Nhiệt độ
Một đại dương mới đang hình thành ở châu Phi
21/07/2020 00:00
3 mảng kiến tạo Nubian, Somali và Arabian nằm bên dưới vùng Afar của châu Phi đang chậm rãi tách dần khỏi nhau, khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện.
3 mảng kiến tạo Nubian, Somali và Arabian nằm bên dưới vùng Afar của châu Phi đang chậm rãi tách dần khỏi nhau, khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện.
Giáo sư Ken Macdonald ở Đại học California, Mỹ, và cộng sự sử dụng ảnh vệ tinh và dữ liệu đo để nghiên cứu quá trình này chính xác hơn và dự đoán quá trình đại dương mới làm ngập khu vực. Theo họ, trong khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện dọc thung lũng tách giãn, ngăn cách vùng Afar với Đông Phi, biến khu vực này thành một tiểu lục địa.
"Với GPS, bạn có thể đo tốc độ dịch chuyển ở mức vài milimet mỗi năm. Khi chúng tôi tiến hành ngày càng nhiều phép đo qua GPS, chúng tôi có thể hình dung chi tiết hơn những gì đang xảy ra", Macdonald cho biết.
Những vết nứt xuất hiện ở châu Phi sẽ hình thành đại dương mới trong tương lai. Ảnh: Alamy.
Tuy nhiên, thực hiện nghiên cứu tại vùng Afar không đơn giản bởi khí hậu quá khắc nghiệt.
"Nơi này được gọi là hoả ngục của Dante. Khu vực có người sinh sống nóng nhất trên bề mặt Trái Đất là Afar. Nhiệt độ ban ngày thường lên tới trên 54 độ C, và ban đêm mát hơn thì xuống 35 độ", Cynthia Ebinger, nhà địa vật lý tại đại học Tulane chia sẻ.
Bà Ebinger đã nghiên cứu vết nứt tại sa mạc Ethiopia từ năm 2005. Theo chuyên gia này, vết nứt tương đương với hàng trăm năm thay đổi của quá trình kiến tạo địa chất.
"Chúng tôi cố gắng tìm hiểu điều gì đã gây ra quá trình này", bà giải thích. Bà Ebinger cho rằng áp suất lớn từ các dòng dung nham có thể là nguyên nhân dẫn tới vết nứt tại Afar. Quá trình này giống như bơm đầy hơi vào quả bóng bay, khiến vỏ bóng bay căng và chỉ cần chạm nhẹ là có thể nổ.
Những hiện tượng như thế này, trong tương lai, sẽ định hình lại lục địa Phi. Mỗi mảng ở khu vực Afar đều đang di chuyển với tốc độ khác nhau, nhưng lực tác động chung sẽ tạo ra hệ thống sườn đại dương, và cuối cùng hình thành nên đại dương mới.
"Nước từ vịnh Aden và Biển Đỏ sẽ tràn vào khu vực này và Thung lũng tách giãn Đông Phi, trở thành một đại dương mới. Một phần của Đông Phi sẽ trở thành một lục địa nhỏ riêng biệt", ông Macdonald cho biết.
Mảng Arabian đang di chuyển với tốc độ khoảng 2,5 cm/năm. Hai mảng còn lại chỉ di chuyển khoảng 5 mm/năm. Tuy tốc độ là rất nhỏ, các nhà nghiên cứu cho rằng đây là bằng chứng rõ ràng một sự thay đổi về địa chất sẽ diễn ra.
Khi các mảng tách ra, vật chất từ sâu bên trong Trái Đất sẽ di chuyển lên bề mặt và hình thành lớp vỏ đại dương tại các rặng núi.
Giáo sư Ken Macdonald ở Đại học California, Mỹ, và cộng sự sử dụng ảnh vệ tinh và dữ liệu đo để nghiên cứu quá trình này chính xác hơn và dự đoán quá trình đại dương mới làm ngập khu vực. Theo họ, trong khoảng 5 - 10 triệu năm nữa, đại dương mới sẽ xuất hiện dọc thung lũng tách giãn, ngăn cách vùng Afar với Đông Phi, biến khu vực này thành một tiểu lục địa.
"Với GPS, bạn có thể đo tốc độ dịch chuyển ở mức vài milimet mỗi năm. Khi chúng tôi tiến hành ngày càng nhiều phép đo qua GPS, chúng tôi có thể hình dung chi tiết hơn những gì đang xảy ra", Macdonald cho biết.
Những vết nứt xuất hiện ở châu Phi sẽ hình thành đại dương mới trong tương lai. Ảnh: Alamy.
Tuy nhiên, thực hiện nghiên cứu tại vùng Afar không đơn giản bởi khí hậu quá khắc nghiệt.
"Nơi này được gọi là hoả ngục của Dante. Khu vực có người sinh sống nóng nhất trên bề mặt Trái Đất là Afar. Nhiệt độ ban ngày thường lên tới trên 54 độ C, và ban đêm mát hơn thì xuống 35 độ", Cynthia Ebinger, nhà địa vật lý tại đại học Tulane chia sẻ.
Bà Ebinger đã nghiên cứu vết nứt tại sa mạc Ethiopia từ năm 2005. Theo chuyên gia này, vết nứt tương đương với hàng trăm năm thay đổi của quá trình kiến tạo địa chất.
