VWSA và sự phát triển bền vững của ngành Nước Việt Nam

Phóng viên (PV): Xin ông cho biết cơ duyên nào đã đưa ông tới với VWSA những ngày đầu thành lập?

Ông Vũ Kim Quyến (VKQ): Ngày 25/4/1988, Hội nghị đại biểu những người hoạt động khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực Cấp - Thoát nước tại Hà Nội đã nhất trí đề xuất thành lập Hội Khoa học Kỹ thuật Cấp thoát nước, gọi tắt là Hội Cấp thoát nước.

Đến ngày 7/6/1988, Hội Xây dựng Việt Nam ra Quyết định số 105/BCH cho phép thành lập Hội chuyên ngành Cấp thoát nước (gọi tắt là Hội Cấp thoát nước) trực thuộc Hội Xây dựng Việt Nam và công nhận Ban Chấp hành gồm 31 người do Tiến sĩ Lê Long làm Chủ tịch, Kỹ sư Trần Văn Mô làm Tổng Thư ký và ông Nguyễn Quốc Quyền làm Trưởng ban Kiểm tra. Từ đó ngày 7/6/1988 được ghi nhận là ngày thành lập Hội.

Thời gian này, tôi tham gia Hội với tư cách một thành viên trong đại hội lần thứ I. Tôi cũng là Cục Phó Hạ tầng Cấp thoát nước, đồng thời là Giám đốc Ban Quản lý Dự án Cấp thoát nước của Bộ Xây dựng. Hầu hết đầu mối dự án cấp thoát nước của các địa phương tôi đều nắm rõ. Chính vì vậy, tôi được Ban Chấp hành của Hội Xây dựng mời về làm Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký cho VWSA lúc bấy giờ.

PV: Ông Lê Long từng chia sẻ ông là người sáng lập ra VWSA nhưng ông mới là người nuôi dưỡng, đặt những bước đầu tiên cho sự phát triển của Hội tính đến hôm nay. Vậy, mong ông kể thêm về quá trình quá trình hoạt động của Hội trong thời gian đầu.

VKQ: Ban đầu, VWSA được thành lập mang tính kỹ thuật, trực thuộc Hội Xây dựng. VWSA cùng với Hội Khoa học Kỹ thuật cầu đường, Hội Khoa học Kỹ thuật Thủy lợi là nơi tập hợp của các kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật trong ngành. 

Việc đầu tiên tôi làm khi trở thành Phó Chủ tịch Hội là thay đổi cơ cấu của Hội, từ việc tập hợp các kỹ thuật viên, nhà khoa học, các chuyên gia sang tập hợp các doanh nghiệp, nhà máy cấp, thoát nước. Bởi số lượng kỹ sư trong ngành Nước sau khi đất nước thống nhất còn lại rất ít nên vai trò kỹ thuật của Hội lúc bấy giờ không mang lại hiệu quả. Nhằm phục vụ cho sự phát triển và nâng tầm ảnh hưởng của Hội, việc thay đổi cơ cấu là hết sức cần thiết.

Thứ hai, đã là hội chuyên ngành của Bộ nào thì Bộ đấy phải cử một thứ trưởng làm chủ tịch, nhưng sau nhiều lần bàn bạc, Bộ Xây dựng không cử được ai làm Chủ tịch VWSA. Nếu không có Chủ tịch thì Bộ Nội vụ sẽ không cho phép Hội tổ chức đại hội. Có nhiều người đề cử tôi làm Chủ tịch, nhưng tôi đã xác định sẽ hoạt động với cương vị Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký nên tôi từ chối và tìm người khác. 

Lúc đấy, tôi có ý định mời ông Nguyễn Tôn, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ về làm Chủ tịch VWSA. Sau nhiều trao đổi và thuyết phục, ông Tôn đã đồng ý và ra quyết định giao Công ty nước thành phố Hồ Chí Minh đăng cai tổ chức Đại hội lần thứ II tại Dinh Độc Lập với sự tham dự của các đại biểu đại diện cho 107 đơn vị hội viên.

Tính đến cuối năm 1998, Hội đã có 107 hội viên, 198 nhà máy nước với tổng công suất cấp nước là 2.500.000 m³/ngày, gấp 1,5 lần so với năm 1988 (1.675.000 m³/ngày). Độ bao phủ của mạng lưới cấp nước đô thị đạt khoảng 40-45%.

Từ sau khi ông Tôn làm Chủ tịch năm 1998, VWSA đã có nhiều chuyển biến tích cực khi tham gia vào các hội nước quốc tế. Để làm được điều này, Hội đã phải xin Bộ Nội vụ tách khỏi Hội Xây dựng, hoạt động độc lập. Thông qua thúc đẩy hợp tác quốc tế, nhiều tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài đã bắt đầu đầu tư vào thị trường ngành Nước Việt Nam với số vốn ngày càng tăng. 

Nhằm bắt kịp xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước, xác định lực lượng công nhân tay nghề cao là nòng cốt, tôi cũng đã đề xuất, triển khai chương trình nâng cao năng lực nhân lực ngành Cấp Thoát nước Việt Nam và được Ngân hàng Thế giới tài trợ. 

Trong chương trình này, trường Đại học Xây dựng đã đứng ra xây dựng bộ giáo trình để đào tạo nhân lực, nâng cao tay nghề kỹ sư phục vụ nhu cầu phát triển của ngành Nước lúc bấy giờ. Sau khi triển khai, chương trình đào tạo đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ các doanh nghiệp trong nước và tiếp tục được tổ chức thường niên trong những năm sau đó. 

PV: Nhân dịp kỷ niệm 35 năm, ông có mong muốn gì gửi tới VWSA?

VKQ: Xuyên suốt quá trình thành lập và phát triển, VWSA đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong công tác kết nối các doanh nghiệp cấp thoát nước, các đơn vị cung cấp dịch vụ, thiết bị thành một khối thống nhất, đào tạo nâng cao năng lực công nhân viên và góp phần xây dựng chính sách ngành Nước cho đến thời điểm hiện tại. 

Nhân dịp kỷ niệm 35 năm thành lập VWSA, tôi xin gửi lời chúc trân trọng nhất! Tôi mong muốn Hội sẽ tiếp tục phát triển lớn mạnh, hội nhập và đoàn kết, qua đó góp phần xây dựng dựng ngành Nước Việt Nam ngày càng vững mạnh, đáp ứng nhu cầu và đảm bảo chất lượng cuộc sống của người dân.

PV: Xin cảm ơn ông đã dành thời gian cho cuộc trao đổi này!