Chống thất thoát trong cấp nước cần nhiều biện pháp đồng bộ

Hiện có tới 17% lượng nước bị thất thoát ở Việt Nam trong tổng sản lượng cả ngành hơn 11 triệu m3/ngày đêm, nên chỉ giảm 1% thất thoát cũng tiết kiệm được hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Điệp phát biểu tại một hội thảo ở tỉnh Quảng Ninh hồi cuối tháng 10.

Ở Quawaco, tên đầy đủ là Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh, với bề dầy kinh nghiệm hơn 40 năm, hiện có 2.960 km đường ống phục vụ hơn 256.000 khách hàng, tỷ lệ thất thoát trong năm 2022 đã được giảm xuống 10,84%, từ 11,79% năm 2019 và 14,42% năm 2017.

Quawaco đặt mục tiêu trong ba năm tới hạ tiếp tỷ lệ thất thoát xuống dưới 10%

Phát biểu tại Hội thảo “Giải pháp chống thất thoát nước toàn diện cho mạng lưới cấp nước đô thị” kéo dài hai ngày 26 và 27/10 tại thành phố Hạ Long do Quawaco và Vucico tổ chức, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Quawaco Vũ Văn Tuấn nhận định việc chống thất thoát, thất thu là công việc hàng ngày không chỉ của hơn 60 người thuộc Phòng chống thất thoát nước mà là việc của tất cả mọi người trong công ty.

Để nâng cao chất lượng quản lý, giảm chi phí nhân sự, Quawaco tiến hành chuyển đổi nhiều trang thiết bị, vật tư để áp dụng tự động hóa, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong vận hành. 

Trong năm 2022, Quawaco đã đầu tư cải tạo, nâng cấp 43 tuyến cấp nước với kinh phí hơn 20 tỷ đồng và sẽ tiếp tục cải tạo dần 200 km tuyến ống thép xuống cấp trong những năm tới. 

Năm nay công ty sản xuất được 69.563.000 m3, trong đó tổng lượng nước tiêu thụ đạt 62.450.000 m3. 

Quawaco cũng đầu tư 3,8 tỷ đồng, sử dụng tới 62 người và 36 máy nghe phát hiện rò rỉ để chủ động tìm kiếm các điểm rò trên hệ thống, kịp thời khắc phục sự cố tiềm ẩn, nhất là các tuyến có tỷ lệ thất thoát tăng cao và sản lượng thất thoát lớn từ 1.000 m3, ông Tuấn cho biết.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, tỷ lệ phát hiện sự cố được nâng cao, với gần 350 sự cố mới được phát hiện mỗi tháng, 3.300 sự cố xử lý trong năm với tổng chi phí gần 1,7 tỷ đồng. Quawaco đã giảm rõ rệt tỷ lệ thất thoát, thất thu nước trong giai đoạn 2017-2022.

Để thực hiện kế hoạch hạ tiếp tỷ lệ thất thoát đến năm 2025, công ty cam kết tiếp tục hành động dựa trên những kinh nghiệm thực tế đã qua, không ngừng đổi mới, nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống.

Việc áp dụng các phương pháp và ứng dụng công nghệ mới có thể giải quyết các vấn đề về thất thoát vật lý, nhưng điều quan trọng theo các chuyên gia trong ngành Nước là phải chống thất thu thương mại hiệu quả.

Chống thất thu thương mại

Một đại diện của Công ty Nước sạch Lạng Sơn cho biết, tỷ lệ thất thoát nước của tỉnh Lạng Sơn khoảng 30%. 

Vì thế, những đơn vị đang chịu tỷ lệ thất thoát cao luôn mong tiếp nhận sự chia sẻ kinh nghiệm và các giải pháp của các nhà khoa học, đơn vị tư vấn và các đơn vị trong ngành Nước để có thể giảm tỷ lệ thất thoát cả ở góc độ thất thoát vật lý và thất thu thương mại.

Ông Võ Duy Quý, giám đốc Vucico, nhận định việc chống thất thu thương mại hiện còn rất mơ hồ, chưa được các đơn vị quan tâm đúng mức, chưa được định lượng rõ ràng như thất thoát vật lý. 

Tuy nhiên, có thể hiểu đơn giản việc tối ưu hóa sử dụng đồng hồ nước là một biện pháp chống thất thu thương mại.

Hiện có nhiều loại thiết bị đo đếm như đồng hồ cơ, đồng hồ điện tử và đồng hồ siêu âm, nhưng mỗi địa phương có tính chất tiêu thụ,  nhu cầu dùng nước theo thời gian hay địa hình riêng. 

Ví dụ như Quảng Ninh có địa hình đồi núi nhiều, công việc khác với các tỉnh đồng bằng, nhưng trong mọi trường hợp, việc sử dụng hợp lý thiết bị đo đếm sẽ tối ưu hóa công cụ “đếm tiền” cho doanh nghiệp, ông Quý bổ sung.

Ngoài ra, thời gian dừng sửa chữa, thay thế hỏng hóc cũng là việc đánh giá về thất thu. 

Vucico và các đối tác mang tới hội thảo một số thiết bị mới như flange adapter của hãng GF Waga, hoặc ống nối (connector) có thể nhanh chóng khắc phục sự cố hỏng cần đấu nối. Thiết bị có thể xử lý bất kỳ loại vật liệu ống nào, dù là nhựa, gang hay xi măng, trong điều kiện lệch tâm và lệch code lên đến 16 độ, ông Quý chia sẻ. 

Đại diện Công ty Cổ phần Kinh doanh Nước sạch Hải Dương, đơn vị thụ hưởng từ dự án P4G về công nghệ phân vùng rò rỉ bằng điện toán đám mây hay thiết bị quét radar cho cả mạng lưới cấp nước thay cho công nghệ dò tìm bằng từ, có độ chính xác cao với các vật liệu ống phi kim, đã chia sẻ kinh nghiệm xác định rò rỉ.

Chia sẻ tại hội thảo, đại diện nhiều công ty nước sạch ở các địa phương phía Bắc như Hà Nội, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn, Hải Phòng và Hải Dương cho rằng, các điều kiện khoa học hiện nay cho phép phát hiện và giảm được tối đa thất thoát vật lý.

Tuy nhiên để giảm tỷ lệ thất thoát chung của toàn doanh nghiệp, hay rộng hơn là toàn hệ thống, việc chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức về việc chống thất thu thương mại là việc làm cần thiết thường xuyên và liên tục ở mọi cấp độ.