"Chúng tôi cố gắng tìm hiểu điều gì đã gây ra quá trình này", bà giải thích. Bà Ebinger cho rằng áp suất lớn từ các dòng dung nham có thể là nguyên nhân dẫn tới vết nứt tại Afar. Quá trình này giống như bơm đầy hơi vào quả bóng bay, khiến vỏ bóng bay căng và chỉ cần chạm nhẹ là có thể nổ.
Những hiện tượng như thế này, trong tương lai, sẽ định hình lại lục địa Phi. Mỗi mảng ở khu vực Afar đều đang di chuyển với tốc độ khác nhau, nhưng lực tác động chung sẽ tạo ra hệ thống sườn đại dương, và cuối cùng hình thành nên đại dương mới.
"Nước từ vịnh Aden và Biển Đỏ sẽ tràn vào khu vực này và Thung lũng tách giãn Đông Phi, trở thành một đại dương mới. Một phần của Đông Phi sẽ trở thành một lục địa nhỏ riêng biệt", ông Macdonald cho biết.
Mảng Arabian đang di chuyển với tốc độ khoảng 2,5 cm/năm. Hai mảng còn lại chỉ di chuyển khoảng 5 mm/năm. Tuy tốc độ là rất nhỏ, các nhà nghiên cứu cho rằng đây là bằng chứng rõ ràng một sự thay đổi về địa chất sẽ diễn ra.
Khi các mảng tách ra, vật chất từ sâu bên trong Trái Đất sẽ di chuyển lên bề mặt và hình thành lớp vỏ đại dương tại các rặng núi.
P.V (tổng hợp)
Đọc thêm
Vietnam Water Week 2026 và hành trình đưa câu chuyện ngành Nước đến gần công chúng
Từ một sự kiện chuyên ngành, Vietnam Water Week 2026 đã góp phần đưa những vấn đề của ngành Nước đến gần hơn với công chúng. Tuần lễ thu hút sự quan tâm của hơn 30 cơ quan thông tấn, báo chí, qua đó lan tỏa các câu chuyện về chuyển đổi số, an ninh nguồn nước và phát triển bền vững tới cộng đồng.
Diễn đàn
24/09/2026
Giữ từng giọt nước từ những câu chuyện đời thường
Ngày 16/9/2026, Tuần lễ ngành Nước Việt Nam 2026 (Vietnam Water Week 2026) đã thức khai mạc tại Hà Nội. Tại đây, Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà - Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023, Đại sứ Vietnam Water Week 2026 đã có những chia sẻ tâm huyết với Tạp chí Cấp Thoát nước Việt Nam về ngành Nước.
Văn hóa nước
20/09/2026
Toàn cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Cấp Thoát nước Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026 - 2031
Sáng 18/9/2026 tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Cấp Thoát nước Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã diễn ra thành công, đánh dấu bước chuyển tiếp quan trọng của Hội.
Tin tức - Sự kiện
19/09/2026
Vinh danh Cán bộ trẻ ngành Nước Việt Nam năm 2026
Tối 17/9, tại Hà Nội, Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) đã tổ chức Lễ trao Giải thưởng Cán bộ trẻ ngành Nước Việt Nam năm 2026 nhằm ghi nhận, tôn vinh những cán bộ trẻ có thành tích nổi bật trong nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tin tức - Sự kiện
18/09/2026
Lễ trao giải Cuộc thi ảnh nghệ thuật "Nước cho cuộc sống"
Tối ngày 17/9/2026, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật “Nước cho cuộc sống” năm 2026.
Văn hóa nước
18/09/2026
Vietnam Water Week 2026: Sắc màu giao thương trong không gian triển lãm quốc tế
Sắc xanh của ngành Nước hòa cùng sắc màu của công nghệ, văn hóa và những cuộc gặp gỡ thân tình đã tạo nên bầu không khí giao thương sôi động, nhiệt thành tại triển lãm quốc tế Vietnam Water Week 2026.
Tin tức - Sự kiện
17/09/2026
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà trở thành Đại sứ sự kiện Vietnam Water Week 2026
Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023, Đại sứ Thiện chí Liên Hợp Quốc Nguyễn Thanh Hà chính thức trở thành Đại sứ Sự kiện Tuần lễ ngành Nước Việt Nam - Vietnam Water Week 2026, đồng hành lan tỏa thông điệp bảo vệ tài nguyên nước, phát triển bền vững và nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của nước đối với cuộc sống.
Tin tức - Sự kiện
05/09/2026
Cán bộ trẻ ngành Nước: Lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo
Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho ngành Nước, trong đó đội ngũ cán bộ trẻ được kỳ vọng là lực lượng tiên phong. Từ thực tiễn đó, Giải thưởng Cán bộ trẻ ngành Nước Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò "ươm mầm" các ý tưởng sáng tạo và phát hiện các nhân tố triển vọng.
Khoa học - Công nghệ
30/08/2026
Khi người lao động ngành Nước trở thành nhiếp ảnh gia
Mỗi giọt nước đều mang trong mình một câu chuyện và mỗi bức ảnh dự thi là một góc nhìn riêng về nguồn nước. Các tác phẩm được gửi về Cuộc thi ảnh "Nước cho cuộc sống" - năm 2026 đang lan tỏa những giá trị nhân văn, vẻ đẹp của lao động và tình yêu dành cho công việc tuy vất vả nhưng rất đáng tự hào.
Văn hóa nước
30/08/2026