Dòng chảy hữu nghị: 75 năm hợp tác Việt Nam - Hungary trong lĩnh vực Nước

Chủ tịch VWSA Nguyễn Ngọc Điệp (trái) và ông Rosbert Forintos, đồng Chủ tịch HWP ký thỏa thuận hợp tác dưới sự chứng kiến của Đại sứ Hungary tại Việt Nam Tibor Baloghdi (giữa, hàng sau) và lãnh đạo.

Ngày 03/02/1950, Hungary chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là dấu mốc mở đầu cho một mối quan hệ mẫu mực, vẫn tiếp tục được duy trì và phát triển cho đến ngày nay, với những đóng góp quan trọng trên các phương diện chính trị, văn hóa và kỹ thuật - đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước.

Sự hợp tác giữa hai quốc gia trở nên đặc biệt ý nghĩa trong cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc của Việt Nam, khi Hungary đã tích cực hỗ trợ Việt Nam bằng nhiều hình thức kỹ thuật, công trình và nhân đạo sau những đợt tàn phá nặng nề do bom đạn gây ra.

Chính phủ Hungary và các cơ quan quản lý ngành Nước đã gửi sang Việt Nam nhiều máy móc, máy bơm, thiết bị lọc nước cùng các đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản. Các chuyên gia Hungary đã làm việc ngày đêm để sửa chữa những con đập bị phá hủy, góp phần bảo vệ tính mạng và nhà cửa của hàng trăm nghìn người dân. Sự hỗ trợ này không chỉ đơn thuần là viện trợ kỹ thuật, mà còn là biểu hiện sâu sắc của tình đoàn kết anh em.

Ngày 12/01/1971, hai nước đã ký Hiệp định Hợp tác Kinh tế và Khoa học - Kỹ thuật song phương, quy định việc hợp tác trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành Nước. Đây là một chương trình có ý nghĩa lịch sử, với những điểm nhấn như: Khảo sát tài nguyên nước ngầm tại các tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa; Xây dựng các trạm thủy lợi thí điểm (sử dụng thiết bị MA-200 và MA-350); Hiện đại hóa hệ thống phòng chống lũ lụt và ngập úng; Cung cấp, lắp đặt thiết bị lọc nước, bồn nước bằng kết cấu thép và trang thiết bị phòng thí nghiệm; Thành lập các cơ sở quản lý nước tại địa phương ở Việt Nam

Hiệp định cũng đặt nền móng cho các chương trình trao đổi chuyên gia, triển khai dự án và xác định những khu vực ưu tiên mà Hungary có thể hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực quản lý nguồn nước.

Các kỹ sư Hungary đã hỗ trợ xây dựng đê điều chống lũ, chuyển giao thiết bị thủy lực, thực hiện các nghiên cứu về cơ học đất, và tổ chức các chuyến tham quan học tập cho chuyên gia Việt Nam tại Hungary. Sự hợp tác này đã góp phần đáng kể vào việc nâng cao năng lực phòng chống lũ lụt của miền Bắc Việt Nam.

Một trong những dự án hợp tác ngành nước thành công nhất hiện nay là nhà máy xử lý nước mặt tại tỉnh Quảng Bình, được xây dựng vào mùa xuân năm 2016, với công suất 10.000 m³ mỗi ngày. Dự án lấy nguồn nước từ sông Rào Nan và được triển khai dưới sự giám sát kỹ thuật của các kỹ sư Hungary, do Công ty Pureco - Tradeland làm tổng thầu - chương trình hợp tác Hiệp hội nước Hungary.

Hệ thống đã được đưa vào vận hành, tinh chỉnh kỹ thuật và chuyển giao công nghệ cho đội ngũ kỹ thuật địa phương dưới sự hướng dẫn trực tiếp của các chuyên gia Hungary. Chất lượng nước sau xử lý đạt tiêu chuẩn cao, được kiểm định thường xuyên qua các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Toàn bộ dự án được tài trợ thông qua chương trình tín dụng ưu đãi có ràng buộc do Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hungary (Eximbank Hungary) triển khai.

