Trung tâm Đào tạo Bồi dưỡng ngành Nước Việt Nam (VWTC) thuộc Hội Cấp Thoát nước Việt Nam tổ chức chương trình đào tạo chuyên đề "Tự động hóa và quan trắc" tại Nhà máy Xử lý nước thải (XLNT) Nhơn Bình, tỉnh Gia Lai.
Tin tức - Sự kiện
08/05/2026
Vietnam Water Week 2026: Định hình mô hình xúc tiến thương mại mới cho ngành Cấp Thoát nước trong kỷ nguyên số
Khi mô hình triển lãm truyền thống bộc lộ những hạn chế, việc Hội Cấp Thoát nước Việt Nam tiếp tục triển khai Vietnam Water Week 2026 theo hướng kết hợp triển lãm trực tiếp và trực tuyến được xem là bước đi phù hợp, nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại và khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số hóa.
Khoa học - Công nghệ
01/05/2026