Hoàn thiện Luật Đo lường theo hướng số hóa, minh bạch và phát triển bền vững

Hội thảo do Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia tổ chức. Tham dự hội thảo có Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Trần Hậu Ngọc, Trưởng ban Ban Đo lường Trần Quý Giầu, đại diện Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; Vụ Khoa giáo Văn xã - Văn phòng Chính phủ; Bộ Tư pháp; đại diện các bộ, ngành, Sở Khoa học và Công nghệ các tỉnh, hiệp hội, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực đo lường. Bà Đoàn Thu Hà - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường (IWASSE) thuộc Hội Cấp thoát nước Việt Nam (VWSA) tham dự hội thảo.

Định hình hệ thống đo lường hiện đại, minh bạch

Tham dự và chỉ đạo Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của đo lường trong bối cảnh phát triển kinh tế số, khoa học – công nghệ và hội nhập quốc tế sâu rộng.

"Việc sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường là hết sức cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng Chỉ thị số 38-CT/TW về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật hiện hành, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong quản lý nhà nước" - Chủ tịch Uỷ ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải khẳng định.

Theo cơ quan soạn thảo, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật Đo lường năm 2011, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế và rà soát các quy định pháp luật liên quan.

Ba trụ cột chính sách lớn về đo lường được đề xuất gồm:

Chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường, chuyển từ phương thức thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu số;

Xã hội hóa hoạt động đo lường, khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển hệ thống đo lường quốc gia;

Phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng nền tảng đo lường hiện đại, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia trong thời đại số.

Gắn đo lường với các lĩnh vực thiết yếu: điện, nước, môi trường

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng đo lường không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là "hạ tầng mềm" bảo đảm công bằng trong giao dịch và bảo vệ quyền lợi người dân.

Đặc biệt, trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống như điện, nước, xăng dầu, y tế…, yêu cầu về độ chính xác, minh bạch của hệ thống đo lường ngày càng cao. Việc sửa đổi Luật sẽ góp phần kiểm soát tốt hơn các hoạt động này, nâng cao niềm tin xã hội và hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong bối cảnh ngành nước đang chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, đô thị hóa và yêu cầu quản trị thông minh, dữ liệu đo lường chính xác đóng vai trò then chốt trong việc quản lý cấp nước an toàn, giám sát thất thoát, rò rỉ, tối ưu vận hành hệ thống thoát nước và chống ngập, cũng như kiểm soát chất lượng nước và môi trường.

Sau gần 15 năm thực thi, Luật Đo lường năm 2011 đã bộc lộ một số hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh. Nhiều quy định chưa theo kịp yêu cầu quản lý dựa trên dữ liệu, chưa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và chưa đồng bộ với thông lệ quốc tế.

Các đại biểu tham dự hội thảo đề xuất cần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hạ tầng dữ liệu đo lường quốc gia, đơn giản hóa thủ tục kiểm định, hiệu chuẩn, tăng cường công nhận kết quả đo lường quốc tế và mở rộng xã hội hóa dịch vụ đo lường.

Những cải cách này không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Lê Xuân Định đề nghị Ban soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp để hoàn thiện Dự thảo Luật, bảo đảm bám sát thực tiễn, hài hòa giữa yêu cầu quản lý và tạo thuận lợi cho sản xuất – kinh doanh.

Các ý kiến tại Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện hồ sơ, trình Chính phủ và Quốc hội xem xét trong thời gian tới.

Với ngành Nước, việc sửa đổi Luật Đo lường không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là nền tảng cho quản trị tài nguyên nước hiện đại. Một hệ thống đo lường chính xác, số hóa và liên thông sẽ giúp nâng cao hiệu quả cấp nước, giảm thất thoát, bảo đảm công bằng trong sử dụng tài nguyên và hướng tới phát triển bền vững.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang lan tỏa mạnh mẽ, Luật Đo lường (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ trở thành "đòn bẩy thể chế" thúc đẩy các ngành, trong đó có ngành Nước, bước vào giai đoạn quản trị thông minh và minh bạch hơn.

Vy Anh