Một trong những nhân tố đóng vai trò chiến lược và kỹ thuật then chốt cho thành công của dự án là ông Róbert Forintos, người tiên phong trong việc đưa công nghệ ngành Nước của Hungary ra thị trường quốc tế. Không chỉ góp phần quyết định vào việc hiện thực hóa nhà máy xử lý nước tại Quảng Bình, ông còn giữ vai trò quan trọng trong việc điều phối hiệu quả các cuộc đối thoại kỹ thuật, chuyên môn và ngoại giao với các đối tác Việt Nam. Thành công của dự án phần nào đến từ khả năng kết nối hài hòa giữa đổi mới công nghệ, quản lý nước bền vững và tư duy ngoại giao cộng đồng mà ông Forintos đã theo đuổi và lan tỏa.

Quan hệ đối tác giữa Hungary và Việt Nam trong lĩnh vực ngoại giao ngành Nước đã được vun đắp bền bỉ suốt nhiều thập kỷ. Trong khoảng thời gian đó, hai quốc gia không chỉ thiết lập mối hợp tác kỹ thuật hiệu quả, mà còn xây dựng được một mối quan hệ chiến lược mang ý nghĩa địa chính trị quan trọng. Cả Hungary, nằm ở Trung Âu, và Việt Nam, thuộc khu vực Đông Nam Á, đều đang phải đối mặt với những thách thức phức tạp trong quản lý tài nguyên nước, đồng thời cũng sở hữu nhiều cơ hội phát triển vượt khỏi ranh giới quốc gia. Chính sự hợp tác lâu dài và ổn định này đã góp phần củng cố an ninh nguồn nước cho cả hai khu vực, hỗ trợ các nỗ lực ứng phó hiệu quả hơn với biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy việc triển khai các giải pháp quản lý nước bền vững, thích ứng và có khả năng chống chịu cao trong bối cảnh nhiều biến động toàn cầu.

Năm 2017, Hiệp hội Nước Hungary, Hiệp hội Cấp thoát nước Hungary và Hiệp hội Cấp thoát nước Việt Nam đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược ba bên, góp phần củng cố và định hình rõ nét hơn mối quan hệ chuyên môn giữa các tổ chức. Trên cơ sở đó, tại Tuần lễ ngành Nước Việt Nam 2023 diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh (tỉnh Bình Dương trước đây), các bên đã tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành thông qua việc ký kết kế hoạch hành động mới, xác định các mục tiêu chung và định hướng hợp tác trong thời gian tới, đảm bảo duy trì đối thoại thường xuyên và phối hợp triển khai các dự án chung một cách hiệu quả.

Đáng chú ý, tháng 01/2024, một cuộc họp song phương quan trọng đã diễn ra tại Budapest, nơi đại diện Bộ Nội vụ Hungary và Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trước đây) đã ký kết chương trình làm việc giai đoạn 2024 - 2026 của Nhóm công tác chuyên gia ngành nước Việt Nam - Hungary. Văn kiện này đặt nền tảng cho việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm, bao gồm: Quản lý tài nguyên nước bền vững; Phòng chống lũ lụt và giảm thiểu thiệt hại do nước gây ra; Nâng cao chất lượng nước sinh hoạt; Trao đổi công nghệ và sáng kiến trong lĩnh vực nước

Chương trình nhằm tích hợp kiến thức chuyên môn và công nghệ ngành nước của Hungary vào hệ thống hạ tầng đang phát triển của Việt Nam, đồng thời thúc đẩy các dự án nghiên cứu và phát triển chung giữa hai quốc gia.

Những thành tựu kỹ thuật và giá trị nhân văn trong hợp tác ngành Nước giữa Hungary và Việt Nam tiếp tục là hình mẫu tiêu biểu cho quan hệ đối tác bền vững. Sự tôn trọng lẫn nhau và niềm tin vào tinh thần sẵn sàng hỗ trợ đã trở thành nền tảng vững chắc gắn kết hai quốc gia.

Kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước không chỉ là dịp để ôn lại chặng đường đã qua, mà còn là lời nhắc nhở rằng công nghệ có thể phục vụ cho hòa bình và nâng cao chất lượng cuộc sống một cách bền vững trước những thách thức đang và sẽ đến - bởi nước là tài nguyên quý giá của thế kỷ XXI.

Khiêm Anh